O haritaya meydan okuyan karar

Sıcak gündemin biraz gerisine düşen bu kararın tarihi önem taşıdığı söylenebilir.

Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı’na göre iki deniz alanı ilk kez milli park ilan edildi. Bunlardan biri Fethiye ile Kaş arasındaki bölge, diğeri ise Gökçeada çevresindeki Kuzey Ege deniz alanı...

Milli parkların kuruluş amacı “deniz alanlarındaki biyolojik ve çevresel zenginliklerin korunması” olarak açıklandı. Ancak bu kararın daha önemli, stratejik bir anlamı olduğu açık.

Deniz coğrafyası profesörü Juan Luis Suarez de Vivero, 2007’de bir Akdeniz haritası çizdi.

Harita, kıta sahanlığı ve münhasır ekonomik bölgeleri “orta hat” ilkesine göre belirlediğini iddia ediyordu. Fakat Akdeniz’deki tüm adaları “ana kara” olarak kabul ederek bu bölgelere “tam etki” tanıyordu.

Haberin Devamı

Resmi niteliğe sahip olmayan Sevilla Haritası’na göre Yunanistan’ın sözde deniz yetki alanları.

Vivero’nun çalıştığı Sevilla Üniversitesi’nin adını taşıyan harita, hukuki bir geçerliliği olmasa da Yunanistan’a tam da istediği fırsatı sunuyordu.

Yunanistan, yıllardır Ege’de hakimiyet kurabilmek için kendini Japonya ya da Filipinler gibi bir ada devleti olarak göstermeye çalışıyor.

Bu tip ülkelere uluslararası hukukta arşipel devletler deniyor.

Ülkeyi oluşturan her adanın kendi kıta sahanlığı ya da münhasır ekonomik bölgesi olabiliyor. Ancak Yunanistan, anakarası olan bir devlet. Ege Denizi gibi özel statüsü bulunan coğrafyalarda bu statünün uygulanması mümkün değil.   

Gelin görün ki Sevilla Haritası, Yunanistan’ın kıta sahanlığının Türkiye kıyılarına yalnızca 2 kilometre uzaklıktaki Meis Adası’ndan başlayıp Akdeniz’in ortasına kadar uzandığını öne sürüyor.

Muğla-Fethiye ve Antalya-Kaş açıklarında deniz alanı olarak ilan edilen ‘Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı’ yaklaşık 21 bin kilometrekare.

Haberin Devamı

Bu yaklaşım, Türkiye’ye Antalya Körfezi dışında hiçbir deniz alanı bırakmıyordu.

Fakat 2019’da Libya’yla yapılan deniz yetki alanı anlaşması bu konuda uluslararası dengeleri değiştirdi. Yunanistan’ın haksız bir şekilde egemenlik iddia ettiği bölgeler Türkiye adına tescillenmiş oldu.

Şimdi bu tartışmanın “en ucundaki” iki bölgede  Meis’in karşısında ve�Gökçeada-Semadirek hattındaki bölgenin Milli Park ilan edilmesi bu açıdan anlamlı.

Türkiye için bu hamle, yıllardır tartışılan Sevilla Haritası’nın yok hükmünde olması anlamına geliyor.

‘Kuzey Ege Deniz Milli Parkı’ Çanakkale ve Gökçeada açıklarını kapsıyor.

NETANYAHU’NUN SEÇİMİ

Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından hakkında tutuklama kararı bulunan İsrail Başbakanı Netanyahu, ekim ayındaki seçimler için kampanyasını başlattı.

Haberin Devamı

Bu seçimin Netanyahu açısından siyasi bir hayatta kalma mücadelesi olduğu biliniyor.

Tel Aviv’in caddelerini donatan Likud Partisi’nin seçim afişlerinde Mücteba Hamaney, Naim Kasım’ın yanında Cumhurbaşkanı Erdoğan ve New York Belediye Başkanı Mamdani kullanılmış.

Afişte, “Kaybetmemi istiyorlar, izin vermeyin” yazıyor.

Netanyahu için Hizbullah ve İran her daim korku öğesi olarak halkın önüne konan “politik araçlar”.

2019’daki “Netanyahu, başka bir seviye!” afişi. - 2026’daki “Kaybetmemi istiyorlar, izin vermeyin” afişi. 

Fakat bu afişlerde New York’tan Türkiye’ye kadar uzanan başka bir politik realite yatıyor.

İsrail’de yayımlanan Jerusalem Post gazetesi bu afişleri Netanyahu’nun 2019’daki seçim afişleriyle kıyaslayan bir yazı yayımladı.

Haberin Devamı

O dönem Likud Partisi yine caddeleri afişlerle donatmış. Afişlerde Netanyahu, Trump ve Putin’le el sıkışırken görülüyor ve şöyle yazıyor: “Netanyahu, başka bir seviye!”

Yedi sene içinde dünya liderleriyle konuşan birinin New York’tan Ankara’ya kadar dünyanın haklı öfkesini çekmeyi başarması, hakkında soykırım suçlamasıyla uluslararası tutuklama kararı alınması ve bugün İsrail’i getirdiği nokta düşünüldüğünde az şey değil doğrusu.

Netanyahu, hakikaten başka bir seviye!

İsrail Başbakanı Netanyahu

NOBEL BOŞA MI GİTTİ

Daron Acemoğlu, dünyanın önde gelen iktisatçılarından biri. 2024’te Simon Johnson ve James Robinson ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü’nü kazandı.

Haberin Devamı

Acemoğlu’na ödülü getiren fikir Ulusların Düşüşü kitabında öne sürdüğü siyasal kurumların, yerleşmiş demokrasinin refahı arttırdığına yönelik teziydi.

Ancak bir süredir bu teze ilişkin yoğun itirazlar var. Acemoğlu’nun fikirlerinin özellikle Afrika ve Çin örnekleriyle bağdaşmadığı öne sürülüyor.

The Economist dergisi geçen günlerde Acemoğlu’nun dünya çapındaki büyük etkisine rağmen tezinin “garip bir şekilde iknadan yoksun olduğunu” iddia etti.

Daron Acemoğlu

Acemoğlu’nun ekonomik kalkınmanın nedenini değil, farklı etkenlerin sonucunu kanıtladığını yazdı.

The Economist, son yıllarda böyle spekülatif yazılarla ses getirmeyi seviyor. Bazen ipe sapa gelmez iddialar da ortaya atıyor.

Derginin ima ettiğinin aksine Acemoğlu’nun Nobel’i yerli yerinde duruyor. Zaten çalışma akademik açıdan hâlâ büyük bir kesim tarafından sahipleniliyor. 

Ancak burada yine de ilginç bir nokta var. İktisat teorileri çoğu zaman içinde bulunduğumuz döneme göre şekillenir. Eskiden bu değişim on yıllar alıyordu.

Hâkim kodların bu kadar hızlı değiştiği bir dünyada artık bir ekonomi teorisinin ömrüne bile aylarla süre biçilebiliyor.