Poszedł tropem "Sława UPA". Zamówienie w języku rosyjskim dotyczyło czterech miast
Napisy "Sława UPA" pojawiły się na pomnikach m.in. w Gdyni, Warszawie i Poznaniu. Wiele wskazuje na to, że są efektem prowokacji inspirowanej przez rosyjskie lub białoruskie służby specjalne. Do wykonania takich zleceń werbowano ludzi za pośrednictwem Telegrama. Oferowano im kilkaset dolarów za pozornie proste zadanie.
W Trójmieście, gdzie napisy "Sława UPA" pojawiły się na siedmiu pomnikach, policja zatrzymała 17-letniego obywatela Ukrainy. Postawione mu zarzuty dotyczą niszczenia pomników i propagowania ustroju totalitarnego.
– Chciałbym przede wszystkim ostrzec młodych ludzi czy osoby szukające okazji przed podejmowaniem pozornie łatwej pracy za szybkie pieniądze – mówi w rozmowie z WP Rusłan Kulewich, szef portalu MOST, skierowanego do Białorusinów w Polsce. Jak zaznacza, trudno jednoznacznie ocenić, czy osoby podejmujące się takich zadań są świadome, w co się angażują.
– Młodzi ludzie szukają na Telegramie łatwego zarobku, ale nie zawsze zdają sobie sprawę z konsekwencji. Konto, za pośrednictwem którego werbowano do tych działań, zostało później usunięte. Pojawiały się tam m.in. propozycje umieszczania napisów przed Świętem Niepodległości. To nie jest zwykła praca, lecz element prowokacji i podsycania konfliktów. Chciałbym przestrzec przed takimi ofertami – podkreśla Kulewich. To on za pośrednictwem portalu społecznościowego Telegram nawiązał kontakt z osobami publikującymi ogłoszenia o możliwości zarobienia 500 dolarów za wykonanie napisów na pomnikach.
Zleceniodawca wskazywał konkretne lokalizacje. Wymienił Warszawę, Wrocław i Lublin. Przesłał Kulewichowi również zdjęcie pomnika w Poznaniu, na którym miał pojawić się kolejny napis. Dziennikarz przypomina, że wcześniej ostrzegano również przed podobnymi ogłoszeniami dotyczącymi przewożenia migrantów z polsko-białoruskiej granicy w kierunku Niemiec.
"Sława UPA" jak czerwona płachta na byka
– 500 dolarów to kwota, która dla zwykłych ludzi może być bardzo kusząca. Sama akcja jest bardzo prymitywna – ocenia w rozmowie z WP Borys Tynka, publicysta i przewodnik turystyczny po Ukrainie. Jak zauważa, hasło "Sława UPA" działa na Polaków jak czerwona płachta na byka. Wywołuje silne emocje, a dla polityków staje się wygodnym narzędziem do podsycania napięć.
– Wpisywanie takich haseł w polskiej przestrzeni publicznej, nawet jeśli odbywa się cynicznie i na czyjeś zlecenie, nie jest niczym nowym. Trudno mi uwierzyć, że ktoś mógłby uznać, iż fanatyczny wyznawca UPA sam z siebie postanowił upamiętniać tę formację na murach w Polsce. To absurd. Nie trzeba być szczególnie przenikliwym, żeby dostrzec, że może chodzić o celową prowokację. Dla części polityków staje się ona jednak wygodnym narzędziem do podsycania napięć – komentuje Tynka.
Podobne oferty pojawiały się już wcześniej
Przedstawiciel inicjatywy BelPol, skupiającej białoruskich opozycjonistów i byłych funkcjonariuszy struktur państwowych Białorusi, Uładzimir Żyhar, powiedział portalowi Most, że podobne propozycje zarobku pojawiały się już wcześniej na Telegramie.
– W grupach na Telegramie rozsyłano już propozycje prostej, ale dobrze płatnej pracy, która ostatecznie okazywała się elementem działalności służb specjalnych. Tak było na przykład na Litwie, gdzie proponowano wykonywanie prowokacyjnych napisów na ścianach. W Polsce mieliśmy przypadek rozklejania naklejek z logo Grupy Wagnera – mówi Żyhar.
Żyhar uważa, że za propozycjami wykonywania prowokacyjnych napisów mogą stać białoruskie lub rosyjskie służby specjalne.– To próba destabilizacji sytuacji w poszczególnych krajach poprzez wykorzystywanie ich słabości. Próba wywołania podziałów w społeczeństwie. I tylko służbom specjalnym Łukaszenki i Putina jest to potrzebne i przynosi korzyści – stwierdził przedstawiciel BelPol.
W Polsce już wcześniej werbowano ludzi przez Telegram
To nie pierwszy przypadek wykorzystywania Telegrama do poszukiwania osób gotowych wykonywać nielegalne zadania w Polsce. W lipcu 2026 r. Prokuratura Krajowa poinformowała o zatrzymaniu obywatela Białorusi Aleksieja B. oraz Polaka Rafała G. Śledczy uważają, że w latach 2024-2025 działali oni na rzecz obcego wywiadu.
Według prokuratury podejrzani za pośrednictwem Telegrama werbowali osoby różnych narodowości do prowadzenia działalności dywersyjnej na terenie Polski. Zadania obejmowały fotografowanie obiektów infrastruktury krytycznej, rozklejanie plakatów oraz wykonywanie graffiti. Wynagrodzenie wypłacano w kryptowalutach.
Co więcej, w Polsce prowadzono już śledztwo dotyczące umieszczania dokładnie takich samych napisów - "Chwała UPA". W lipcu 2026 r. Prokuratura Krajowa skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko obywatelowi Ukrainy Illii K. Mężczyzna został oskarżony o popełnienie 47 przestępstw, w tym aktów dywersji i sabotażu.
Według śledczych od listopada 2024 do sierpnia 2025 r. nanosił on napisy "Chwała UPA" oraz czerwono-czarne flagi na pomnikach i budynkach w różnych miastach Polski.
Mężczyzna otrzymywał zlecenia przez komunikator od nieznanej osoby, a za ich wykonanie dostawał wynagrodzenie, również w kryptowalutach. Śledczy uważają, że celem tych działań było podsycanie wrogości między Polakami a Ukraińcami.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.