ترامپ: پرسش این است که کار جمهوری اسلامی را یکسره کنیم یا بگذاریم به‌تدریج از پا درآید
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، جمعه اول آبان گفت که واشینگتن می‌تواند به درگیری با جمهوری اسلامی «خیلی سریع» پایان دهد، اما در حال بررسی آن است که آیا باید کار را یکسره کند یا اجازه دهد حکومت ایران به‌تدریج تحلیل برود و از پا درآید.
ترامپ پیش از ترک کاخ سفید برای سفر به فلوریدا، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره احتمال ادامه جنگ با جمهوری اسلامی تا یک سال دیگر گفت: «ما می‌توانیم خیلی سریع به آن پایان دهیم. اما ایران کشوری در حال فروپاشی است و ما هر مقدار نفتی را که بخواهیم، خارج می‌کنیم.»
او افزود: «پرسش این است که آیا می‌خواهیم کار را یکسره کنیم یا فقط بگذاریم به‌تدریج تحلیل بروند و از پا درآیند؟ چون داریم به هر آنچه می‌خواستیم می‌رسیم.»
رییس‌جمهوری آمریکا گفت که حکومت ایران دیگر توان چندانی برای مقابله ندارد و آمریکا در صورت تمایل می‌تواند تمام نفت این کشور را تصاحب کند.
او گفت: «حتی می‌توانیم کل کشور را تصرف کنیم.»
این اظهارات هم‌زمان با نشست وزیران امور خارجه ترکیه، پاکستان، مصر، عربستان سعودی، آلمان، بریتانیا، فرانسه و ایتالیا در استانبول، تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا بر جمهوری اسلامی و انتشار گزارش‌هایی درباره ثبت بی‌سابقه حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز مطرح شده است.
ترامپ بار دیگر به خبرنگاران گفت که کنترل تنگه هرمز در اختیار آمریکا قرار دارد و واشینگتن قصد دارد این وضعیت را حفظ کند.
او پیش‌تر نیز گفته بود که محاصره دریایی آمریکا مانع صادرات نفت جمهوری اسلامی شده، در حالی که نفت کشورهای دیگر همچنان از تنگه هرمز عبور می‌کند و حجم نفت عبوری در هفته گذشته حتی از دوران پیش از آغاز جنگ بیشتر بوده است.
«شبکه صادرات نفت ایران از کار افتاده»
هم‌زمان، اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اعلام کرد که کارزار اقتصادی دولت ترامپ علیه جمهوری اسلامی در کمتر از دو ماه بخش‌های اصلی شبکه صادرات نفت ایران را از کار انداخته و منابع درآمدی سپاه پاسداران را به‌شدت محدود کرده است.
بسنت جمعه اول آبان در شبکه اجتماعی ایکس با اشاره به عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» نوشت این عملیات برای قطع منابع درآمدی جمهوری اسلامی و شبکه‌های مالی و تجاری وابسته به سپاه پاسداران طراحی شده است.
او با انتشار تصاویر ماهواره‌ای از پایانه نفتی جزیره خارک افزود این پایانه که پیش‌تر محل بارگیری نفتکش‌های متعدد بود، اکنون از نفتکش‌های حامل نفت خام خالی شده است.
به‌گفته بسنت، ناوگان نفتکش‌های سایه جمهوری اسلامی نیز به‌شدت تضعیف شده و ذخایر نفت ایران در نفتکش‌های مستقر در آب‌های خارجی رو به پایان رفته است.
موسسه اطلاعات انرژی کپلر نیز به گزارش وال‌استریت ژورنال اعلام کرده که ذخایر نفتی موجود در نفتکش‌های سایه ایران، که از آغاز جنگ عمدتاً به مقصد چین تخلیه می‌شد، در اواسط اکتبر به پایان رسیده است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا روز ۱۶ مهر اعلام کرده بود که ۱۷ نفتکش مرتبط با صادرات نفت ایران را هدف تحریم‌های جدید قرار داده است. این وزارتخانه همچنین روز ۲۹ مهر تحریم‌های تازه‌ای را علیه شرکت‌ها و واسطه‌های حقوقی و کشتیرانی مرتبط با انتقال نفت و فرآورده‌های پتروشیمی ایران اعمال کرد.
تشدید حملات در تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت
با این حال، هم‌زمان با تشدید فشار اقتصادی واشینگتن، تازه‌ترین داده‌های امنیت دریایی نشان می‌دهد که حملات به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز و آبراه‌های اطراف آن به بالاترین سطح ثبت‌شده رسیده است.
