PunchIdris hails Tinubu, supporters after APC rally in KebbiThe Jerusalem PostArkia will not stop flying on Shabbat under new ownership, workers' committee chairman vowsInquirerPolice nab 7 for illegal mining in CatanduanesFox News3,300-year-old bronze sword emerges from Italian lake and still has a 'sharp edge'Bollywood HungamaSCOOP: Sanjay Leela Bhansali makes a BIG move! Bhansali Productions to venture into film distribution and acquisitionZDF heuteAktuelle Pressemitteilungen des ZDFBBC NewsLammy urges Burnham to take UK back into the EUGlobal NewsChow to lay out vision for new term as Toronto council holds first meetingWirtualna PolskaPoszedł tropem "Sława UPA". Zamówienie w języku rosyjskim dotyczyło czterech miastRai NewsTg2 Costume & Società del 18/11/2026InteriaSpór o opłatę targową. Samorządy odrzucają pomysł obniżekVanguardSupreme Court reserves judgment in Zamfara North APC senatorial dispute
The Daily Newsstand · Free, Always
Wednesday, November 18, 2026

DOMINIUM

Translate

Miesiące pracy, tysiące przeanalizowanych ksiąg wieczystych, godziny żmudnego sprawdzania działek, budynków i właścicieli. Efekt? Wirtualna Polska ujawnia, jakimi nieruchomościami dysponują polskie diecezje i jakim majątkiem zarządzają biskupi.

Polscy biskupi przez lata powtarzali, że diecezje nie mają środków ani struktur, by wypłacać odszkodowania ofiarom księży-sprawców przestępstw seksualnych. Nasz materiał pokazuje, że to nieprawda. Diecezje dysponują majątkiem o ogromnej wartości i mają realne zasoby, by ponosić odpowiedzialność. O tym, dlaczego to instytucja, a nie tylko konkretna osoba, powinna ponosić konsekwencje, piszemy tutaj – KLIKNIJ.

W naszej analizie skupiliśmy się wyłącznie na majątku diecezji i archidiecezji. To one są podstawowymi strukturami Kościoła, mają osobowość prawną i to właśnie one odpowiadają za większość duchownych. Nie analizujemy własności parafii czy zakonów – ale już to, co pokazujemy, daje wyobrażenie o skali posiadania.

Dyskusja o finansowaniu Kościoła z budżetu państwa toczy się od lat bez podstawowej wiedzy o jego majątku. Zanim powiemy, ile dajemy z publicznych pieniędzy, warto sprawdzić, co Kościół już posiada. Pokazujemy to – po raz pierwszy na taką skalę - z precyzją i konkretem.

Dane, kryteria, wykluczenia

Stan posiadania polskich diecezji ustalaliśmy na podstawie danych z Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, prowadzonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości. To publiczna baza - dostępna dla każdego obywatela. Wystarczy wpisać numer księgi, by sprawdzić, kto jest właścicielem konkretnej nieruchomości. W naszym śledztwie przeanalizowaliśmy grubo ponad tysiąc ksiąg.

Świadomie odrzuciliśmy wszystkie nieruchomości sakralne: kościoły, kaplice, cmentarze, grunty w bezpośrednim sąsiedztwie kościołów. Zrezygnowaliśmy też z opisywania nieruchomości o charakterze pomocowym (domów samotnej matki, jadłodajni, noclegowni czy punktów wsparcia) oraz edukacyjnym (żłobki, przedszkola, szkoły każdego szczebla, seminaria duchowne). Skupiliśmy się wyłącznie na tych działkach i budynkach, które mają realną wartość rynkową: ziemi rolnej, działkach z potencjałem budowlanym, mieszkaniach, domach, hotelach, halach przemysłowych i lokalach użytkowych.

WIDEO

Za błędy Kościoła płacą wierni. "Najczęściej osoby starsze, czyli emeryci i renciści"

Nie twierdzimy, że to pełna lista majątku diecezji - nie mamy odpowiednich narzędzi, by stworzyć takie zestawienie. Ale z całą odpowiedzialnością możemy powiedzieć: polskie diecezje nie mają mniej, niż pokazujemy. Ich rzeczywisty majątek może być — i na pewno jest — większy. To, co publikujemy, to jednak najdokładniejszy i najbardziej uporządkowany obraz, jaki dotąd udało się komukolwiek stworzyć.

