Queer gemeenschap protesteert vrijdagnamiddag aan Turks consulaat tegen ‘harde repressie'

Afgelopen weekend begonnen de Turkse autoriteiten met een golf aan arrestaties. LGBTQ-activisten werden thuis opgepakt, maar de politie viel ook binnen bij HIV-steungroepen, homobars, nachtclubs en zelfs een hammam in Istanboel.

Zondag werden meer dan 100 mensen opgepakt, intussen zijn nog eens tientallen Turken gearresteerd bij betogingen tegen de politieraids.

Herhalde, een Turkse queer en trans actiegroep in Brussel, roept daarom op vrijdag om 16.00 uur te protesteren tegen wat zij de “harde repressie tegen de queer gemeenschap" noemen. “Onder het voorwendsel het traditionele Turkse gezin te beschermen, hebben de Turkse autoriteiten sociale mediaplatforms geblokkeerd en huiszoekingen uitgevoerd in woningen, verenigingen en ondernemingen van queer personen en verdedigers van de mensenrechten”, zo hekelt de actiegroep op Instagram.

“De operatie bedreigt het voortbestaan van Igbti+-personen en de queer rechtenbeweging in het land door hen ten onrechte te criminaliseren. We moeten solidair zijn met de queer gemeenschap in Turkije en ons verzetten”, roept Herhalde (Turks voor 'slay') op.

Rainbow friends

Onder andere Merhaba, de Brusselse vereniging voor LGBT+ personen met een migratieachtergrond, zal er zijn, “als teken van steun”, zo hoort BRUZZ. Ook Mehmet zal ervoor naar Brussel afzakken. Hij is de oprichter en voorzitter van de organisatie Balkan LGBTQIA, gelinkt aan het Rainbow House in Brussel. De organisatie verenigt queer personen afkomstig uit of met roots in de Balkan en Turkije in België.

“Wij hadden contact met iemand die zondag is gearresteerd”, zo vertelt hij. “Een jonge student en activist uit Ankara. Hij zou in oktober naar hier komen op onze uitnodiging. Maar, nu zit hij vast en riskeert hij zes maanden cel.”

Die contacten met activisten in de Balkan en Turkije maken deel uit van het werk van de organisatie. “Via het project Rainbow Friends steunen we queer organisaties en events in Zuidoost-Europa en Turkije. Wij proberen bij elke pridemars in de regio te zijn, om onze steun en solidariteit te betuigen aan de LGBTQ-gemeenschap, die het daar moeilijk heeft”, legt hij uit.

“Zo waren we aanwezig op prides in Bulgarije, Griekenland en Servië... Telkens wanneer we dat doen, nodigen we Europese ambassadeurs en politici uit om mee te stappen. Dat verhoogt de zichtbaarheid van de pride, en dwingt de lokale overheden om de mars beter te beveiligen.”

Maar die strategie is te gevaarlijk voor Turkije, zo ondervond Mehmet. “Wij waren van plan om ook naar Turkije te reizen. Daar is de pridemars verboden sinds 2015, maar er wordt elk jaar wel een onofficieel evenement gehouden, onder de radar. Lokale organisaties hebben ons nu afgeraden om te komen.”

Provocatie

De situatie in Turkije is, volgens Mehmet, erg gespannen. "Onze aanwezigheid zou gezien kunnen worden als een provocatie door de Turkse overheid; ze zouden ons ervan beschuldigen dat we buitenlandse agenten zijn. En het zou de pride mediatiseren - dat willen de lokale activisten niet.”

Sinds de raids van afgelopen weekend is het nog gevaarlijker voor lgbtqi+-activisten. “Het is momenteel zelfs niet mogelijk om te protesteren op straat tegen de arrestaties. Een spandoek of bordje tonen kan er al voor zorgen dat je wordt opgepakt.”

