افزایش آمار مرگ و مصدومیت کارگران به علت فقدان تجهیزات حفاظتی و ناایمن بودن محیط‌های کار

نرخ مرگ و مصدومیت کارگران به علت حوادث کار در ایران طی هفته‌های گذشته با افزایش قابل توجهی روبرو شده است. کارشناسان و فعالان صنفی، عدم رعایت ایمنی در محیط کار توسط کارفرمایان به علت افزایش هزینه‌ها را از مهمترین دلایل افزایش حوادث در محیط کار ایران ارزیابی می‌کنند.

روز گذشته یک اپراتور ۶۵ ساله جرثقیل تاور در جریان انجام فعالیت‌های عملیاتی در ارتفاع ۶۰ متری، در یکی از واحدهای صنعتی حاشیه شهر نیشابور جان خود را از دست داد.

همزمان در روز دوشنبه ۲۷ مهرماه ۱۴۰۵ دو کارگر ساختمانی در جریان عملیات ساخت‌وساز در شهر هشتگرد درون چاهک آسانسور سقوط کردند. یکی از کارگران در دم جان خود را از دست داد و کارگر دیگر نیز با جراحت ناشی از سقوط به بیمارستان منتقل شد.

همزمان یک کارگر در طبقه هفتم ساختمانی در حال ساخت در شهر رشت، هنگام کار ساختمانی، به دلیل رعایت نشدن نکات ایمنی حین کار از ارتفاع به کف چاهک آسانسور سقوط کرد و دقایقی بعد جان باخت.

روز گذشته همچنین یک کارگر ۵۸ ساله هنگام کار در طبقات یک مجتمع ساختمانی در شهر فردیس استان البرز سقوط کرد و با برخورد به کف چاهک آسانسور دچار حادثه شد. این کارگر پس از وقوع حادثه توسط تیم‌های امدادی و آتش‌نشانی به بیمارستان منتقل شد.

شامگاه یکشنبه ۲۶ مهرماه نیز انفجار کوره در کارخانه فروآلیاژ واقع در شهرک صنعتی شماره ۲ اسلام‌آباد غرب، منجر به جان باختن مدیر چینی این واحد صنعتی و مصدومیت سه کارگر دیگر شد.

روز یکشنبه همچنین یک کارگر ۴۷ ساله پیمانکاری شاغل در بخش «احیا صنعت شرکت واگن پارس» به دلیل نبود فضای ایمن در سالن تولید، بین دو واگن گیر کرد و به شدت آسیب دید. این کارگر روز دوشنبه به علت شدت جراحات در بیمارستان جان باخت.

روز شنبه ۲۵ مهرماه دو کارگر به علت گازگرفتگی در یک حلقه چاه کشاورزی در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی جان خود را از دست دادند. در همین روز یک تعمیرگاه خودرو در روستای پرک شهرستان کنگان استان بوشهر آتش گرفت و در جریان آن یک کارگر تعمیرکار مصدوم شد.

این موارد حادثه در محیط کار تنها طی سه روز هفته جاری از شهرهای مختلف گزارش شده است. فعالان کارگری معتقدند همه حوادث در محیط کار گزارش و رسانه‌ای نمی‌شوند و در نتیجه احتمال دارد موارد مرگ و مصدومیت ناشی از حوادث کار بیش از مورادی باشد که در رسانه‌ها و یا از سوی فعالان کارگری اعلام شده است.

در هفته‌های گذشته آمار حوادث در محیط کار در ایران با افزایش چشمگیری روبرو شده است. طی سه هفته نخست مهرماه امسال دست‌کم ۳۰ کار به دلیل حوادث در محیط کار جان باختند و ۷۸ کارگر نیز مصدوم شدند. بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی منابع کارگری در ۲۰ روز نخست مهرماه جاری وقوع ۳۳ حادثه کار در ۱۸ استان کشور ثبت شده است.

