Negocjacje zakończyły się porażką. Amerykanie jadą po "błogosławieństwo" Putina

• Rozmowy Ukraina-USA-Rosja w Abu Zabi trwały dwa dni i nie zakończyły się przełomem. Negocjatorzy uzgodnili jedynie przeprowadzenie szerokiej wymiany jeńców, ale to było prawdopodobnie omówione jeszcze przed spotkaniem.
• Rosja po raz kolejny potwierdziła, że nie zamierza wycofywać się z maksymalistycznych żądań przejęcia kontroli nad całą Ukrainą.
• Po zakończeniu rozmów trójstronnych ukraińska delegacja spotkała się z przedstawicielami państw europejskich.
• Specjalni wysłannicy Donalda Trumpa – Jared Kushner i Steve Witkoff – pojadą do Rosji, by – jak sami określili – otrzymać "zgodę" Putina na udział przedstawicieli Europy w przyszłych rozmowach pokojowych dotyczących Ukrainy.

– Rzeczywistość jest taka, że nie ma zaufania między stronami – oznajmił Jared Kushner podczas briefingu dla prasy. Tak zięć Donalda Trumpa i jego specjalny wysłannik podsumowali dwa dni negocjacji pokojowych między Rosją a Ukrainą, które odbyły się 10 i 11 listopada w Abu Zabi.

Stojący tuż za Kushnerem przedstawiciele delegacji Ukrainy mieli posępne miny. Wcześniej Dawid Arachamia, przewodniczący prezydenckiej frakcji Sługa Narodu i jeden z najbliższych współpracowników Wołodymyra Zełenskiego wprost powiedział, że rozmowy należały do jednych z najtrudniejszych, bo Rosjanie przyjechali "z bardzo sztywnymi wytycznymi".

– Należy to odczytać jako komunikat, że Rosjanie przyjechali, by postawić kolejne ultimatum – tłumaczy Wołodymyr Fesenko, politolog.

WIDEO

Trump spotka się z Putinem. USA zaczynają nową operację w Iranie

Głównym wynikiem rozmów stała się jedynie zapowiedź dużej wymiany jeńców, choć akurat ta kwestia była prawdopodobnie uzgodniona jeszcze zanim zaczęły się negocjacje.

– Można było się spodziewać, że negocjacje w Abu Zabi zakończą się niczym. Trójstronne rozmowy USA-Ukraina-Rosja już dawno zaszły w ślepy zaułek. Należy je traktować tylko jako narzędzie dla wymiany jeńców. To jedyne ustępstwo, na jakie jest gotów iść Putin – uważa analityk Wadym Denysenko.

Rosja po raz kolejny potwierdziła, że nie zamierza wycofywać się z maksymalistycznych żądań przejęcia kontroli nad całą Ukrainą, a tym razem jeszcze bardziej podbiła stawkę. Teraz w grze jest nowy układ bezpieczeństwa w Europie.

Parada życzeń

Jeszcze zanim ruszyły rozmowy w Abu Zabi, "The Economist" opublikował przeciek o strategii amerykańskiej delegacji. Według źródeł brytyjskiego tygodnika specjalni wysłannicy Jared Kushner i Steve Witkoff zaproponowali zmianę administracyjną granic obwodów donieckiego i ługańskiego. W założeniach tego rozwiązania miasta, które wciąż kontroluje Ukraina, stałyby się częścią np. obwodu charkowskiego, a Putin mógłby odtrąbić sukces, że Rosja w końcu zajęła cały Donbas.

Ta propozycja ostatecznie przekonała Kijów, że żadnych zmian po spotkaniu w Abu Zabi spodziewać się nie należy. Po porażce w wyborach połówkowych, w których republikanie stracili kontrolę w Senacie i Izbie Reprezentantów, Donald Trump zaczyna wywierać jeszcze większą presję na Ukrainę.

