'2 miljoen voor gouden tip Bolle Jos' gonst het in Sierra Leone, wordt hij verraden?

• Thomas Michelredacteur Online

• Maurice Ledecorrespondent Afrika

Hij verdient naar schatting tientallen miljoenen euro's per maand met drugshandel, is in meerdere rechtszaken in Nederland en België veroordeeld tot bij elkaar 103 jaar gevangenisstraf en houdt zich naar verluidt op in Sierra Leone.

Na eerdere pogingen om Jos Leijdekkers, alias Bolle Jos, op te pakken, kwam het Openbaar Ministerie (OM) vandaag met een nieuwe stap in de jacht op de drugscrimineel. Het OM maakte bekend dat de beloning voor de tip die leidt tot zijn aanhouding wordt vertienvoudigd van twee ton naar twee miljoen euro.

Bovendien komt de politie met een campagne op sociale media in Sierra Leone en omringde landen. Daarin worden mensen die iets weten over Leijdekkers' verblijfs- of reisgegevens opgeroepen zich te melden.

Justitieminister Van Weel zegt dat "we de verleiding groter willen maken voor de gouden tip". Het is de vraag of Leijdekkers, van wie bekend is dat hij een deel van zijn vermogen uitgeeft aan een hightech-team dat hem beveiligt, hiervan onder de indruk is.

Ongeloof over hoogte bedrag

Vaststaat dat twee miljoen euro zeker in Sierra Leone heel veel geld is. Ter vergelijking: een leraar verdient per dag zestig leones, wat neerkomt op 2,30 euro. En voor inwoners van het door armoede geteisterde land is zo'n lerarensalaris al een hoog bedrag, dat velen van hen niet eens verdienen.

Vandaag gonsde onder inwoners van Sierra Leone al het bericht dat het miljoenenbedrag is uitgeloofd voor de gouden tip over Bolle Jos. Bronnen van de NOS reageerden vol ongeloof op het nieuws. Zij kunnen zich de hoogte van het bedrag nauwelijks voorstellen, en in theorie zou het dan ook kunnen leiden tot tips van Sierra Leoners over de reis- of verblijfgegevens van de veroordeelde drugscrimineel.

Enorm risico

Daarbij moet wel de voetnoot worden geplaatst dat maar heel weinig mensen dit soort informatie over Leijdekkers hebben: zelfs mensen op hoog niveau weten niet waar hij is en hoe hij zich verplaatst. Voor degenen die dat wel weten, zoals bijvoorbeeld een piloot van een vliegtuig of een kapitein van een schip waarmee hij reist, is het een enorm risico om daar informatie over te delen.

Als zij dat zouden doen, en die tip leidt tot Leijdekkers' aanhouding, dan riskeert de tipgever het enorme criminele netwerk(opent in nieuw venster) van Leijdekkers achter zich aan te krijgen. Hij of zij moet dan huis en haard achterlaten, want ongemerkt met twee miljoen euro door het leven gaan, is een uitdaging in West-Afrika.

NOS op 3 maakte in oktober deze video over Sierra Leone:

Dat Leijdekkers nog vrij rondloopt, heeft alles te maken met de hoge kringen waarin hij zich bevindt. De veroordeelde drugscrimineel gaat naar verluidt om met president Bio van Sierra Leone, zou getrouwd zijn met diens dochter en banden hebben met het hoofd van de immigratiedienst van het land en de baas van de antidrugsbrigade.

Van Weel hoopt dat mensen uit de nabije omgeving van de crimineel worden geprikkeld door het verhoogde tipbedrag. Maar het is de vraag of dit interessant voor deze mensen is; zijn kring is niet groot en degenen die nauw met Leijdekkers omgaan, zijn dankzij hem vermogend geworden. En ook zij lopen een enorm risico als zij snitchen (klikken).

In oktober heeft de Europese Commissie betalingen voor begrotingssteun aan Sierra Leone stopgezet, om het land onder druk te zetten. Maar voor de gewone Sierra Leoner, die door dit soort maatregelen geraakt wordt, is het gevaarlijk om in opstand te komen, en al helemaal om iets over Leijdekkers te zeggen.

Eerder zei hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff tegen de NOS dat het uitloven van een hoge beloning voor een tip, zo veel onrust rond een verdachte kan creëren dat het leidt tot bewijsmateriaal. Duidelijk is dat de druk rond Leijdekkers wordt opgevoerd, zeker in combinatie met onderschepte transporten die aan hem gelinkt worden.

Nu er mede door het verhoogde tipgeld meer aandacht op hem wordt gevestigd, wordt het moeilijker om met hem samen te werken. Daarom is het de vraag hoe comfortabel Leijdekkers zich voelt in het land en of hij de mensen met wie hij zich omringt nog kan vertrouwen.

Vleugellam is hij niet, maar mogelijk komen door het verhoogde tipgeld wel scheurtjes in zijn onaantastbaarheid in Sierra Leone.