Jak Glapiński odwrócił demokrację walczącą przeciwko Tuskowi

"Nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka". Albo "kto mieczem wojuje, ten od miecza…". I tak dalej. Język polski pełen jest przysłów i powiedzonek skrojonych idealnie na taką okazję, jak ta teraz.
Oto rząd Donalda Tuska doświadczył właśnie skutków stosowania prawa "tak, jak my je rozumiemy". Tylko że teraz to już nie oni rozumieją i interpretują przepisy, jak im wygodnie. Tym razem rządowi z półobrotu demokracji walczącej przyłożył prezes NBP Adam Glapiński.
Święczkowski kontra nicponie
Przypomnijmy prędko, o co w ogóle chodzi. Zaczęło się w piątek, gdy prezes TK Bogdan Święczkowski skierował do NBP oficjalną prośbę o zablokowanie rachunków bankowych Trybunału Konstytucyjnego. Bo trzeba wiedzieć, że w Polsce rachunki bankowe jednostek budżetowych prowadzi - zgodnie z prawem, a konkretnie z ustawą o finansach publicznych z 2009 roku - polski bank centralny. Czyli NBP.
Prezes Święczkowski - podobnie jak prezydent, opozycja i spora opinii publicznej - stoi na stanowisku, że siłowe uniemożliwienie mu wejścia do budynku Trybunału przy al. Szucha niczego nie zmieniło. To znaczy zgodnie z prawem to on nadal stoi na czele TK. Zaś wprowadzona do gmachu w asyście policji od strony Kancelarii Premiera sędzia Anna Korwin-Piotrowska nie jest nawet sędzią TK. A już na pewno nie jest tegoż organu przewodniczącą.
W związku z taką - ściśle legalistyczną - interpretacją zdarzeń minionych miesięcy prezes Święczkowski zwrócił się się do polskiego banku centralnego, by zablokował dostęp do rachunków TK tym, którzy przejęli tam władzę - zdaniem prezesa - nielegalnie. Analogicznie do sytuacji, w której każdy z nas odkrywszy, że jakiś nicpoń posługując się naszym dowodem osobistym próbuje uzyskać dostęp do naszego konta w banku, niezwłocznie próbuje takie konto zawiesić.
W poniedziałek prezes NBP faktycznie tak uczynił. Zablokował Annie Korwin-Piotrowskiej i jej ludziom dostęp do rachunków TK prowadzonych przez NBP. Wywołało to oczywiście wściekłość strony rządowej. Padły gniewne oskarżenia o mieszanie się przez bank centralny do polityki, a nawet o zamach stanu. Były groźby, że teraz to już się Glapinski ostatecznie doigrał i jego również czeka Trybunał. Tyle że Stanu. A trzeba pamiętać, że wniosek o pociągnięcie szefa polskiego banku centralnego do odpowiedzialności konstytucyjnej (choć oczywiście nie w sprawie blokowania rachunków TK) leży sobie w Sejmie i grozi wystrzałem - niczym strzelba zawieszona na ścianie w pierwszym akcie sztuki teatralnej.
Obejść NBP
Pojawiły się również pierwsze propozycje obejścia nałożonej przez Glapińskiego na finanse TK blokady. Legalność tych pomysłów jest jednak mocno wątpliwa. A to dlatego, że wspomniana ustawa o finansach publicznych stanowi, iż - co do zasady - rachunki jednostek budżetowych prowadzi NBP.
Istnieje oczywiście Bank Gospodarstwa Krajowego, czyli nieprowadzący działalności komercyjnej bank rządowy. I w nim jednostki budżetowe mogą mieć swoje rachunki pomocnicze. Ewentualnie minister finansów może zlecić prowadzenie takich rachunków na zewnątrz do któregoś z banków komercyjnych. Rachunki pomocnicze służą jednak do konkretnych, technicznych celów (np. obsługi dotacji, rozliczeń gotówkowych czy walutowych). Nie zaś do do pokrywania bieżących wydatków jednostki (takich jak na przykład wynagrodzenia sędziów i pracowników).