Wyceny nieruchomości, które prezentujemy w tym materiale, mają często charakter orientacyjny. W przypadku mieszkań posługiwaliśmy się średnimi cenami za metr kwadratowy w danej lokalizacji, bazując na dostępnych danych rynkowych o transakcjach dokonywanych w przeszłości. Podobnie sprawa wyglądała w przypadku gruntów. Jednak wycena innych kategorii – nieruchomości, takich jak kamienice, pałace biskupie czy zabytki – była znacznie trudniejsza. Tego typu obiekty rzadko pojawiają się w obrocie, a ich wartość zależy od wielu indywidualnych czynników: stanu technicznego, stopnia ochrony konserwatorskiej, lokalizacji czy możliwości komercyjnego wykorzystania. Dlatego w takich przypadkach nasze szacunki opieraliśmy na konsultacjach z rzeczoznawcami i analizie porównawczej, ale wciąż są to tylko (i aż) estymacje i tak należy do tych danych podchodzić. Uznaliśmy jednak, że nawet przy takim marginesie niepewności warto pokazać skalę i strukturę majątku tych podmiotów.

W większości zrezygnowaliśmy z podawania pełnych adresów nieruchomości, by zachować standardy bezpieczeństwa i odpowiedzialności redakcyjnej.

ROZDZIAŁ I

Kościelne latyfundia

Wśród nieruchomości należących do Kościoła szczególne miejsce zajmuje ziemia – grunty orne, łąki, pastwiska i nieużytki. Działki typowo rolne, ale też z ogromnym potencjałem inwestycyjnym. W naszym szczegółowym zestawieniu znalazły się wyłącznie te, które mają co najmniej 5 hektarów w ramach jednej księgi wieczystej. Tylko takie przypadki analizowaliśmy szczegółowo - mniejsze traktujemy zbiorczo, ponieważ ich liczba była tak duża, że dokładna analiza i opis każdej z osobna przekroczyłaby możliwości redakcyjne. Łącznie doszukaliśmy się ponad 3500 hektarów ziemi należącej do polskich diecezji, w działkach rozrzuconych po całej Polsce.

Grunty te trafiały do diecezji różnymi drogami: poprzez decyzje Komisji Majątkowej, darowizny, zakupy, a także zamiany - często z udziałem państwa lub samorządów. Wszystkie te operacje widoczne są w analizowanych przez nas księgach. Część tych terenów jest wykorzystywana rolniczo, inne leżą odłogiem, a jeszcze inne przedstawiają dużą wartość inwestycyjną.

Takim przykładem są choćby działki nad jeziorem Łańskim niedaleko Olsztynka, gdzie na malowniczym cyplu Archidiecezja Warmińska we współpracy z prywatnymi podmiotami planowała budowę czterogwiazdkowego hotelu. Inwestycja została jednak czasowo wstrzymana przez sąd. W księgach napotkaliśmy też kilkanaście przypadków transakcji, jakie dokonały polskie diecezje, sprzedając ziemię deweloperom pod inwestycje. Było tak choćby w Lublinie, Kielcach czy Krakowie.

Osobną kategorię stanowią działki faktycznie użytkowane rolniczo. Duża część z nich jest poddzierżawiana, ale są też inne przypadki. Najbardziej znamiennymi przykładami pozostają (bądź do niedawna pozostawały) wielkoobszarowe gospodarstwa należące do Archidiecezji Gnieźnieńskiej (ok. 1500 hektarów) oraz Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej (ponad 500 hektarów) – pojedyncze kompleksy ziemi składające się na profesjonalne gospodarstwa rolne z pełnym zapleczem i nowoczesnym zarządzaniem.

