Rosja chce cofnąć NATO do granic z 1997 r. ISW ostrzega przed planami Kremla

• Rosja domaga się wycofania wojsk i baz NATO z państw, które dołączyły do Sojuszu po 1997 r.
• Moskwa chce zatrzymania dalszego rozszerzania NATO oraz ograniczenia jego aktywności wojskowej w Europie Wschodniej.
• Rosyjskie propozycje obejmują także brytyjski i francuski potencjał nuklearny.
• Instytut Studiów nad Wojną ocenia, że Kreml dąży do przebudowy europejskiego systemu bezpieczeństwa.

Analitycy amerykańskiego Instytutu Studiów nad Wojną (ISW) w raporcie opublikowanym 14 listopada zwrócili uwagę na niepokojące stanowisko Rosji w trwających rozmowach dotyczących zakończenia wojny w Ukrainie. Ich zdaniem Moskwa nie tylko podtrzymuje swoje pierwotne żądania przedstawione Stanom Zjednoczonym i NATO w 2021 roku, ale również próbuje je rozszerzać.

Rosja chce ograniczyć NATO. Na celowniku również Polska

Jednym z najważniejszych wątków analizy ISW są propozycje, które rosyjska delegacja miała przedstawić podczas rozmów pokojowych w Abu Zabi. Jak informował wcześniej "The New York Times", Moskwa przekazała uczestnikom negocjacji nieoficjalny dokument zawierający żądania dotyczące przyszłego kształtu europejskiego systemu bezpieczeństwa.

Rosja domaga się w nim między innymi wycofania wojsk i baz NATO z państw, które dołączyły do Sojuszu po 1997 roku. Oznaczałoby to konieczność cofnięcia obecności militarnej NATO do stanu sprzed rozszerzenia Sojuszu na Europę Środkowo-Wschodnią.

W praktyce konsekwencje takiego rozwiązania byłyby szczególnie poważne dla Polski oraz państw bałtyckich. Kraje te utraciłyby istotną część obecności wojskowej sojuszników, która stanowi jeden z fundamentów ich bezpieczeństwa.

Kreml chce również zagwarantowania, że NATO nie będzie dalej rozszerzać swoich struktur ani prowadzić działalności wojskowej w Europie Wschodniej, na Kaukazie Południowym i w Azji Centralnej. Dodatkowo Rosja domaga się zakończenia zachodnich dostaw uzbrojenia i sprzętu wojskowego dla Ukrainy.

Na tym jednak żądania Moskwy się nie kończą.

Kreml chce ingerować w europejskie bezpieczeństwo nuklearne

Według informacji przywołanych przez ISW rosyjskie propozycje obejmują również kwestie odstraszania nuklearnego w Europie. Moskwa miałaby oczekiwać od Francji i Wielkiej Brytanii zobowiązania, że nie wykorzystają swojego arsenału atomowego do ochrony innych europejskich państw.

To kolejny krok wykraczający poza żądania przedstawiane przez Rosję w grudniu 2021 roku. Wówczas Moskwa koncentrowała się między innymi na ograniczeniu natowskiego programu współdzielenia broni jądrowej. Teraz próbuje również ograniczyć możliwość wykorzystywania brytyjskiego i francuskiego potencjału nuklearnego w ramach europejskiego systemu bezpieczeństwa.

Rosja miałaby jednocześnie zaakceptować członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej, ale pod warunkiem wyłączenia Kijowa ze wspólnej polityki obronnej Wspólnoty.

Analitycy ISW zwracają uwagę, że takie propozycje wpisują się w szerszą strategię Kremla. Rosja chce nie tylko uzyskać ustępstwa dotyczące Ukrainy, ale również doprowadzić do gruntownej przebudowy systemu bezpieczeństwa na całym kontynencie.

ISW wskazuje na powrót do czasów zimnej wojny

Szczególnie niepokojące są informacje dotyczące wizji przyszłości Europy przedstawianej przez rosyjskich przedstawicieli podczas negocjacji w Abu Zabi.

Jak informował "The New York Times", rosyjscy urzędnicy mieli wskazywać na okres zimnej wojny jako model przyszłych relacji międzynarodowych. Chodzi o podział Europy na amerykańską i radziecką strefę wpływów, w której oba mocarstwa ustalałyby zasady wzajemnych relacji i zakres swojej obecności militarnej.

Z perspektywy Moskwy taki układ miałby ograniczać ryzyko konfliktów. W praktyce oznaczałby jednak powrót do sytuacji, w której o bezpieczeństwie mniejszych państw decydowałyby przede wszystkim największe mocarstwa.

ISW ocenia, że Władimir Putin pozostaje przy pierwotnym celu swojej polityki, jakim jest osłabienie NATO i odzyskanie przez Rosję kontroli nad obszarem, który Kreml postrzega jako swoją strefę wpływów.

Amerykańscy analitycy podkreślają również, że rosyjska inwazja na Ukrainę nie wynikała z rzeczywistego zagrożenia ze strony NATO. Ich zdaniem Putin dążył przede wszystkim do podporządkowania sobie byłych republik radzieckich i odbudowania pozycji Rosji jako światowego mocarstwa.

Amerykańskie propozycje dotyczące Ukrainy nie oznaczają spełnienia żądań Putina

W raporcie z 14 listopada ISW zwróciło również uwagę na doniesienia dotyczące możliwego członkostwa Ukrainy w NATO. Prezydent Wołodymyr Zełenski ujawnił, że podczas rozmów w Abu Zabi amerykańska delegacja zaproponowała rozwiązanie, w którym Ukraina miałaby przystąpić do Sojuszu w zamian za wycofanie swoich wojsk z całego Donbasu.

Ukraiński przywódca zapowiedział, że gdyby Stany Zjednoczone i pozostali członkowie NATO potwierdzili taką propozycję, zwróciłby się do ukraińskiego społeczeństwa z pytaniem o akceptację warunków zakończenia wojny.

Według ISW sama możliwość członkostwa Ukrainy w NATO stanowi jednak faktyczne odrzucenie rosyjskich postulatów dotyczących zatrzymania rozszerzenia Sojuszu.

Kreml od lat sprzeciwia się bowiem obecności Ukrainy w strukturach NATO. Rosja domaga się, aby Kijów zrezygnował ze swoich konstytucyjnych aspiracji dotyczących członkostwa w Sojuszu i przyjął neutralny status.

Jednocześnie Stany Zjednoczone deklarują, że europejscy przedstawiciele powinni uczestniczyć w kolejnych wielostronnych rozmowach dotyczących zakończenia wojny. Według informacji przywołanych przez ISW do reprezentowania Europy na przyszłych rozmowach technicznych wyznaczono doradców ds. bezpieczeństwa narodowego z Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch i Polski, a także przedstawiciela Unii Europejskiej.

Dla analityków ISW stanowisko Moskwy pozostaje jednak jednoznaczne: Rosja chce dopuścić europejskie państwa do rozmów przede wszystkim na własnych warunkach, a jej nadrzędnym celem jest zmiana dotychczasowego porządku bezpieczeństwa na kontynencie.