Bolsonaro znów obejmie stery w Brazylii? „Najważniejsze wybory poza USA”

Opracowanie: Renata Gaweł Publikacja: Dzisiaj, 25 października (10:42)

Brazylia dzisiaj wybiera prezydenta. W niedzielnej drugiej turze wyborów faworytem jest Flavio Bolsonaro, syn byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, skazanego za próbę zamachu stanu. Perspektywa powrotu bolsonaryzmu budzi niepokój zarówno w kraju, jak i na świecie.

Fot. PABLO PORCIUNCULA /AFP/East News

Syn byłego przywódcy Brazylii Jaira Bolsonaro, skazanego za próbę puczu, jest faworytem niedzielnej drugiej tury wyborów prezydenckich w tym kraju. Perspektywa powrotu bolsonaryzmu wywołuje obawy o demokrację i praworządność w tym największym kraju Ameryki Łacińskiej.

Najważniejsze wybory tego roku? 

Wybory prezydenckie w Brazylii są szeroko komentowane przez międzynarodowych ekspertów. Laureat ekonomicznego Nobla z 2024 roku, Daron Acemoglu, w rozmowie z BBC określił je jako „najważniejsze wybory dla świata w tym roku, poza Stanami Zjednoczonymi”. Zwycięstwo Flavia Bolsonaro porównał do powrotu Donalda Trumpa na stanowisko prezydenta USA.

Obawy o przyszłość demokracji

Eksperci podkreślają, że ewentualna wygrana Flavia Bolsonaro może zagrozić brazylijskim instytucjom demokratycznym. 

Wygrana Flavia Bolsonaro może wstrząsnąć instytucjami, zwłaszcza jeśli będą jej towarzyszyć próby osłabienia sądów i mechanizmów publicznego nadzoru nad administracją – ocenił Bhreno Vieira, politolog z Uniwersytetu Federalnego w Pernambuco.

Niepokój wzbudziły zapowiedzi kandydata dotyczące zmiany konstytucji oraz ułaskawienia ojca i innych uczestników nieudanego puczu z przełomu 2022 i 2023 roku. Christopher Sabatini z Chatham House zwraca uwagę, że próba ułaskawienia Bolsonaro seniora „byłaby kolejnym poważnym ciosem dla praworządności w Brazylii”.

Jair Bolsonaro, były prezydent i ojciec obecnego kandydata, był postacią silnie polaryzującą społeczeństwo. Jego rządy charakteryzowały się ostrymi atakami na dziennikarzy, sporami z Sądem Najwyższym, negacjonizmem klimatycznym oraz kontrowersyjną polityką wobec pandemii Covid-19. W kampanii wyborczej z 2022 roku kwestionował uczciwość wyborów, a po przegranej jego zwolennicy przeprowadzili szturm na budynki rządowe w Brasilii.

Kwestie społeczne i gospodarcze

Flavio Bolsonaro zapowiada kontynuację polityki ojca, w tym powołanie konserwatywnych sędziów do Sądu Najwyższego, co – zdaniem politologów – może utrudnić poszerzanie praw mniejszości i kobiet. Jego Partia Liberalna odniosła sukces w wyborach parlamentarnych, zdobywając najwięcej mandatów w Izbie Deputowanych i Senacie.

Ekonomiści ostrzegają, że powrót bolsonaryzmu może negatywnie wpłynąć na brazylijską gospodarkę. Joseph Stiglitz, inny laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, przestrzega, że polityka zaciskania pasa doprowadzi do spadku PKB, wzrostu nierówności i ubóstwa.

Komentatorzy podkreślają, że Flavio Bolsonaro, mając silne zaplecze w Kongresie, będzie miał szerokie możliwości realizacji autorytarnego programu.

Politologia uczy, że to w drugiej kadencji autokratyczny projekt podbija stawkę. Ryzyko nie polega na tym, że syn powtórzy działania ojca, ale że go prześcignie – napisała brazylijska dziennikarka Miriam Leitao.

Wynik niedzielnych wyborów może mieć kluczowe znaczenie nie tylko dla tego kraju, ale i dla całego regionu Ameryki Łacińskiej.