Do obsługi tych ostatnich ustawowo przeznaczony jest rachunek w NBP. To prawo rząd może oczywiście zmienić. Jeżeli ma się to odbyć legalnie, to do podpisu musi zostać przekonany prezydent Nawrocki. Oczywiście jego potencjalne weto rząd będzie mógł obejść - tak jak czynił to już w przeszłości. Wtedy wracamy jednak do początku całego zamieszania, czyli do pozornej legalności wielu faktycznych posunięć obecnej władzy. Które - tak jak wprowadzenie Anny Korwin-Piotrowskiej do TK - miały miejsce. Pół Polski uważa jednak, że są to posunięcia prawnie wiążące w stopniu takim samym jak moja (Rafała Wiktora Wosia) uchwała, że będę od jutra prezesem TVP w likwidacji.
Oczywiście jeśli Ministerstwo Finansów się uprze, to właśnie taką drogą podąży. Naginając przepisy do potrzeb chwili. Nie po raz pierwszy czyniąc mniej więcej to samo, co obecna władza zarzucała… swoim poprzednikom. Na przykład krytykując nadużywanie rachunków w BGK przez rząd Morawieckiego.
Różnica jest tylko taka, że tamte posunięcia nie wiązały się wówczas z aktywnym oporem ze strony konstytucyjnych organów państwa, czyli NBP albo prezydenta. A teraz przeciwko polityce rządu (choćby tej wobec TK) protestują zarówno prezydent jak i bank centralny. Jeden i drugi organ obsadzony w pełni demokratycznie.
"Demokracja walcząca" obraca się przeciwko twórcom
Cios w nos uśmiechniętej władzy ze strony prezesa Glapińskiego pozostaje wart odnotowania jeszcze z jednego powodu. Chyba po raz pierwszy od trzech lat rządząca Polską liberalna koalicja znalazła się tak jednoznacznie po drugiej stronie ich własnej doktryny o demokracji walczącej.
Do tej pory to oni stosowali prawo tak, jak oni je rozumieli. Pamiętacie, gdy na drodze do szybkiego przejęcia mediów publicznych stał im brak większości w Radzie Mediów Narodowych? Rządzący postawili wtedy radio, telewizję i PAP w stan fikcyjnej likwidacji a nowe władze wprowadzili na stanowiska siłą "silnych ludzi".
Podobnie było ostatnio w trakcie sporu o nominacje sędziów TK, sposób liczenia kworum oraz to, czy Anna Korwin-Piotrowska może legalnie kierować pracami tej kluczowej instytucji. Za każdym razem to oni dyktowali warunki, bo to w ich rękach była siła zdolna w ostateczny sposób wymusić stosowanie prawa. Jeśli trzeba, to drogą policyjnej interwencji. Aż do teraz.
Tym razem trafiła bowiem kosa na kamień. Blokując konto, NBP pokazał, że w temacie finansów oraz fizycznych środków pieniężnych rząd nie jest w liberalnej demokracji wszechwładny. A to dlatego, że w modelu panującym w zachodnich demokracjach ostatecznym władcą cyrkulacji pieniądza w kraju jest właśnie bank centralny. Na tym polu władza banku centralnego jest więc porównywalna z posiadaniem zwierzchności nad policją. To NBP decyduje, czy i jak płynie pieniądz. I kiedy płynąć przestaje.
Od otwartej wojny na tym polu jesteśmy jeszcze - na szczęście - daleko. Na razie to coś w rodzaju sygnału ostrzegawczego.
Czy rząd Donalda Tuska usłyszy to ostrzeżenie? Czy zobaczy, że przegina, gdy na własnej skórze poczuje, jak to jest mieć demokrację - naprawdę - walczącą?
Sam w to, niestety, szczerze wątpię. Ale nadzieja umiera - jak wiadomo - ostatnia.
"Polityczny WF": Tusk dąży do jednej listy. Nigdy nie było tak bliskoINTERIA.PL
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.