Neptun obchodzi 180. rocznicę odkrycia. Ślad prowadzi do miasta w Polsce

23 września 1846 r. astronomowie po raz pierwszy dostrzegli Neptuna, wskazanego wcześniej dzięki obliczeniom matematycznym. 180. rocznicę tego wydarzenia szczególnie obchodzi Wrocław. Na Uniwersytecie Wrocławskim, wówczas uczelni w Breslau, pracował Johann Gottfried Galle, profesor, który pierwszy wyszukał na niebie ostatnią planetę w Układzie Słonecznym.

Tablica poświęcona Johannowi Gottfriedowi Gallemu, profesorowi z uniwersytetu w Breslau, który pierwszy wyszukał na niebie Neptuna

Źródło zdjęć: © Uniwersytet Wrocławski

23 września 2026, 11:03

Najważniejsze informacje:

• Neptun znajduje się średnio 4,5 mld km od Słońca i potrzebuje ok. 164 lat na pełny obieg.
• Na planecie występują wiatry przekraczające 2 tys. km na godz., a temperatura chmur spada do -218 stopni Celsjusza.
• Chińska sonda IHP-2 ma przelecieć w pobliżu Neptuna w styczniu 2038 r., a NASA planuje dotarcie do planety w 2049 r.

Neptun został odnaleziony po analizie zakłóceń w orbicie Urana. Astronomowie uznali, że wpływa na nie grawitacja nieznanego ciała. Na podstawie wyliczeń Urbaina Le Verriera planetę dostrzegli astronom Johann Gottfried Galle i jego student Heinrich L. d’Arrest. Obserwacja odbyła się 23 września 1846 r.

DLA CIEBIE

30 lat Škoda Octavia. Miliony kilometrów i jeszcze więcej historii

Neptun i jego ekstremalne warunki

Ósma planeta Układu Słonecznego jest gazowo-lodowym olbrzymem. Jej atmosfera składa się głównie z wodoru i helu, a także śladowych ilości azotu i węglowodorów.

W głębszych warstwach znajdują się między innymi lód wodny, amoniak i metan. Neptun ma słaby, podzielony na fragmenty system pierścieni, który wyraźnie sfotografował w 2022 r. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba.

Na powierzchni Neptuna nie występują warunki podobne do ziemskich. Sonda Voyager 2 zarejestrowała tam potężną burzę nazwaną Wielką Ciemną Plamą. Wnętrze planety nagrzewa się do temperatur przekraczających 5 tys. stopni Celsjusza. Obiekt nie jest widoczny gołym okiem.

Księżyce Neptuna i plany kolejnych misji

Astronomowie znają 14 księżyców Neptuna. Największy z nich, Tryton, został odkryty 17 dni po planecie przez Williama Lassella. Skupia ponad 99,5 proc. masy wszystkich obiektów krążących wokół Neptuna. Jego ruch wsteczny może wskazywać, że w przeszłości był planetą karłowatą przechwyconą z pasa Kuipera.

Jedyną sondą, która dotąd zbliżyła się do Neptuna, pozostaje Voyager 2, amerykańska bezzałogowa sonda kosmiczna NASA, wystrzelona 20 sierpnia 1977 r. w celu badania zewnętrznych planet Układu Słonecznego oraz przestrzeni międzygwiazdowej. Voyager 2 przeleciał obok planety 25 sierpnia 1989 r.

Kolejne badania mają przeprowadzić Chiny i NASA. Sonda IHP-2 z programu Interstellar Express ma przelecieć ok. 1 tys. km nad chmurami Neptuna w styczniu 2038 r. NASA przygotowuje natomiast misję orbitalną. Jej start przewidziano na lata 2031–2033, a dotarcie do celu na 2049 r.

We Wrocławiu z okazji 180. rocznicy odkrycia Neptuna odsłonięta zostanie na Schodach Cesarskich Wieży Matematycznej, obiekcie położonym na szczycie Gmachu Głównego Uniwersytetu Wrocławskiego, tablica poświęcona Johannowi Gottfriedowi Gallemu. Naukowiec pracował w ówczesnym Breslau, ale obserwacji dokonał wraz ze swoim studentem Heinrichem L. d'Arrest w Berlinie.

Cały dzień w biegu? Skrót wydarzeń codziennie wieczorem w Twojej skrzynce