خبرگزاری رویترز جمعه، به نقل از داده‌های گردآوری‌شده موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، گزارش داد که اکتبر ۲۰۲۶ از نظر شمار حملات به کشتی‌های تجاری، بدترین ماه از زمان آغاز ثبت این حوادث در سال ۲۰۱۷ بوده است.
نوآم ریدان، پژوهشگر ارشد این مؤسسه، اعلام کرد که در ماه اکتبر تاکنون ۲۸ حمله تاییدشده یا گزارش‌شده به کشتی‌ها در تنگه هرمز و آبراه‌های اطراف ثبت شده است. به گفته او، شمار این حملات از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در ۹ اسفند سال گذشته تاکنون به ۱۱۳ مورد رسیده است.
این آمار به‌طور کلی با داده‌های سازمان بین‌المللی دریانوردی همخوانی دارد که از آغاز جنگ تاکنون ۱۲۰ حادثه امنیتی در تنگه هرمز و منطقه گسترده‌تر خاورمیانه ثبت کرده است.
بررسی رویترز نشان می‌دهد بیش از ۳۰ نفتکش غول‌پیکر، از جمله ۱۱ نفتکش در ماه اکتبر، در جریان حملات آسیب دیده‌اند. این شمار معادل حدود ۳.۵ درصد از ناوگان جهانی نفتکش‌های بسیار بزرگ است که بیش از ۹۰۰ فروند برآورد می‌شود.
به گزارش شرکت مشاوره امنیت دریایی ماریسکس، تنها در فاصله پنجم تا یازدهم اکتبر، ۱۲ کشتی هدف حمله قرار گرفته‌اند که بالاترین تعداد حملات ثبت‌شده در یک هفته از آغاز جنگ بوده است.
افزایش حملات در حالی رخ داده که مقام‌های جمهوری اسلامی آشکارا از هدف قرار دادن شناورهایی خبر می‌دهند که از مسیرهای مورد حمایت آمریکا برای انتقال نفت استفاده می‌کنند.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفته است نیروهای مسلح ایران طی دو تا سه ماه گذشته، هر شب به‌طور متوسط پنج تا شش شناور را در محدوده تنگه هرمز هدف قرار داده‌اند.
به‌گفته او فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، با همکاری نیروهای امارات متحده عربی، از شناورهای کوچک برای انتقال نفت به نفتکش‌های بزرگ‌تر استفاده می‌کند. محسن رضایی این عملیات را «قاچاق نفت» خوانده است.
آمار حملات شبانه‌ای که رضایی مطرح کرده، به‌طور مستقل تایید نشده و با شمار حوادث ثبت‌شده از سوی نهادهای بین‌المللی فاصله قابل‌توجهی دارد.
نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز پنج‌شنبه اعلام کرد چهار شناور را که به‌گفته این نیرو در انتقال غیرقانونی نفت مشارکت داشته‌اند، هدف قرار داده و سه شناور دیگر در اثر برخورد با مین‌های دریایی آسیب دیده‌اند. سپاه هشدار داد که در صورت ادامه اقدامات آمریکا، دامنه حملات می‌تواند به پایگاه‌های نظامی این کشور در منطقه گسترش یابد.
ترامپ در واکنش، جمهوری اسلامی را متهم کرده است که برای افزایش قیمت نفت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، درباره برخی حملات و برخورد کشتی‌ها با مین‌های دریایی ادعاهای ساختگی مطرح می‌کند. جزئیات هفت حادثه‌ای که سپاه اعلام کرده، به‌طور مستقل تایید نشده است.
با وجود افزایش حملات، داده‌های شرکت کپلر نشان می‌دهد صادرات نفت خاورمیانه در ماه اکتبر به‌طور متوسط به روزانه ۱۷ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه رسیده که از میانگین ۱۶ میلیون و ۹۰۰ هزار بشکه در دو ماه پیش از جنگ بیشتر است.
اما این افزایش به معنای بازگشت کامل تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ نیست. براساس همین داده‌ها، حجم نفت عبوری از تنگه هرمز در اکتبر به‌طور متوسط روزانه ۱۱ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه بوده که همچنان حدود ۸۲ درصد سطح پیش از جنگ است.
