Krisis N Sembilan: Umno silap perhitungan

Krisis perlembagaan di Negeri Sembilan mungkin tidak akan berlaku sekiranya Umno menghormati kedaulatan undang-undang dan perlembagaan.

Cubaan untuk menyingkirkan raja, Yang Dipertuan Besar Negeri Sembilan Tuanku Muhriz Tuanku Munawir, nampaknya adalah hasil keangkuhan politik Umno susulan kemenangannya dalam pilihan raya negeri.

Memenangi pilihan raya tidak memberikan hak kepada sesebuah parti politik untuk memanipulasi institusi perlembagaan bagi tujuan kepartian.

Peraturan adat yang mengawal pelantikan Yang Dipertuan Besar nampaknya telah dimanipulasi untuk memenuhi kepentingan politik kepimpinan Umno.

Sama ada kepimpinan Umno di peringkat nasional memberikan lampu hijau bagi cubaan menyingkirkan Yang Dipertuan Besar yang sah dan berperlembagaan masih tidak jelas.

Namun, seseorang secara munasabah boleh bertanya: jika cubaan itu berjaya, adakah kepimpinan Umno di peringkat nasional akan membantah?

Saya syak mereka akan mengalu-alukan hasil tersebut.

Langkah untuk menyingkirkan Yang Dipertuan Besar ketika ini kelihatan berunsur tidak sah dan, seperti yang kemudiannya dinyatakan oleh Jabatan Peguam Negara (AGC), ia bertentangan dengan keperluan perlembagaan yang mengawal jawatan tersebut.

Oleh itu, Umno mendapati ia terperangkap dalam kemelut undang-undang dan perlembagaan yang diciptanya sendiri.

Pendirian AGC bahawa cubaan untuk menyingkirkan Yang Dipertuan Besar adalah tidak sah dan tidak selaras dengan Perlembagaan memberikan Yang Dipertuan Besar asas perlembagaan yang sah untuk bertindak balas.

Hanya soal masa sebelum ‘Empire struck back’ – dan membalas dengan tegas.

Yang Dipertuan Besar kemudiannya mengisytiharkan bahawa asas perlembagaan bagi pelantikan anggota majlis mesyuarat kerajaan negeri telah dilanggar dan membatalkan pelantikan mereka.

Menteri besar tidak disingkirkan, tetapi jentera politik yang beliau tadbir menerusinya telah disekat.

Ini merupakan satu keadaan perlembagaan yang luar biasa.

Menteri besar kekal memegang jawatan, namun anggota majlis mesyuarat kerajaan negeri yang biasanya membantu beliau mentadbir negeri telah disingkirkan.

Hasilnya ialah sebuah kerajaan yang keupayaan politik dan pentadbirannya telah dikekang dengan ketara.

Umno tidak sepatutnya cuba memanipulasi sistem pelantikan pemerintah tradisional Negeri Sembilan untuk mendapatkan kelebihan politik.

Sistem adat unik yang mengawal pemilihan Yang Dipertuan Besar merupakan sebahagian daripada warisan perlembagaan Negeri Sembilan. Ia tidak sepatutnya menjadi alat untuk kejuruteraan politik.

Dengan cuba menggantikan Yang Dipertuan Besar ketika ini dengan seorang pemerintah yang dianggap lebih mudah dipengaruhi atau lebih akomodatif dari segi politik, Umno telah mewujudkan masalah yang jauh lebih besar daripada yang mampu ditanganinya.

Ironinya, cubaan untuk melemahkan Yang Dipertuan Besar mungkin telah mengukuhkan kedudukan perlembagaannya. Yang Dipertuan Besar kini berdiri sebagai pihak berkuasa perlembagaan yang menentang apa yang kelihatan sebagai cubaan untuk menyingkirkannya melalui cara yang kemudiannya dipertikaikan atas alasan perlembagaan.

Dikatakan bahawa pemerintah ketika ini sejak sekian lama tidak selesa dengan cara Umno menjalankan politik di negara ini.

Saya juga difahamkan daripada sumber yang boleh dipercayai bahawa Yang Dipertuan Besar ketika ini amat membenci rasuah dan bertegas supaya undang-undang dan Perlembagaan dihormati.

Jadi, adakah cubaan untuk menukar pemerintah itu benar-benar mengenai prinsip perlembagaan, atau mengenai kemudahan politik?

Jika ia mengenai politik, maka Umno telah tersalah perhitungan dengan serius.

Hasil daripada kaedah yang didakwa digunakan untuk menyingkirkan Yang Dipertuan Besar, institusi yang cuba dilemahkan oleh Umno itu kini muncul dengan kuasa perlembagaan yang lebih besar.

Pengajarannya sepatutnya jelas.

Parti politik mungkin memenangi pilihan raya, menguasai majoriti dan membentuk kerajaan, tetapi mereka tidak memiliki Perlembagaan. Kemenangan pilihan raya mahupun kuasa politik tidak memberikan mereka lesen untuk mengubah konvensyen perlembagaan demi memenuhi kepentingan kepartian.

Oleh itu, krisis Negeri Sembilan lebih daripada sekadar pertikaian antara istana dan majlis mesyuarat kerajaan negeri. Ia merupakan ujian sama ada kuasa politik akan kekal tertakluk kepada kuasa perlembagaan.

Umno mencipta krisis ini. Kini ia mesti bertanggungjawab untuk mencari jalan keluar daripadanya.

Sekiranya ada pihak perlu berundur daripada pertikaian perlembagaan ini, Umno mesti mengambil langkah pertama.

P Ramasamy ialah pengerusi Urimai dan bekas timbalan ketua menteri Pulau Pinang.

Artikel ini ialah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.