خبرگزاری «هرانا» نیز در گزارشی درباره حوادث در محیط کار از اول تا ۱۷ مهرماه، نوشته استان آذربایجان غربی با پنج حادثه، بیشترین تعداد حوادث کار را در این بازه زمانی به خود اختصاص داده است. پس از آن، استان‌های همدان، مرکزی و خراسان رضوی هرکدام با سه حادثه و استان‌های زنجان، کرمانشاه و مازندران هرکدام با دو حادثه قرار دارند. همچنین در استان‌های گلستان، کرمان، تهران، البرز، قم، کردستان، سمنان، آذربایجان شرقی، خوزستان، ایلام و بوشهر هرکدام یک حادثه کار به ثبت رسیده است.

واژگونی اتومبیل حامل کارگران، سقوط از ارتفاع در ساختمان‌های در حال ساخت، آتش‌سوزی و انفجار، ریزش تونل یا گازگرفتگی در معادن از جمله دلایل تکراری در حوادث در محیط کار در ایران بوده‌اند.

همچنین اکثر حوادث در محیط کار به علت نقص ایمنی، فقدان تجهیزات حفاظتی و ناایمن بودن محیط‌های کار رخ داده است. موضوعی که گفته می‌شود به علت افزایش تورم و هزینه‌ها رخ می‌دهد و کارفرمایان برای کاهش هزینه‌ها، از انجام استانداردهای ایمنی یا تهیه وسایل ایمنی برای کارگاه‌ها و کارگران خودداری می‌کنند.

بر اساس گزارش‌ روز جهانی کارگر که توسط مرکز آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، منتشر شد، از ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۴ تا ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵، دست‌کم ۵۰۱۹ کارگر در پی حوادث کار کشته یا مصدوم شدند. بیشتر کارگران ایران در شرایط فاقد امنیت شغلی و پوشش بیمه‌ای مناسب فعالیت می‌کنند، کمبود بازرسان و ضعف زیرساخت‌های ایمنی، ثبت و پیشگیری از حوادث شغلی را با چالش جدی مواجه کرده است.

این گزارش اعلام کرده از ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴ تا ۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، مرگ دست کم ۵۸۶ کارگر در پی حوادث کار ناشی از فقدان ایمنی محیط یا شرایط کار توسط رسانه‌ها یا سازمان‌های فعال در این حوزه مخابره شده است.

این گزارش افزوده ۲۰/۲۸ این حوادث مربوط به حوادث ساختمانی، ۱۵/۹۱ درصد سقوط از ارتفاع، ۱۵/۲۱ درصد اصابت جسم سخت، ۱۱/۸۹ درصد آتش سوزی، ۷/۶۹ درصد در معادن، ۷/۱۷ درصد تصادفات، ۵/۹۴ درصد برق گرفتگی، ۳/۳۲ درصد انفجار، ۲/۹۷ درصد گازگرفتگی، ۲/۴۵  درصد وقوع حوادث در چاه، ۲/۲۷ درصد در کارخانجات، ۲/۱۰ درصد مسمومیت، و دیگر موراد غرق شدگی، گرمازدگی، دودگرفتگی، بوده است.

افزایش حوادث در محل کار طی هفته‌های گذشته در حالیست که «آیین‌نامه به‌کارگیری مسئول ایمنی/حفاظت فنی در کارگاه‌ها» در نشست ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ هیئت وزیران تصویب و آخر شهریورماه نیز ابلاغ و لازم‌الاجرا شده است.

بر اساس این آیین‌نامه، کارفرمایان موظف‌اند متناسب با شرایط، نوع فعالیت و مخاطرات کارگاه، نسبت به معرفی و به‌کارگیری مسئول ایمنی واجد شرایط اقدام کنند. آموزش نیروی کار، تجهیز کارگاه‌ها بر اساس استانداردهای ایمنی، استخدام کارشناسان ایمنی محیط کار بر اساس تعداد کارکنان در هر کارگاه، و بازرسی و ارائه گزارش عملکرد مسئول ایمنی، از جمله موضوعات مورد توجه در این آیین‌نامه است.

با اینهمه کارشناسان ایمنی محیط کار سال‌هاست تأکید دارند قوانین و بخشنامه‌ها و آیین‌نامه‌هایی برای رعایت ایمنی در محیط کار وجود دارد اما به علت ضعف در «نظارت» در عمل بسیاری از کارفرمایان این نکات را رعایت نمی‌کنند.