Co owady robią dla świata? Naukowcy zebrali kompleksowe badania

Owady pełnią w życiu kręgowców znacznie więcej funkcji niż dostarczanie pokarmu. Szympansy przykładają je do ran, czaple używają ich jako przynęty, a ptaki i gady składają jaja w kopcach termitów. Wyniki setek badań na ten temat trafiły właśnie do jednej publikacji w "Nature Reviews Biodiversity".

Owady są jednym z najważniejszych organizmów na ziemi, służą innym gatunkom nie tylko jako pożywienie

Źródło zdjęć: © Getty Images | SOPA Images

1 października 2026, 17:20

Najważniejsze informacje:

• Spadek liczebności owadów może pozbawić kręgowce nie tylko pokarmu, lecz także schronień i materiałów do budowy gniazd.
• Szympansy wykorzystują owady przy opatrywaniu ran, a czaple podczas polowania na ryby.
• Leniwce czerpią korzyści z glonów i ciem żyjących w ich sierści.

Międzynarodowy zespół naukowców przeanalizował wyniki setek badań prowadzonych przez dziesięciolecia. Autorzy zebrali przykłady relacji między owadami a kręgowcami.

– Owady nazywa się stworzeniami, które rządzą światem. Często podkreśla się ich znaczenie jako zapylaczy, destruentów, czyli organizmów rozkładających materię, oraz źródła pokarmu zwierząt owadożernych. Zapominamy jednak o wszystkich innych rzeczach, które robią dla nas i dla innych gatunków – powiedziała współautorka pracy dr Eliza Grames z Binghamton University w USA.

Jak kręgowce korzystają z owadów?

Szympansy przykładają owady do otwartych ran. Obserwowano, że robią to zarówno w przypadku własnych obrażeń, jak i ran innych osobników. Czaple z kolei wykorzystują owady jako przynętę, aby zwabić ryby.

Szczególną zależność opisano także u leniwców. Ich wilgotna sierść sprzyja rozwojowi glonów, które nadają jej zielonkawy kolor. Między włosami żyją ćmy, a leniwce podczas pielęgnacji futra zjadają glony, uzyskując dodatkowe źródło energii.

Owady dostarczają również schronienia. Ptaki i gady składają jaja w kopcach termitów, gdzie temperatura i wilgotność są stosunkowo stabilne. Niektóre pustynne żaby zamieszkują wilgotne gniazda mrówek.

Ptaki używają pajęczej i owadziej przędzy do budowy gniazd, a ich lokalizacja w pobliżu kolonii os lub innych owadów żądlących może chronić je przed drapieżnikami. Ponad 200 gatunków ptaków stosuje także mrówkowanie, czyli wcieranie mrówek w pióra. Naukowcy przypuszczają, że pomaga to w pielęgnacji upierzenia lub ogranicza liczbę pasożytów.

Spadek liczebności owadów a życie kręgowców

Wiele kręgowców dopasowuje okres rozmnażania do sezonowego wzrostu liczebności owadów. Dzięki temu może zapewnić młodym odpowiednią ilość pokarmu. Autorzy publikacji wskazali też, że owady żyły prawdopodobnie w gniazdach dinozaurów, gdzie usuwały szczątki organiczne. Podobną funkcję pełnią obecnie w niektórych gniazdach sów i zimorodków.

– Gdy przeliczymy to na kilka dekad, mówimy o ogromnej zmianie w ekosystemach – powiedziała dr Grames. – Jeśli chcemy chronić kręgowce, musimy myśleć także o ochronie owadów, a robimy to zdecydowanie zbyt rzadko – dodał współautor publikacji dr Chris Elphick z University of Connecticut.

Cały dzień w biegu? Skrót wydarzeń codziennie wieczorem w Twojej skrzynce