Kijów odrzucił propozycję Amerykanów, argumentując, że każda zmiana terytorialna wiąże się ze zmianą konstytucji, co podczas trwania wojny jest niemożliwe. Ukraińska delegacja, choć nie miała żadnych oczekiwań, to jechała do stolicy Zjednoczonych Emiratów Arabskich z zamiarem złożenia Rosji dwóch propozycji.

Pierwsza to zawieszenie broni na Morzu Czarnym, druga i najważniejsza – rozejm energetyczny. Dzień przed rozpoczęciem negocjacji ukraińskie drony zaatakowały rafinerię w mieście Kiriszi, drugą co do wielkości w Rosji. Eksperci szacują, że ukraińskie ataki zmniejszyły możliwości produkcji paliw o ok. 30 procent.

W zamian za zaprzestanie ataków na rafinerię Kijów chciał, by Rosja przestała ostrzeliwać elektrownie. Od miesiąca Moskwa prowadzi kampanię zmasowanych ataków, które mają doprowadzić do odcięcia Kijowa, Charkowa i Odessy od dostaw energii elektrycznej, wody oraz ogrzewania. Już teraz w Kijowie przerwy w dostawach prądu sięgają kilku-kilkunastu godzin. Kiedy temperatura spadnie, największe ukraińskie miasta będą mierzyć się z katastrofą humanitarną.

Jednak to, że spotkanie w Abu Zabi będzie kolejnym przedstawieniem, można było już wywnioskować po składzie rosyjskiej delegacji. Na jej czele znowu stanął Władimir Medinski, pseudohistoryk słynący ze swoich długich wywodów i skrajnie antyukraińskiej retoryki, ale mający dostęp do Putina.

W delegacji, co ciekawe, znalazł się również Dmitrij Minajew, szef kontrwywiadu FSB. To właśnie on jest uważany za jednego z organizatorów zamachu w 2019 r. na Kyryła Budanowa, obecnego szefa biura Zełenskiego oraz członka ukraińskiej delegacji. Kijów odebrał to jako nieudaną próbę zastraszenia.

"Coś bardzo dużego"

Na parę dni przed negocjacjami w Abu Zabi Donald Trump spotkał się z wysłannikiem Kremla Kiriłłem Dmitrijewem w Waszyngtonie. Nie wdając się w szczegóły, amerykański prezydent stwierdził po raz kolejny, że porozumienie o zakończeniu wojny jest bardzo bliskie.

– To będzie coś bardzo dużego. Obejmie nie tylko Ukrainę, ale nawet mógłbym powiedzieć, że może dotyczyć całej Europy. To będzie wielkie, wspaniałe porozumienie i wszyscy będą nim zachwyceni – powiedział amerykański prezydent.

Trump miał na myśli nową architekturę bezpieczeństwa Europy. I tak z "inicjatywy" USA w Abu Zabi znalazła się rozszerzona europejska delegacja, w której skład weszli doradcy ds. bezpieczeństwa narodowego z Francji, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Włoch, a także wysocy rangą urzędnicy z NATO, Komisji Europejskiej i Rady Europejskiej.

Jak zauważa agencja AFP, Rosja jest poważnie zainteresowana zrewidowaniem istniejącego od kilkudziesięciu lat systemu bezpieczeństwa. Nie bez powodu bowiem w skład rosyjskiej delegacji wszedł Siergiej Riabkow, wiceminister spraw zagranicznych Rosji. Jeszcze przed inwazją na Ukrainę żądał wycofania się wojsk NATO ze wschodniej flanki.

Według źródła w rosyjskiej delegacji zakończenie wojny jest "tylko jednym z punktów porządku obrad"; głównym celem Moskwy jest właśnie zmiana systemu bezpieczeństwa "dla całego kontynentu".

De facto oznaczałoby to prawo Rosji do ograniczenia rozszerzenia Sojuszu oraz ograniczenie obecności sił NATO w Europie Wschodniej do stanu z 1997 r., co oznaczałoby również potencjalne wycofanie wojsk Sojuszu z Polski. W zamian miałby zostać podpisany pakt o nieagresji.

