Będzie stały pomnik pamięci polskich ofiar nazizmu. Burmistrz Berlina potwierdza

Opracowanie: Paweł Auguff Publikacja: Dzisiaj, 1 września (20:23)

W trakcie 87. rocznicy napaści nazistowskich Niemiec na Polskę w Berlinie, która przypada na 1 września, burmistrz tego miasta Kai Wegner podkreślił znaczenie budowy stałego pomnika polskich ofiar w niemieckiej stolicy. „Ważne jest, abyśmy nie poprzestawali na rozwiązaniu tymczasowym” - oświadczył.

Kai Wegner, burmistrz Berlina (Fot.Sebastian Gollnow) /PAP/DPA

W trakcie uroczystości pod Głazem Pamięci, czyli tymczasowym pomnikiem poświęconym polskim ofiarom II wojny światowej oraz ofiarom niemieckiej okupacji w Polsce w latach 1939–1945, Wegner stwierdził, że „Niemcy z wielką pokorą i ze wstydem wspominają napaść na Polskę”. 

Jak dodał, pamięć „nie może stać się rutynowym aktem”.

Ważne słowa burmistrza Berlina o napaści Niemiec na Polskę

Przypomniał, że „Berlin jest miastem, z którego wyszły rozkazy prowadzące do mordowania i prześladowania milionów ludzi w Polsce”. Burmistrz niemieckiej stolicy wyraził także zadowolenie, że w centrum miasta powstało tymczasowe miejsce pamięci dla polskich ofiar. 

Ważne jest, abyśmy nie poprzestawali na rozwiązaniu tymczasowym, lecz nadal pracowali nad rozwiązaniem trwałym - oświadczył.

W kontekście rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie oraz państwom europejskim Wegner wyraził natomiast zadowolenie z faktu, że Polska i Niemcy „od wielu lat są przyjaciółmi, partnerami i ważnymi sojusznikami”.

Prócz Wegnera w uroczystości pod Głazem Pamięci, zorganizowanej przez Deutsches Polen Institut (Niemiecki Instytut Spraw Polskich), udział wzięli m.in. kierownik polskiej ambasady w Niemczech Jan Tombiński i minister stanu ds. Europy w niemieckim MSZ Gunther Krichbaum. Obecny był także były szef niemieckiego MSZ Heiko Maas oraz były ambasador RFN w Polsce i obecny wiceprzewodniczący wpływowego ośrodka analitycznego DGAP Rolf Nikel.

Hołd poległym w wyniku napaści nazistowskich Niemiec na Polskę oddali także przedstawiciele środowiska polonijnego. Wieńce złożyli m.in. przedstawiciele polskiej dyplomacji, władz Berlina oraz federalnych ministerstw spraw zagranicznych i kultury. W centrum tegorocznego programu znalazło się upamiętnienie ofiar masakr w Piaśnicy, na zachód od Gdańska, jesienią 1939 roku. Tamtejsze masowe rozstrzelania uznawane są za jedną z pierwszych systematycznych akcji mordów przeprowadzonych przez nazistowskie Niemcy w Europie. Relacje naocznych świadków tych zbrodni zostały odczytane przez studentów.

Będzie stały pomnik polskich ofiar w Berlinie

Nad ranem uroczystości z udziałem m.in. przedstawicieli Wojska Polskiego odbyły się na Brytyjskim Cmentarzu Wojennym. Pochowani są tutaj m.in. polscy lotnicy walczący podczas II wojny światowej w szeregach brytyjskich sił powietrznych. 

W grudniu 2025 roku niemiecki parlament opowiedział się za budową stałego pomnika dla polskich ofiar w centrum Berlina. Od głosu wstrzymała się wówczas większość deputowanych prawicowo-populistycznej partii Alternatywa dla Niemiec - AfD.

Konkurs na pomnik rozpoczął się w marcu. Do 8 października od 25 kandydatów mają wpłynąć projekty pomnika, a rozstrzygnięcie konkursu zaplanowano na grudzień.

To tam powstaje monument? Tego chce Bundestag

Bundestag uznał, że najodpowiedniejszym miejscem dla monumentu będzie lokalizacja dawnej, nieistniejącej już Opery Krolla - miejsca, w którym 1 września 1939 roku Adolf Hitler ogłosił napaść na Polskę. Obecnie stoi tam tymczasowy pomnik w formie Głazu Pamięci, powstały w wyniku inicjatywy społeczno-obywatelskiej i odsłonięty w czerwcu 2025 r. w odległości ok. 300 metrów od siedziby parlamentu - Reichstagu.

Strona polska wielokrotnie podkreślała znaczenie stałego pomnika dla poprawy dwustronnych relacji. Przez lata nie udało się jednak doprowadzić do utworzenia w centrum Berlina stałego miejsca pamięci polskich ofiar.