Rood of toch blauw? Republikeinen doen aan koorddansen om kiezers te behouden

Sjoerd den Daascorrespondent Verenigde Staten

Van Alaska en Texas tot grote delen van het Amerikaanse midwesten; drie keer op rij wist Donald Trump er zonder al te veel moeite te winnen. Toch lijken dieprode Republikeinse staten nu Democratisch blauw te kunnen kleuren. In de laatste dagen voor de Congres-verkiezingen moeten Republikeinen alle zeilen bijzetten.

"Dit zijn de cruciaalste verkiezingen van ons leven", zegt Ashley Hinson, Congreslid voor de Republikeinen. Ze hoopt een vrijkomende senaatszetel namens Iowa te claimen. Er is geen zekerheid: in de peilingen gaat ze nek aan nek met haar Democratische tegenkandidaat.

"Wie heeft er al gestemd?" vraagt Hinson aan de mensen in een motelzaaltje in Coralville. Het merendeel van de vijftig aanwezigen steekt de hand omhoog. Op de meeste hier kan ze rekenen.

Sla de carrousel over

• Senaatskandidaat Ashley Hinson

• In een motelzaaltje in Coralville spreekt Hinson de aanwezigen toe

Slide 1 van 2

Het motel ligt aan de I-80, de snelweg die de west- en oostkust van de VS met elkaar verbindt. New York en San Francisco, het begin- en eindpunt van de snelweg, zijn blauw: daar wordt steevast Democratisch gestemd. Daartussenin, zeker in staten als Iowa, Kansas en Nebraska, is het rood van de Republikeinen dominant.

Dit jaar hebben de Republikeinen het er moeilijk, in een verkiezing die vooral een referendum lijkt te worden over het beleid van Trump. Hinson wuift zorgen daarover weg. "Ik denk dat we gaan winnen", zegt ze. "Veel mensen voelen dat de Amerikaanse droom onbetaalbaar is. Wij zullen de prijzen omlaag brengen."

Maar met aanhoudend hoge prijzen aan de pomp slikken kiezers die boodschap niet meer. "Eerst zou het een oorlog van zes weken worden, inmiddels duurt die al zes maanden", verzucht iemand. "Iran is een van mijn grootste frustraties." Maar het is geen reden om niet Republikeins te stemmen: "Nee, zo bezorgd ben ik nou ook weer niet."

Ingewikkelde koorddansact

Die frustratie stelt Republikeinse kandidaten voor een dilemma. In een ingewikkelde koorddansact proberen ze steeds vaker toch iets los te komen van Trump, maar niet zodanig dat ze 'hun' president laten vallen.

"Ik wil dat de oorlog onmiddellijk eindigt, met een goede afloop", zegt Hinson. In haar stemgedrag is dat niet terug te zien: als Congreslid stemde ze al zes keer tegen beëindiging van de oorlog met Iran. Ze wilde Trumps macht niet inperken, zei ze toen. Nu wil ze er niet op ingaan. "We moeten ons richten op maatregelen die verlichting bieden."

Benzineprijzen

Onder druk van de kiezer stemde Congreslid Mariannette Miller-Meeks onlangs wel voor beëindiging van de oorlog. De Republikeinse staat er niet goed voor in de peilingen. Ze is voor Iowa bezig aan haar derde termijn in het Huis van Afgevaardigden, maar dreigt haar stoel kwijt te raken aan een Democraat.

"Zijn de benzineprijzen wat hoger dan ik zou willen? Ja", zegt Miller-Meeks. "Maar zijn we er beter aan toe dan twee jaar geleden? Absoluut. We willen niet terug naar open grenzen." Dat de inflatie nu hoger ligt dan voor de oorlog met Iran, zegt ze er niet bij.

Toen Trump dit jaar een bezoek bracht aan Iowa zag hij prijzen van minder dan 2 dollar aan de pomp, vertelde hij trots. Nu staat er gemiddeld meer dan 4 dollar op de borden. "Jullie benzine- en olieprijzen zullen weer kelderen", zei Trump onlangs.

Kost vele miljoenen

Samen met de andere 'strijdstaten' Alaska, Kansas, Maine, Michigan, Ohio en Texas speelt Iowa een sleutelrol wat betreft de Senaat. Daarom worden er gigantische bedragen uitgegeven.

Voor de federale verkiezingsraces haalden de kandidaten in Iowa zelf al ruim 80 miljoen dollar op. Uit analyses van de federale kiescommissie blijkt dat daarnaast 240 miljoen werd uitgegeven door externe organisaties.

Het veel grotere Texas steekt er met kop en schouders bovenuit(opent in nieuw venster), alleen al door de honderden miljoenen die biljonair Elon Musk er op tafel legde. Omgerekend naar de uitgaven per kiezer staat Iowa, net als dunbevolkte staten Alaska en Maine, ver boven Texas.

Doorknocking

Zoveel geld wordt er in het naburige Nebraska niet uitgegeven, maar ook daar is het spannend. In Fremont gaat campagnevrijwilliger Kim Stabbe met haar zus langs de deuren om kiezers over te halen voor Dan Osborn te stemmen, een oud-vakbondsman. "Mensen in Nebraska maken zich zorgen over de hoge kosten. De benzine- en dieselprijzen, vooral voor boeren, want het is oogsttijd," zegt Stabbe.

Sla de carrousel over

• Campagnevrijwilliger Kim Stabbe gaat langs de deuren

• Samen met haar zus probeert ze kiezers over te halen

Slide 1 van 2

Doorgewinterde Republikeinen vragen op een Democraat te stemmen is ingewikkeld, maar als onafhankelijk kandidaat worden Osborn toch goede kansen toegedicht. "Er zijn hier veel mensen die tot de MAGA-sekte behoren, het is ontzettend moeilijk om iemand daaruit te krijgen", zegt Stabbe.

Op de meeste plekken blijft de deur dicht, wordt er hooguit even door het raam gekeken. "Iedereen is het zat, ze worden overspoeld met reclames. We lopen twee uur door de wijk en mogen blij zijn als twee mensen opendoen", lacht ze. "Maar iedere stem telt."

Aan het eind van de middag lijken ze succes te hebben. "Ik ben een overtuigd Republikein, maar ik ben er klaar mee", zegt een oudere vrouw in haar tuin. "Ik kan niet uitsluiten dat ik toch op hem zou stemmen."