تلاطم در بازارهای ایران و جهان با افزایش تنش میان آمریکا و جمهوری اسلامی

گسترش تهدیدهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی سبب افزایش قیمت‌ جهانی نفت، تلاطم در بازارهای سهام و همچنین افزایش قیمت ارز و طلا در بازار ایران شده و بهای هر دلار آمریکا در تهران به ۲۷۲ هزار تومان رسیده است. همزمان با دور جدیدی از تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفته این کشور از همه ابزارهای خود برای پاسخگو کردن حکومت ایران استفاده خواهد کرد. دونالد ترامپ نیز گفته مذاکراتی با جمهوری اسلامی در جریان نیست و تأکید کرده به‌ زودی اتفاقی رخ خواهد داد!

با تشدید تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا بازار ارز ایران در روز پنجشنبه ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ با روند صعودی قیمت‌ها آغاز به کار کرد. قیمت هر دلار آمریکا در نخستین دقایق بازگشایی بازار ۲۷۲ هزار تومان اعلام شد.

بازار ارز نیز در آخرین روز مهرماه با هر یورو ۳۰۴ هزار و ۶۰۰ تومان، هر پوند بریتانیا ۳۶۳ هزار و ۳۲۰ تومان، هر درهم امارات ۷۴ هزار و ۵۵۰ تومان و هر لیر ترکیه ۵۴۷۰ تومان آغاز به کار نمود.

در بازار طلا هم قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در نخستین ساعت بازگشایی بازار در روز پنجشنبه ۲۷ میلیون و ۱۲۱ هزار تومان اعلام شد. هر سکه کامل طلا نیز ۲۷۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود.

از روز گذشته و در پی افزایش تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا و انتشار خبرهایی مبنی بر احتمال بروز درگیری نظامی قیمت‌ها در دو بازار ارز و طلا روندی صعودی پیدا کرده است.

در بازارهای جهانی نیز گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال آغاز دور جدیدی از حملات نظامی بر بازارهای جهانی نیز سایه انداخته است. ریسک پیامدهای جنگ و تشدید اختلال زنجیره تأمین در خاورمیانه و عمیق‌تر شدن بحران سوخت و انرژی در جهان، در تصمیم‌گیری معامله‌گران و سرمایه‌گذاران بازارهای مالی موثر بوده است.

خبرگزاری رویترز با اشاره به ریزش سهام بازارهای مالی آسیا نوشته بازارهای سهام آسیا پنجشنبه ۳۰ مهرماه، در حالی کاهش یافتند که سرمایه‌گذاران همزمان با گزارش‌های مالی شرکت‌های فناوری، نگرانی‌ها درباره هوش مصنوعی و تنش‌های خلیج فارس را ارزیابی می‌کردند.

در نخستین ساعات بازگشایی بازارهای سهام آسیا در روز پنجشنبه شاخص سهام آسیا و اقیانوسیه بجز ژاپن ۰/۲ درصد، شاخص نیکی ژاپن ۰/۴ درصد و سهام کره جنوبی بیش از یک درصد افت کردند.

قیمت‌ جهانی نفت نیز متأثر از مواضع اخیر دولتمردان آمریکا با افزایش روبرو شده است. قیمت هر بشکه نفت برنت در صبح پنجشنبه به وقت آسیا با ۲/۸ درصد افزایش به ۱۱۱ دلار و ۷۰ سنت رسید. قیمت هر بشکه نفت وست تگزاس اینترمیدیت نیز در مرز ۱۰۰ دلار قرار  گرفت.

در گزارش خبرگزاری رویترز تأکید شده معاملات آتی نفت پس از آنکه ایالات متحده به دیپلمات‌های خود دستور داد عربستان را ترک کنند، افزایش یافت.

تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، چهارشنبه ۲۱ اکتبر در بیانیه‌ای اعلام کرد که این وزارتخانه دستور خروج کارکنان غیرضروری دولت آمریکا و اعضای خانواده‌های آنها را تنها از عربستان سعودی صادر کرده است. تامی پیگوت افزوده، حملات حوثی‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی در عربستان سبب کشته و زخمی شدن غیرنظامیان و اختلالات شدید در سفرها در این کشور شده شده است.

ساعاتی پیش دونالد ترامپ در سخنرانی خود در کارولینای جنوبی گفت ایالات متحده توان غنی‌سازی هسته‌ای جمهوری اسلامی را نابود کرده و تهران را از نظر نظامی، مالی و سایر زمینه‌ها شکست داده است.