O majątku niektórych z diecezji plotkowano od dawna, a wśród księży krążyły żarty o kamienicach, których niektóre parafie miały więcej niż wiernych. Tajemnicą poliszynela był także fakt, że niektóre z diecezji mają ogromne gospodarstwa rolne, wielkie hotele i intratne działki, które pozwalają im finansowo przetrwać nawet w sytuacji, gdyby wierni w całości odpłynęli z Kościoła. Biskup i kuria biskupia jakoś się wyżywią, a problem będą mieli, co najwyżej szeregowi księża, którzy zazwyczaj nie mają wielkich korzyści z majątku, jakim dysponuje diecezja czy metropolia

Tomasz Terlikowski

Jeszcze niedawno Gospodarstwo Rolne Archidiecezji Gnieźnieńskiej uchodziło za perłę w koronie kościelnych majątków ziemskich. Najnowocześniejszy sprzęt, setki sztuk zwierząt hodowlanych, rozbudowana uprawa roślin – wszystko funkcjonowało na najwyższym poziomie. Dziś grunty nadal pozostają własnością Kościoła, ale całość została wydzierżawiona prywatnemu operatorowi. Zmienił się sposób gospodarowania, ale nie zmieniło się jedno — ziemia wciąż należy do instytucji kościelnych, które nadal czerpią z niej korzyści finansowe. Współwłaścicielami części tych gruntów są także okoliczne parafie. Co istotne, decyzja o dzierżawie wywołała wśród lokalnych rolników ogromne emocje i protesty — liczyli, że grunty zostaną rozparcelowane na mniejsze działki i trafią w ręce miejscowej społeczności. Nic takiego nie miało jednak miejsca.

Dla porównania – średnie gospodarstwo rolne w Polsce ma dziś około 11 hektarów. Tymczasem niektóre kościelne księgi wieczyste obejmują kompleksy ziemi liczące po 200, 300 a nawet 700 hektarów. Ich łączna szacunkowa wartość to około 250 milionów złotych. Wyceny dokonaliśmy we współpracy z rzeczoznawcami majątkowymi, specjalizującymi się w obrocie różnymi kategoriami nieruchomości.

Warto dodać, że podmioty kościelne otrzymują także wielomilionowe dotacje z funduszy unijnych — właśnie z tytułu posiadania i użytkowania ziemi. Przykładowo, w 2022 roku otrzymały one łącznie ponad 16 milionów złotych dopłat.

W warunkach rosnących cen ziemi, takie grunty to nie tylko bieżące źródło przychodu, ale także aktywa o trwałej i stale rosnącej wartości inwestycyjnej.

ZIEMIA, GRUNTY ORNE, PASTWISKA
ZIEMIA, GRUNTY ORNE, PASTWISKA © WP | WP • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

ROZDZIAŁ II

Ośrodki z krzyżem i basenem

W naszym zestawieniu znalazły się także nieruchomości wypoczynkowe – działki, na których funkcjonują hotele, pensjonaty, domy wczasowe i ośrodki rekolekcyjne. Część z nich to klasyczne domy gościnne lub miejsca rekolekcji, ale są też obiekty, które wyglądają jak pełnoprawne, luksusowe hotele. Posiadają profesjonalne strony internetowe, pełną ofertę noclegową czy eventową (w tym weselną) i często znajdują się w wyjątkowo atrakcyjnych lokalizacjach – nad jeziorami, w górach, blisko morza. Dla części z nich zachowano charakter rekolekcyjny, inne działają w pełni komercyjnie.

Wśród najbardziej wyróżniających się przypadków są: Kasztanowy Pałac pod Poznaniem – ekskluzywny kompleks z rozległym, zadbanym parkiem; Hotel im. Jana Pawła II we Wrocławiu – czterogwiazdkowy obiekt z restauracją i centrum konferencyjnym (w obu przypadkach właścicielem działki jest Skarb Państwa, a Kościół posiada prawo użytkowania wieczystego); oraz Pleśna Park – nadmorski ośrodek rekolekcyjny z pełną infrastrukturą hotelową. Ich wygląd, standard i oferta nie odbiegają od prywatnych inwestycji hotelarskich – a pozostają w rękach kościelnych instytucji. W większości przypadków podmioty kościelne osiągają z tych obiektów zyski – czy to poprzez samodzielne prowadzenie działalności, czy wynajem nieruchomości komercyjnym operatorom.