Żądania Rosji wydają się nierealistyczne, ale w europejskich stolicach panuje głęboki brak zaufania do administracji Donalda Trumpa i tego, jak daleko może posunąć się w ustępstwach wobec Rosji przed ustąpieniem z urzędu. Według źródeł agencji Reutera Kushner i Witkoff prowadzili rozmowy na temat wprowadzenia amerykańskiego inwestora do gazociągu Nord Stream. Plan zakłada podział zysków z dostaw rosyjskiego gazu do Europy po zakończeniu wojny w Ukrainie.

Zdaniem Wadyma Denysenki pod maksymalistycznymi żądaniami w Abu Zabi kryje się jeszcze coś innego.

– Najważniejsze negocjacje to obecnie rozmowy między Rosją a UE w sprawie zniesienia sankcji. A dokładniej, Putin oczekuje obecnie, że po wyborach we Francji dojdzie do rozpadu koalicji finansowej wspierającej Ukrainę. Rosja w międzyczasie zniszczy lwią część ukraińskiej infrastruktury. Dopiero wtedy będzie można przystąpić do prawdziwych negocjacji dotyczących terytoriów, języka, neutralności, sektora obronnościowego – mówi analityk.

Jedno jest pewne – Rosja wychodzi z izolacji międzynarodowej i rok 2027 będzie kontynuacją tego procesu.

Błogosławieństwo od Putina

Europejczycy w końcu nie zostali dopuszczeni ani do stołu negocjacji Ukraina-Rosja, ani nawet na spotkanie z rosyjską delegacją. Rosjanie odrzucili propozycję rozmów z przedstawicielami UE i NATO.

Miedinski stwierdził, że "Moskwa nie rozumie, jaki status mają tu Europejczycy i nie otrzymała od nich żadnych konkretnych propozycji".

Jeśli przyjechali tu jako turyści, niech porozmawiają w barze w lobby hotelowym – powiedział pogardliwie.

Później, podczas rozmów z rosyjską prasą, Miedinski mówił, że "Rosja odzyska każdy skrawek swojej ziemi". Można się domyślać, że miał na myśli obwody chersońskie, zaporoskie i charkowskie, do których Rosja rości sobie prawa. Tą klamrą po raz kolejny potwierdził, że Moskwie nie chodzi o zakończenie wojny, a negocjacje są przedstawieniem.

Teraz Kushner i Witkoff jadą do Rosji, by – jak sami określili – otrzymać "zgodę" Putina na udział przedstawicieli Europy w przyszłych rozmowach pokojowych dotyczących Ukrainy.

– Potrzebujemy obecności Europejczyków przy stole negocjacyjnym – mówił Kushner, cytowany przez Politico. I dodał: – Mam nadzieję, że jutro w Moskwie Steve i ja odniesiemy sukces, a prezydent Putin udzieli błogosławieństwa, by tak się stało. Myślę, że jeśli się na to zgodzi, będziemy w stanie osiągnąć znacznie większy postęp w kwestiach, które mają znaczenie.

Decyzję w sprawie obecności Europy przy negocjacjach oraz wyznaczoną datę nowego spotkania Kushner i Witkoff mają przywieźć do Dublina, gdzie w piątek 13 listopada odbędzie się nieformalny szczyt UE. Podczas niego europejscy liderzy mają wyznaczyć przedstawicieli z ramienia Europy oraz omówić finansowanie Ukrainy na 2027 r., co budzi sprzeciw niektórych członków Unii.

Wątpliwe jednak, by Kreml przystał na obecność UE przy negocjacyjnym stole, ponieważ dałoby to przewagę Ukrainie.

– Moskwa nie zechce zmieniać układu sił, który jest na jej korzyść. Jared Kushner już zapowiedział, że najprawdopodobniej Amerykanie zaproponują, aby prowadzić odrębny tor negocjacji między Europą a Rosją – mówi Wołodymyr Fesenko.