Net daarom trekt Mehmet vrijdagnamiddag naar het protest voor het consulaat. “Wij doen dat op vraag van de Turkse queer gemeenschap. Zij kunnen hun stem niet laten horen in Turkije, maar vragen om dat wereldwijd wel te doen, in hun naam.”

“Ze (de Turkse overheid, red.) zeggen dat ze dit doen om kinderen en het gezin te beschermen", zo vervolgt Mehmet. "Ze beschuldigen queer personen en LGBTQ-activisten ervan achter het dalende Turkse geboortecijfer te zitten. Wij zouden de jeugd het slechte voorbeeld geven.”

Maar volgens de activist is dat een voorwendsel. "Ik ben er zeker van dat ze dit doen om de aandacht af te leiden van andere politieke problemen in het land. De queer gemeenschap wordt gebruikt als zondebok en bliksemafleider.”

Gemeenschap

Opvallend, het regeringsbeleid rond het gezin wordt mee uitgestippeld door Mahinur Özdemir, een vrouw met Turkse roots die geboren is in Schaarbeek en jarenlang actief was in de Brusselse politiek voor de partij CDH.

Mehmet, die zelf afkomstig is uit Bulgarije maar etnisch Turks is en de taal spreekt, is niet verbaasd dat een Brussels-Turkse vrouw in het kamp van Erdogan zit. “Veel Turken en mensen van Turkse afkomst in België steunen Erdogan. Ze vinden hem de beste leider en geven hem gelijk.”

Ook in Brussel merkt hij vijandigheid vanuit een deel van de Turkse gemeenschap naar queer personen. “In 2018 namen we als Balkan LGBTQIA deel aan de pridemars. Daarbij droegen we de vlaggen van alle landen die we vertegenwoordigen. Turkse jongeren hebben toen geprobeerd de Turkse vlag te verwijderen. Ze riepen dat er geen homo’s zijn in Turkije... al gebruikten ze daarbij een scheldwoord. De beveiliging van de pride heeft moeten ingrijpen en de jongeren verjaagd.”

Hij maakt zich ook zorgen over de veiligheid van queer personen op straat in Brussel. “We worden soms uitgescholden in het Turks of Albanees. Je voelt je dan verplicht om te antwoorden, maar dat kan gevaarlijk uitdraaien. We gaan de confrontatie uit de weg. Als we ons queer kleden of opmaken voor een pride, zorgen we liever voor een auto of een safe space in een appartement.”

De activist ziet dat er nood is aan organisaties zoals de zijne om zo'n veilige ruimte te bieden. “Er zijn veel Turkse, Albanese en Marokkaanse jongeren die naar onze evenementen in Brussel komen en deel uitmaken van onze gemeenschap. Ze komen om zich te amuseren en zich vrij te voelen. Maar dan gaan ze weer naar huis en stoppen ze dat allemaal weg."

Trots

Veel deelnemers aan die activiteiten zijn hun thuisland ontvlucht. Maar volgens Mehmet betekent de nieuwste golf van repressie in Turkije niet meteen dat heel wat queer Turken naar België zullen komen. “Het merendeel van de mensen die ik ken, wil in Turkije blijven. Ze zijn erg trots op hun land en vinden dat het hun recht is om er te blijven en te strijden voor hun rechten.”

Dat is volgens hem geen eenvoudige keuze. “Alle leden van de lgbtqi+-gemeenschap in Turkije lopen het gevaar gediscrimineerd te worden. Door de overheid, maar ook op het werk, en zelfs thuis of op straat."

Mehmet hoopt dat de situatie voor queer Turken in de toekomst verbetert. “Een van de belangrijkste zangers uit de jaren 70, (Zeki Müren, red.) was openlijk homoseksueel en trad op als drag queen. En toch werd hij gevierd in het hele land. Bülent Ersoy is vandaag een van de populairste zangeressen van het land, zij is een trans vrouw. Turken weten goed genoeg dat queer personen bestaan en dat wij er altijd zullen zijn.”