Innym interesującym przypadkiem jest Hotel Rzymski w centrum Poznania – symboliczny przykład komercyjnego wykorzystania kościelnej nieruchomości. Budynek należy do kurii archidiecezjalnej i od 2020 roku był zamknięty. Po trzech latach ruszyła gruntowna przebudowa. Jak donosiły media, w zabytkowym gmachu liczącym blisko 200 lat, powstanie czterogwiazdkowy hotel pod marką Tapestry Collection by Hilton – pierwszy taki obiekt tej sieci w Polsce. Znajdzie się tam cocktail-bar z tarasem dachowym, strefa spa, bawialnia oraz nowoczesna restauracja. Hotelem zarządzać będzie prywatna Grupa Polskie Hotele. Kuria, choć unika komentarzy, pozostaje właścicielem budynku – co oznacza, że będzie czerpać korzyści finansowe z jego komercyjnego wykorzystania.

WIDEO

Nocował w luksusowym hotelu kościelnym. "Źle się czułem w tym hotelu"

Część tych nieruchomości została odzyskana po czasach PRL, inne przekazano Kościołowi w ramach rekompensat, darowizn lub zakupu. W wielu księgach wieczystych pojawiają się wzmianki o hipotekach, kredytach, a także obecności świeckich podmiotów – co sugeruje realną aktywność gospodarczą i przepływy rynkowe.

Granica między miejscem duchowego wypoczynku a pełnoprawnym hotelem komercyjnym bywa tu rozmyta. Ale niezależnie od sposobu wykorzystania – są to nieruchomości warte miliony, stanowiące bardzo konkretną część majątku Kościoła. Ich wartość stale rośnie, szczególnie ze względu na położenie w turystycznych lokalizacjach. Z naszych szacunków wynika, że poniższe wyszczególnione obiekty mają łączną wartość niespełna 60 milionów złotych.

Hotele
Hotele © WP | WP • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

ROZDZIAŁ III

Nie tylko ołtarze. Również kamienice i mieszkania

W zestawieniu znalazło się też wiele nieruchomości typowo miejskich: mieszkania, domy, kamienice i zabudowane działki. To zarówno lokale w blokach, jak i całe budynki, nierzadko w bardzo atrakcyjnych lokalizacjach. W niektórych przypadkach to pojedyncze mieszkania przekazane Kościołowi jako darowizna przez wiernych jeszcze za życia, wykreślanych z ksiąg wieczystych po śmierci. W innych – całe wielkomiejskie kamienice.

Część budynków pełni funkcje użytkowe – siedziby fundacji, biur, organizacji katolickich, instytucji edukacyjnych, biur poselskich. Część to lokale, które mogą być i są wykorzystywane jako aktywa mieszkaniowe lub inwestycyjne.

W samym tylko Ełku diecezja kontroluje cały pakiet mieszkań – kilkanaście lokali, często zgrupowanych w jednym budynku. Przy ul. Kościuszki ma na własność całe piętro z lokalami mieszkalnymi i przynależnymi piwnicami, przy 3 Maja – mieszkanie z poddaszem i kotłownią. Łączna wartość tego portfela to ponad pięć milionów złotych – to już poziom profesjonalnego inwestora na rynku mieszkaniowym. Podobnie sytuacja wygląda na przykład w Siedlcach albo Łowiczu.

Inny "worek" to efektowne kamienice, rozrzucone na całej mapie Polski. Taka właśnie stoi w jednej z najbardziej prestiżowych lokalizacji w Poznaniu. Na rogu dwóch reprezentacyjnych ulic znajduje się zabytkowa kamienica należąca do archidiecezji. W środku – kancelarie notarialne, adwokackie, biura. Reprezentacyjny adres, duża wartość rynkowa, zero funkcji duszpasterskiej. W samym tylko Poznaniu odnaleźliśmy pięć takich nieruchomości. Bardzo podobna sytuacja ma miejsce w okolicach toruńskiego rynku. Wśród użytkowanych w zwykły, mieszkalno-usługowy sposób kamienic znalazły się także zabytkowe, charakterystyczne kamienice z ulicy Piekary.

W niektórych księgach pojawiają się wpisy dotyczące hipotek, darowizn od osób prywatnych czy umów użyczenia. W zdecydowanej większości nie ma żadnej wzmianki o wykorzystaniu – formalnie to po prostu własność Kościoła. Nierzadko w dobrych lokalizacjach, z rynkową wartością idącą w setki tysięcy złotych lub więcej.

