Gurbetin çocukları

Adamın kafasında derin bir yara izi vardı. Savaşta başına bir şarapnel parçası saplanmış; sol gözü iyice küçülmüş, görme yeteneğini yitirmişti. Adı Nasır’dı. Savaşta veya işkencelerde ağır yaralar almış sığınmacıların tedavi edildiği Danimarka’daki merkezde uzun süre tedavi görmüştü. Sağ kolunu hareket ettiremiyor, tokalaşırken sol elini kullanıyordu.

Nasır’ı, oğlu Rahman’ı okula getirip götürürken tanımıştım. Bazı günler avucuma bir tomar kalem, silgi ve kalem açacağı tutuşturuyordu. Rahman’ın okuldan eve götürdüğü bu malzemeleri, sahiplerinin alması için öğretmen masasının yanına bırakıyordum.

Yine İsveç’in amansız soğuklarının başladığı bir yıldı. Göçmenlerin çoğunluğu oluşturdukları Rosengård Mahallesi’nde, aileleri taşındığı için İsveçli öğrenci sayısı giderek azalıyordu. Okulda çoğunluğu Balkan, Ortadoğu ve Uzakdoğu kökenli çocuklar oluşturuyordu. Son yıllarda buna Ukraynalılar ve Suriyeliler de eklendi.

Her çocuğun ayrı bir hikâyesi vardı. Bazıları savaş travmasını hâlâ üzerlerinden atamamış aile ortamlarından geliyorlardı. Sürekli kavga ediyorlardı. Günlerimiz, “Çocuklar, yapmayın, etmeyin, uslu durun!” demekle geçiyordu.

Rahman, ilkokula hazırlık sınıfına yeni başlamıştı. Okulda ve aile ortamında uyum güçlüğü yaşayan çocuklardan biriydi. Okul pedagogunun çabaları sonuç vermedi. Okul yönetimi, durumu görüşmek için Rahman’ın ailesini okula çağırmayı kararlaştırdı.

Anne, baba, büyükanne, büyükbaba hep birlikte geldiler. Hepsi aynı evde yaşıyorlarmış. “Büyük aile” toplantı salonuna girer girmez, Rahman ayağa kalktı, “öğretilmiş” bir davranışla koşarak dedesinin, ninesinin ellerini öperek alnına götürdü.

O soğuk havalarda ben çift çorap giyerken dede, okula terlikle gelmişti. Ceketin altına giydiği beyaz entarisi ayak bileklerine dek uzanıyordu. Anne ve nine çarşaflıydı.

Okuldaki durumunu anlatmaya başladığımızda Rahman çok rahatsız oldu. Hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Çocuk ruhunun derinliklerindeki gizi anlamaya çalışıyorduk.

YORGUNDU, UYUMAK İSTİYORDU

Baba, Rahman’ın sık sık evden kaçtığını, birkaç kez polis tarafından bulunup getirildiğini söyledi. Anne ise çevirmen aracılığıyla “Bu yaşa geldi, hâlâ geceleri altını ıslatıyor!” dedi. Rahman utanarak odayı terk etmek istedi. Konuyu fazla uzatmadık.

Toplantıda ailenin de onayıyla Rahman’ın bir psikoloğa yönlendirilmesi kararlaştırıldı. Okul saatlerinde Rahman’la özel olarak ilgilenme ve rehberlik görevi de bana verildi.

Sonraki günlerde Rahman, koridorda koşarken kapıya çarptı. Yaralanmadı ama canı yandı, uzun uzun ağladı yine! Onu avutmak için elinden tutarak okul kütüphanesine götürdüm. Önüne beyaz bir kâğıt ve renkli kalemler koydum. Raftan bir kitap aldım, okuyor görünerek uzaktan onu sessizce izlemeye başladım. Rahman, renkli kalemlerle bir şeyler karalarken beni unutmuş, kendi kendine konuşuyordu. Sonra kâğıdı getirip önüme bıraktı.

“Rahman, nedir bu?” diye sordum. “Bir çocuk… Çok yorgun, uyumak istiyor. Okula gitmek istemiyor. Arkadaşları onu sevmiyor!” dedi.

O yıl, yaz tatilinden sonra başka bir okulda göreve başladım. Yeni öğrenciler, dersler derken Rahman’ı unuttum.

Geçenlerde yolda yürürken Nasır ile karşılaştım. Beni tanıdı, “Muallim!” diyerek elime sarılmaya çalıştı.

Rahman’ı sordum hemen. Yüzü bulutlandı; benden de saklamadı.

Rahman, sonraki zamanlarda çeşitli kriminal olaylara karışarak polis kayıtlarına geçmiş. Ailesinden alınarak sorunlu çocukların eğitildiği bir yetiştirme yurduna yerleştirilmiş.

Aile ile işbirliği halinde bütün çabalarımıza karşın Rahman’ı kurtaramamıştık.

Not: Kişilik haklarının korunması amacıyla gerçek adlar değiştirilmiştir.