Szefowa KE otworzy drzwi dla polskiej inicjatywy w sprawie migracji. Dziś orędzie o stanie UE

Migracja, wojna w Ukrainie, działania hybrydowe Rosji i bezpieczeństwo Europy – to mają być najważniejsze tematy środowego orędzia o stanie Unii Europejskiej Ursuli von der Leyen. Jak ustaliła dziennikarka RMF FM, szefowa Komisji Europejskiej w swoim wystąpieniu otworzy drzwi dla polskiej inicjatywy dotyczącej czasowego zawieszenia prawa do składania wniosków o azyl w sytuacjach kryzysowych. Nie przesądzi jeszcze, że takie rozwiązanie zostanie przyjęte w całej Unii, ale ma mówić o konieczności dostosowania unijnych narzędzi do sytuacji nadzwyczajnych takich jak w Ceucie.

Szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen (fot. FREDERICK FLORIN) /AFP/East News

Orędzie Ursuli von der Leyen jest przygotowywane dosłownie do ostatniej chwili. Tekst był wielokrotnie poprawiany i powstało już kilkanaście jego wersji. Ostateczny kształt wystąpienia pozostaje więc owiany tajemnicą. Co ostatecznie znajdzie się w orędziu, wie tylko sama von der Leyen i szef jej gabinetu. Nawet najbliżsi współpracownicy przewodniczącej Komisji nie mają pewności, które zapisy ostatecznie trafią do jej przemówienia.

Odpowiedź na problemy migracyjne

Von der Leyen ma powiedzieć, że w sytuacjach kryzysowych obecne unijne rozwiązania mogą nie wystarczać. Chodzi o przypadki masowego i zorganizowanego napływu migrantów oraz presji na zewnętrzną granicę. Przykładem jest kryzys w hiszpańskiej Ceucie. Komisja chce sprawdzić, czy obecne europejskie rozwiązania pozwalają skutecznie reagować w takich warunkach, a jeśli nie, to chce je dostosować do sytuacji kryzysowych.

To właśnie w tej kategorii mieści się polska propozycja. RMF FM jako pierwsze informowało, że Polska zabiega o wprowadzenie na poziomie UE rozwiązania opartego na polskich doświadczeniach z granicy z Białorusią.

Wiceszef MSWiA Maciej Duszczyk mówił RMF FM, że chodzi o czasowe zawieszenie prawa do składania wniosków o azyl wobec osób przekraczających granicę w zorganizowanych grupach, z użyciem przemocy albo niszczących zabezpieczenia graniczne. Polska chce, by takie rozwiązanie stało się europejskim mechanizmem reagowania na sytuacje kryzysowe.

Komisja chce wyciągnąć wnioski z ostatnich kryzysów i sprawdzić, dlaczego część obecnych rozwiązań nie działa tak, jak powinna. Dotyczy to między innymi Frontexu.

Niektóre państwa członkowskie, jak na początku Hiszpania, są niechętne korzystaniu z jego pomocy. To skłania Brukselę do zastanowienia się, czy nie należy zmienić zasad działania tej unijnej agencji i sposobu, w jaki może ona pomagać państwom w sytuacjach napięć.

W swoim orędziu szefowa KE nie przesądzi, że właśnie polski model zostanie przyjęty w całej Unii. Jej wystąpienie otworzy jednak dyskusję o zmianie europejskich reguł na czas kryzysu.

Ukraina. Większa pomoc przed zimą

Ukraina ma być jednym z głównych tematów orędzia. Von der Leyen ma zapowiedzieć zwiększenie pomocy przed zimą – zarówno humanitarnej, jak i dotyczącej ochrony infrastruktury krytycznej, w tym ogrzewania i dostaw wody. UE chce także wzmocnić obronę powietrzną Ukrainy. Obok zakupów Patriotów PAC-3 rozwijane mają być tańsze rozwiązania, między innymi wspólnie z Ukrainą system FREYA.

Sankcje. Nacisk na ich egzekwowanie

W sprawie sankcji wobec Rosji większy nacisk ma zostać położony na egzekwowanie już obowiązujących restrykcji i walkę z ich obchodzeniem. Nie jest przesądzone, że w orędziu pojawi się zapowiedź 22. pakietu. Kolejne pakiety są coraz trudniejsze do uzgodnienia, między innymi ze względu na ich koszty dla państw członkowskich.

Rosja. Coraz bardziej agresywne działania hybrydowe

Ursula von der Leyen ma także mówić o rosyjskich działaniach hybrydowych. Chodzi już nie tylko o potencjalne zagrożenia, ale o coraz bardziej agresywne działania na terytorium Europy: między innymi w Polsce, na Litwie i w Danii. Szefowa KE ma zaproponować lepszą europejską koordynację odpowiedzi na takie incydenty.

Media społecznościowe. Granica wieku 13 lat

Von der Leyen ma zapowiedzieć także nowe zasady ochrony dzieci w mediach społecznościowych. Prawdopodobnie powie o granicy 13 lat. Podejście ma być jednak stopniowe, a platformy technologiczne będą musiały wykazać, że ich funkcje są bezpieczne dla dzieci. Szczegóły projektu mają być przedstawione w czwartek.

Chiny. Europa chce efektów

Szefowa KE ma powiedzieć, że UE chce nadal negocjować z Pekinem, ale oczekuje konkretnych rezultatów i zmniejszenia rosnącej nierównowagi handlowej. UE pracuje też nad rozwiązaniami, które mają zwiększyć dywersyfikację i pozwolić na reakcję w przypadku chińskiej presji gospodarczej. Jeśli negocjacje nie przyniosą efektów, Europa rozważy inne działania.