Dane ujawnione przez Wirtualną Polskę jasno pokazują, że Kościół ma z czego płacić zadośćuczynienie skrzywdzonym seksualnie przez duchownych. Opowieści niektórych z biskupów o tym, że diecezji nie stać (...) można włożyć między bajki. Hotele, ogromne gospodarstwa rolne, dziesiątki, a czasem setki kamienic w prestiżowych lokalizacjach nie należą do wiernych, ale do diecezji, i naprawdę nie są konieczne do sprawowania kultu, ani duszpasterstwa.

Tomasz Terlikowski

Osobną kategorią są pałace biskupie, jak choćby we Włocławku, Bydgoszczy czy Zielonej Górze - efektowne, często o walorach zabytkowych. Szacowanie ich wartości jest czynnością karkołomną, bo ta zależy nie tylko do dokładnego stanu obiektów, ale również choćby kwestii konserwatorskich. Obiekty te jednak mają na pewno wielomilionową wartość – podawane przez nas w zestawieniu wartości mają charakter szacunkowy.

To część majątku, o której rzadko się mówi – bo nie wzbudza emocji jak hotele czy ziemia. Ale to właśnie te nieruchomości budują obecność Kościoła w miejskiej przestrzeni. Z naszych szacunków wynika, że wszystkie nieruchomości opisywane w tym dziale mają wartość około 200 milionów złotych.

Kamienice
Kamienice, domy i budynki © WP | WP • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI
Mieszkania
Mieszkania © WP | WP • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Pomoc. O tym też trzeba mówić

Zanim zamkniemy to zestawienie, warto postawić sprawę jasno: Kościół katolicki w Polsce to nie tylko właściciel ziemi, budynków i hoteli. To także instytucja, która prowadzi i utrzymuje dziesiątki nieruchomości o charakterze wyłącznie pomocowym – często we współpracy z państwem, ale niekiedy również zamiast niego. Wśród nich są domy samotnej matki, okna życia, jadłodajnie, noclegownie dla osób w kryzysie bezdomności, hospicja, ośrodki opieki, domy dziecka, poradnie, świetlice środowiskowe.

Te nieruchomości również pojawiały się w księgach wieczystych, które analizowaliśmy. Ale świadomie zrezygnowaliśmy z ich opisywania i wyceniania – ich funkcja jest jasna i nie budzi wątpliwości. To nieruchomości, które służą ludziom w potrzebie – i właśnie dlatego nie ma sensu traktować ich jak aktywów majątkowych. Mowa o takich miejscach, jak kameralny, ale niezbędny punkt pomocy dla kobiet w trudnej sytuacji w podwarszawskiej Zielonce – często w ciąży lub z małymi dziećmi, bez zaplecza finansowego ani wsparcia bliskich, Zakład Opiekuńczo-Leczniczy w Będzinie czy Dom Nadziei w Dylakach - miejsce dla osób w kryzysie bezdomności, walczących o wyjście z kłopotów. Z kolei w Poznaniu przy ulicy Jarochowskiego na wielkich działkach będących własnością kościelną znajduje się Szpital św. Rodziny.

Kościół pełni w Polsce bardzo ważną funkcję społeczną – często działa tam, gdzie państwo działa zbyt wolno lub zbyt słabo. I niezależnie od tego, jak patrzymy na majątek kościelny, tej roli pomijać się nie da. Dlatego tę kategorię zostawiamy nie jako wyliczenie, ale jako przypomnienie – że mówimy o instytucji, która ma różne twarze. I różne formy obecności.

Skala i zasady

To nie jest pełna ewidencja. Ale to najbardziej precyzyjny i przejrzysty obraz, jaki udało się dotąd stworzyć na temat majątku diecezji w Polsce. Opieramy go na faktach, rejestrach, analizie, nie na emocjach.

W tle pozostaje pytanie, które nie przestaje być aktualne: jak instytucja, która zarządza nieruchomościami wartymi setki milionów złotych, może równocześnie twierdzić, że nie jest w stanie współfinansować odszkodowań dla ofiar przemocy? Debata o odpowiedzialności – moralnej, finansowej i systemowej – nie może pomijać tych liczb, struktur i własności. Tylko znając skalę, możemy uczciwie pytać o zasady.

View the original on Wirtualna Polska →

KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.