او همچنین در جمع خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درباره روند مذاکرات با جمهوری اسلامی با بیان اینکه «در حال مذاکره با [رژیم] ایران نیستیم» گفت: «به هر حال، به یک شکلی اتفاقی خواهد افتاد. این اتفاق نسبتا به‌ زودی رخ خواهد داد.»

روز گذشته نیز نیویورک‌ تایمز به نقل از منابع آگاه گزارش داد، آمریکا و اسرائیل طرح‌هایی برای حملات تازه به جمهوری اسلامی پس از انتخابات میاندوره‌ای آمریکا آماده کرده‌اند.

دولت ترامپ تشدید فشارهای اقتصادی بر جمهوری اسلامی را نیز ادامه می‌دهد. دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا روز گذشته در موج جدیدی از تحریم‌های اقتصادی ۹ فرد و نهاد، و ۹ شناور را تحریم کرد.

همزمان اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، خطاب به تسهیل‌کنندگان فعالیت‌های اقتصادی جمهوری اسلامی گفت: «یا با ما هستید یا علیه ما». وی افزود: «چه در حال انجام انتقال‌های غیرقانونی نفت در دریا باشید و چه در دفتر کار خود در یک شرکت حقوقی نشسته باشید، اگر از رژیم ایران حمایت کنید، شما را شناسایی و تحریم‌ خواهیم کرد.»

با افزایش تهدیدها و فشارهای ایالات متحده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز آتش‌افروزی در تنگه هرمز را افزایش داده است. نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ساعتی پیش با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد چهار شناوری که تحت «تعقیب و رصد» بوده‌اند، هنگام کشتی به کشتی کردن محموله‌های نفتی در میانه شمالی خلیج فارس «هدف قرار گرفتند». این بیانیه افزوده سه کشتی دیگر نیز شامگاه چهارشنبه بر اثر برخورد با مین در غرب تنگه هرمز متوقف شدند.

سطح تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا در حالی افزایش یافته که سفر دو روز پیش عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، که با هدف یافتن راهکاری برای تداوم مذاکرات میان جمهوری اسلامی و آمریکا انجام شد نیز بی‌نتیجه پایان یافت. شبکه الحدث روز گذشته به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در سفر به تهران هشدار شدیداللحن آمریکا را به مقامات تهران منتقل کرده است.

اینهمه سبب واکنش بازارهای جهانی شده و تلاطم‌هایی در بازار جهانی نفت و بازارهای مالی ایجاد کرده است. از سوی دیگر اقتصاد ایران که در وضعیتی شکننده بسر می‌برد به شدت متأثر از اخبار سیاسی است. هر گونه خبری درباره از سرگیری دوباره حملات نظامی ایالات متحده قیمت ارز و طلا را افزایش می‌دهد. تلاش‌های بانک مرکزی جمهوری اسلامی برای پایین آوردن قیمت دلار نیز تا کنون بی‌نتیجه بوده است.

در آنسو، کارشناسان اقتصادی معتقدند حتی در صورت عدم بروز حملات نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی در هفته‌های آینده، باز هم مشکلات ساختاری اقتصاد، کسری بودجه دولت و انسداد مسیر تجارت دریایی ایران و افت شدید صادرات نفت به علت تشدید تحریم‌های آمریکا، می‌توانند قیمت دلار را تا پایان سال به بیش از ۳۰۰ هزار تومان افزایش دهند.

در همین رابطه هاتف شاملو، کارشناس و تحلیلگر بازارهای مالی در گفتگو با وبسایت «تجارت‌نیوز» گفت: «اگر تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی بیشتر شود و محدودیت‌های تجاری گسترش پیدا کند، حتی در شرایطی که جنگی رخ ندهد، قیمت دلار می‌تواند از محدوده‌های فعلی عبور کند. در این سناریو، تارگت بعدی دلار ۳۰۰ هزار تومان و پس از آن ۳۳۰ هزار تومان خواهد بود.»

این کارشناس بازارهای مالی علت عدم افزایش قیمت دلار در روزهای گذشته را دخالت بانک مرکزی در بازار اعلام کرد و گفت: «مجموعه مداخله‌های بانک مرکزی، محدودیت انتقال پول و بسته شدن بازار تتر در ساعات شبانه باعث شده خریداران با قدرت کمتری وارد بازار شوند.»

هاتف شاملو تأکید کرد: «هرچه تحریم‌ها و فشارها افزایش پیدا کند، احتمال مشاهده اعداد بالاتر برای قیمت دلار در پایان سال بیشتر می‌شود.»