بخشی از افزایش صادرات نفت منطقه به استفاده از خطوط لوله جایگزین، انتقال محموله‌ها میان شناورها و عبور کاروان‌های نفتکش تحت حفاظت نیروی دریایی آمریکا در نزدیکی سواحل عمان مربوط می‌شود.
هزینه این جابه‌جایی‌ها نیز به‌شدت افزایش یافته است. براساس گزارش رویترز، هزینه روزانه اجاره یک نفتکش غول‌پیکر برای انتقال نفت از خاورمیانه به چین به حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار دلار، یعنی بیش از ۱۲ برابر پیش از جنگ، رسیده است. هزینه بیمه نفتکش‌ها نیز از حدود سه درصد به نزدیک ۱۰ درصد ارزش محموله افزایش یافته است.
قیمت نفت نیز همچنان تحت تاثیر ناامنی در آبراه‌های منطقه و نگرانی از گسترش دوباره جنگ قرار دارد. روز جمعه بهای نفت خام برنت از ۱۱۵ دلار در هر بشکه عبور کرد و به بالاترین سطح خود از اوایل ماه مه رسید.
رویترز گزارش داده است که تشدید حملات حوثی‌ها به تاسیسات و زیرساخت‌های عربستان سعودی و انتشار خبر نشت نفت از یک نفتکش در نزدیکی سواحل امارات متحده عربی، به نگرانی‌ها درباره احتمال اختلال بیشتر در عرضه انرژی افزوده است.
نشست استانبول و ادامه تلاش‌های دیپلماتیک
در همین حال، تلاش‌های دیپلماتیک برای یافتن راهی جهت پایان درگیری ادامه دارد.
استانبول روز جمعه میزبان نشستی دیپلماتیک با حضور وزیران امور خارجه ترکیه، پاکستان، مصر، عربستان سعودی، آلمان، بریتانیا، فرانسه و ایتالیا بود؛ نشستی که یکی از محورهای اصلی آن جلوگیری از آغاز دور تازه‌ای از حملات نظامی علیه ایران و یافتن راهی برای کاهش تنش‌های منطقه‌ای اعلام شده است.
در این نشست علاوه بر بحران ایران و تنگه هرمز، درباره حملات حوثی‌ها، امنیت تنگه باب‌المندب، تحولات فلسطین و جنگ روسیه و اوکراین گفت‌وگو شد.
هاکان فیدان پس از دیدار با همتایان منطقه‌ای و اروپایی خود گفت هیچ‌کس از حمله دوباره به ایران حمایت نمی‌کند.
او تأکید کرد: «مداخله نظامی در ایران به هیچ وجه راه‌حل نیست. در حال حاضر هیچ‌کس از آن حمایت نمی‌کند.»
وزیر امور خارجه ترکیه هشدار داد که حمله نظامی تازه به ایران می‌تواند موجب گسترش جنگ و درگیری در سراسر منطقه شود.
یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، نیز اعلام کرد آلمان، فرانسه و بریتانیا آماده‌اند با جمهوری اسلامی وارد مذاکره شوند.
وادفول در مواضع اعلام‌شده خود در ارتباط با نشست استانبول همچنین بر ضرورت پایان یافتن حملات علیه کشتی‌های تجاری و تضمین آزادی کشتیرانی در آبراه‌های بین‌المللی تأکید کرد.
او گفت سه قدرت اروپایی و چهار کشور منطقه‌ای حاضر در نشست می‌خواهند راه‌هایی برای حل بحران‌های تنگه هرمز، باب‌المندب و دریای سیاه پیدا کنند و این چالش‌ها بدون همکاری فراتر از چارچوب‌های دیپلماتیک موجود برطرف نخواهند شد.
وزیر امور خارجه آلمان در عین حال جمهوری اسلامی و حوثی‌ها را به اخلال در تجارت جهانی و تهدید جریان انتقال انرژی و کالاهای اساسی متهم کرد و خواستار پایان یافتن حملات به مسیرهای آزاد کشتیرانی شد.
وزارت امور خارجه پاکستان نیز پس از این نشست اعلام کرد اسحاق دار، وزیر امور خارجه این کشور، همتایان خود را در جریان تلاش‌های میانجی‌گرانه اسلام‌آباد برای کاهش تنش میان تهران و واشینگتن قرار داده است.
به گفته این وزارتخانه، وزیران بر ضرورت ادامه رایزنی‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از ازسرگیری خصومت‌ها و حفظ امنیت و ثبات منطقه تأکید کردند و توافق شد گفت‌وگوها در این چارچوب ادامه پیدا کند.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.