Uzmanlar yine farklı düşünüyor: Marmara'da büyük deprem olasılığı ne?

Marmara’da beklenen büyük depreme ilişkin bilim insanlarından farklı değerlendirmeler gelirken, Prof. Dr. Osman Bektaş, Ana Marmara Fayı’nın tek parça ve homojen biçimde kilitli olmadığını belirterek 7 ve üzerindeki deprem olasılığının ciddi oranda zayıfladığını söyledi.

Marmara’da beklenen büyük depreme ilişkin bilim insanlarından farklı değerlendirmeler gelirken, Prof. Dr. Osman Bektaş, Ana Marmara Fayı’nın tek parça ve homojen biçimde kilitli olmadığını belirterek 7 ve üzerindeki deprem olasılığının ciddi oranda zayıfladığını söyledi.

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, beklenen Marmara depremine ilişkin önceki gün CNN Türk’te yaptığı değerlendirmede, Ana Marmara Fayı’nın tek parça ve homojen şekilde kilitli olmadığını belirterek, Batı ve Orta Marmara’da fay hatlarının enerji kaybettiğini, Marmara’da 7 ve üzeri büyüklükte yıkıcı bir deprem olma olasılığının giderek zayıfladığını belirtti.

Ana Marmara Fayı’nın yapısına dair elde edilen yeni bulguları paylaşan Bektaş, fayın 125 kilometre uzunluğunda tek ve bütün bir hattan oluşmadığını vurguladı. Parçalı bir kırılma yapısına sahip olan fay hattı, uzunluğu ve derinliği boyunca her noktada homojen olarak kilitlenmiyor ve dolayısıyla her bölgede aynı oranda deprem enerjisi üretmiyor.

‘Bu yeni bir tablo’

Son dönemde yapılan bilimsel çalışmaların sonuçlarına değinen Prof. Dr. Bektaş, Alman ekolü de dâhil olmak üzere tüm bilim dünyasının uzlaştığı yeni bir tablo çizdi. Özellikle Batı ve Orta Marmara’da fayın kilitli kalmayıp enerji harcadığını belirten Bektaş, bu durumun fayda biriken stresi azalttığını ve olası bir depremin şiddetini küçülttüğünü ifade etti. Bu güncel bulguların, fayın tek seferde çok büyük bir deprem üretme potansiyelini önemli ölçüde düşürdüğünün altını çizen Bektaş, doğanın hareketlerinin kesin olarak tahmin edilemeyeceğini belirterek, “İhtimali tamamen engelliyor demek yerine, büyük deprem olasılığını çok zayıflatıyor demek daha doğru” ifadelerini kullandı.

‘Büyüklük 7.6 olabilir’

Bilim Akademisi Üyesi Yer Bilimci Prof. Dr. Naci Görür ise Marmara’da büyük bir deprem beklendiğini belirterek özellikle Adalar ve Kumburgaz faylarına dikkat çekti. Beklenen depremin büyüklüğünün 7’nin üzerinde olacağını söyleyen Prof. Dr. Görür, iki fayın aynı anda ya da kısa aralıklarla peş peşe kırılabileceğini ifade etti. Marmara’da olası büyük bir deprem beklenip beklenmediğine ilişkin soruyu yanıtlayan Görür, “Bu depremi yakın zamanda ve 7’den büyük olmasını bekliyoruz” dedi.

Marmara’nın doğusunda bulunan Adalar Fayı’nın yaklaşık 45 kilometre, Yeşilköy açıklarından Silivri açıklarına kadar uzanan Kumburgaz Fayı’nın ise yaklaşık 65 kilometre uzunluğunda olduğu belirtiliyor. Prof. Dr. Görür, Adalar Fayı’nın tek başına kırılması hâlinde 6’lar düzeyinde, Kumburgaz Fayı’nın kırılması hâlinde ise 7.2 civarında bir deprem üretebileceğini vurguladı. İki fayın birlikte kırılması durumunda ise depremin büyüklüğünün 7.6’ya ulaşabileceğini belirtti.

‘Büyük bir deprem bekleniyor’

Bilim Akademisi Üyesi Prof. Dr. Okan Tüysüz ise olası Marmara depremine ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: “Bölgede 17 Ağustos 1999 depreminden bu yana büyük bir deprem bekleniyor. Özellikle Silivri’den İzmit Körfezi’nin girişine kadar uzanan fay segmentlerinin kırılacağı ve depremin büyüklüğünün 7.2-7.3 civarında olacağı öngörülüyor. Fayın bu kesiminde meydana gelecek bir kırılma yalnızca yakın çevresini değil, bütün Marmara Bölgesi’ni etkileyecektir. Yapılan bilimsel çalışmaların tamamı bölgede büyük bir deprem beklentisine işaret ediyor.

‘Hazırlığı tartışalım’

Asıl tartışılması gereken, depremin olup olmayacağı değil, depreme ne ölçüde hazır olduğumuzdur. Tarihsel kayıtlara baktığımızda Bizans, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde Marmara’da çok sayıda deprem yaşandığını, bunların bir bölümünün 7’nin üzerinde büyüklüğe ulaşarak ciddi yıkıma yol açtığını görüyoruz. Bugün Marmara çevresindeki nüfus ve sanayi yoğunluğu geçmişle kıyaslanamayacak ölçüde arttı. Bu nedenle olası bir depremin etkilerinin geçmişteki depremlerden çok daha ağır olması beklenebilir. Zaman kaybetmeden hazırlık çalışmalarına ağırlık verilmesi gerekiyor.”

19 bin bina acil yıkılmalı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) Hızlı Tarama çalışmaları kentteki yapı stokunun durumunu ortaya koydu. Vatandaşların başvuruları üzerine Temmuz 2020 ile Temmuz 2026 arasında 40 bin bina incelendi. Bu binaların 10 bin 432’sinin yüksek, 8 bin 368’inin ise çok yüksek riskli olduğu belirlendi. Böylece incelenen yapıların yaklaşık yarısının D ve E sınıfında, yani yüksek veya çok yüksek riskli olduğu ortaya çıktı. Öncelikli 2 bin 330 binanın yıkımı gerçekleştirilirken, 612 bina için de resmî işlem başlatıldı. İBB’nin 39 ilçeyi kapsayan verilerinde en yüksek risk oranı ise yüzde 19.07 ile Avcılar’da görüldü. Avcılar’ı yüzde 14.59 ile Zeytinburnu, yüzde 8.34 ile Bağcılar takip etti.