Wandeling in Etterbeek langs koloniale straatnamen: 'Zitten criminelen tussen'

Wie door Etterbeek wandelt, kan er bijna niet naast kijken: veel straten zijn vernoemd naar militairen die aan het einde van de negentiende eeuw deelnamen aan de verovering van Congo. In veel gevallen gaat het om mensen die opstanden hardhandig neersloegen en wrede represailles namen tegen de inlandse bevolking, en daarvoor beloond werden door koning Leopold II.

Maar evengoed zijn er straten vernoemd naar handelaars die zichzelf verrijkten met ivoor- en rubberoogsten. Er is zelfs een straat vernoemd naar een pater die zijn racisme niet onder stoelen of banken stak.

"De meeste van die straatnamen dateren van tussen de twee wereldoorlogen. Toen waren de koloniale ideeën over Congo heel normaal", zegt oud-schepen Rik Baeten (Vooruit), die tegenwoordig actief is bij de Louis Paul Boonkring, de Brusselse socioculturele vereniging die de wandeling organiseert. "Hier werden filmpjes getoond over hoe goed het in de kolonie ging. Veel mensen kenden de werkelijke situatie gewoon niet."

Slavendrijvers

In Etterbeek zijn veel straten vernoemd naar heldhaftige historische figuren. "Maar in achttien gevallen gaat het om regelrechte slavendrijvers, en er is ook één pater bij die heel racistische brieven schreef naar zijn kloosterorde", vertelt Rik.

Om daaraan iets te doen, werd een commissie opgericht met gemeenteraadsleden, bewoners en deskundigen. "Maar er was te veel onenigheid. Veel mensen droegen het koloniale verhaal nog altijd hoog in het vaandel. Er is dus niet zo veel uitgekomen."

Vrouwen

Wel zijn in enkele straten bordjes toegevoegd met de naam van een verdienstelijke vrouw. "Op zich niet slecht, want die vrouwen verdienen die aandacht. Maar het is wel een beetje merkwaardig, omdat de oude straatnamen behouden blijven", zegt Rik.

Tijdens de wandeling is stilgestaan bij de rol van enkele "criminele figuren", zoals Rik hen noemt. "Commandant Lothaire bijvoorbeeld. Die heeft Congolezen die naar zijn mening niet hard genoeg werkten op de rubberplantages, levend begraven. Baron Dhanis had in het Swahili een bijnaam die 'veel zweepslagen' betekent. Die twee waren toch de ergsten."