Niet meer verbranden maar recyclen: fabrikanten moeten oude meubels gaan inzamelen

Veel afgedankte banken en andere meubels belanden nu nog in verbrandingsovens. Zonde, vindt het kabinet. Meubels moeten beter worden gerecycled en hergebruikt.

Net als bij plastic flesjes en blikjes worden daarom binnen vier jaar ook fabrikanten en importeurs van producten als banken, keukenkasten en bedden verantwoordelijk voor de inzameling en hergebruik van hun producten.

Nog dit najaar verwacht het kabinet een eerste conceptplan klaar te hebben. Een groeiend aantal gemeenten neemt hier alvast een voorschot op en is zelf gestart met het recyclen van meubels.

In totaal wordt er per jaar zo'n 2 miljard kilo aan nieuwe meubels verkocht in Nederland, volgens de onderzoeksbureaus Tauw en Rebel(opent in nieuw venster). Jaarlijks krijgt 260 miljoen kilo aan afgedankte meubels een tweede leven via bijvoorbeeld online verkoopplatformen of kringloopwinkels.

Maar het grootste deel belandt in de milieustraat. "Meubels gaan steeds minder lang mee", zegt Jacolien Eijer, directeur van de NVRD, de belangenbehartiger voor gemeenten bij de afvalinzameling. "De meeste meubels die in de milieustraat komen, belanden uiteindelijk in de verbrandingsoven."

En dat is zonde, want materialen als hout, metaal, textiel en schuim kunnen vaak heel goed opnieuw gebruikt worden. Daarom worden producenten en importeurs van meubels uiterlijk in 2030 verantwoordelijk gemaakt voor de inzameling en recycling of hergebruik van de spullen die zij op de markt brengen.

Steeds meer gemeenten en publieke afvalbedrijven willen dat niet afwachten en hebben zelf al demontagehallen opgetuigd. Inmiddels zijn dat er zes door heel Nederland. Vaak halen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de meubels uit elkaar. Een van de betrokken afvalbedrijven is Cure Afvalbeheer, dat de inzameling verzorgt in Eindhoven, Valkenswaard en Geldrop-Mierlo.

"We halen alle boxsprings en banken uit elkaar die we via de milieustraten binnenkrijgen", zegt Twan de Waal van Cure. "Banken zonder nietjes met veel karton zijn in 20 minuten uit elkaar. Andere zijn lastiger en kosten een half uur." Boxsprings zijn nog moeilijker. "Daar zit een harde kant van hout vastgeniet. Die nietjes krijg je er bijna niet uit."

Deels doet Cure dit vanuit het oogpunt van duurzaamheid. De materialen uit de meubels worden opnieuw gebruikt. Zo worden van het kunststof onder meer bierkratten en boodschappenmandjes gemaakt, van het hout nieuwe badkamermeubels, en van het leer dierenriemen en barbecueschorten.

Daarnaast is kostenbesparing een belangrijk motief. Want hoe meer afval wordt verbrand, hoe meer verbrandingsbelasting er moet worden betaald. En dat tikt aardig aan bij meubels, juist omdat dit zo'n grote en zware afvalberg vormt.

"Die belasting is nu al heel hoog en wordt nog veel hoger de komende jaren", zegt De Waal van Cure. Dat voelen burgers in de portemonnee via de afvalstoffenheffingen die zij betalen. Daarom loont het om herbruikbare materialen eruit te halen. "Hoe minder wij hoeven te verbranden, hoe lager de afvalstoffenheffing."

Meubelfabrikanten en -importeurs gaan nu dus de kosten betalen. "Daardoor komt er een prikkel richting de producenten om meubels te maken die makkelijker uit elkaar te halen zijn, beter te repareren en te hergebruiken en langer meegaan", aldus NVRD-directeur Eijer.

Een aantal bedrijven is zelf al begonnen. Zo heeft IKEA een terugkoopservice en kunnen klanten hun meubels repareren met reserve-onderdelen. Kantoormeubelbedrijf Ahrend knapt kantoormeubilair op om dat weer te verkopen.

Volgens Eijer is het vooral belangrijk dat bij de invoering duidelijke doelstellingen komen voor duurzamer ontwerp en hergebruik van materialen in meubels. Bijvoorbeeld dat een bepaald percentage verplicht uit gerecycled materiaal moet bestaan. "Dan ontstaat er een markt voor en wordt het economisch rendabel."

Brancheverenigingen van meubelfabrikanten CBM en RND staan achter de invoering van de producentenverantwoordelijkheid. Wel moet het volgens CBM op een "werkbare manier" gebeuren en moeten er volgens RND eerst gegevens zijn hoeveel meubels "op een rendabele wijze" gerecycled en hergebruikt kunnen worden voordat er doelen worden gesteld.

De gemeenten hopen op samenwerking met de fabrikanten. "Meubelproducenten nemen zo veel mogelijk zelf oude meubels in als ze nieuwe verkopen. Voor het overige deel helpen gemeenten graag mee om ze in te zamelen", zegt NVRD-directeur Eijer. Ook bij de recycling verwachten de gemeenten een rol te blijven spelen. "Het zal best lastig worden voor bedrijven om dat op een goede manier te doen."