NFZ wykłada rekordowe miliardy. Kolejki pozostają niewiadomą
Jakub Szulc: mamy do czynienia ze strukturalnym niezbilansowaniem NFZ
Źródło zdj. gł.: Shutterstock
Z danych przekazanych przez NFZ w poniedziałek wynika, że nakłady na nowoczesne terapie systematycznie rosną.
Rekordowe finansowanie programów lekowych przez NFZ w 2026 roku
- W 2026 roku na finansowanie programów lekowych zabezpieczyliśmy rekordową kwotę ponad 16,8 miliarda złotych, w tym blisko 15 miliardów złotych na same leki. Pokazuje to skalę zaangażowania środków publicznych w zapewnienie pacjentom dostępu do nowoczesnego leczenia. Rośnie także liczba osób korzystających z programów lekowych. W pierwszym półroczu 2026 roku leczeniem objętych było już ponad 327 tysięcy osób, podczas gdy w całym 2025 roku było ich ponad 337 tysięcy - podkreśliła cytowana w komunikacie dyrektor Departamentu Gospodarki Lekami w Centrali NFZ Iwona Kasprzak.
Dla porównania, w 2017 roku z programów lekowych korzystało około 121 tys. pacjentów, a wartość rozliczonych świadczeń wynosiła około 3,6 mld zł.
Obecnie Fundusz finansuje ponad 140 programów lekowych, które zapewniają bezpłatny dostęp do innowacyjnych, często bardzo kosztownych terapii w chorobach onkologicznych, neurologicznych, hematologicznych, autoimmunologicznych i rzadkich.
W pierwszym półroczu 2026 roku najwięcej pacjentów leczono w ramach trzech programów, które łącznie objęły około 38 proc. wszystkich chorych korzystających z tej formy wsparcia. Były to programy dotyczące leczenia chorób siatkówki (prawie 67 tys. osób), stwardnienia rozsianego (ponad 29 tys. osób) oraz raka piersi (ponad 25 tys. osób).
Kolejki do programów lekowych i problemy finansowe szpitali
Nakłady na innowacyjne terapie rosną, ale też rośnie grupa pacjentów, którzy chcieliby z nich korzystać. W tvn24.pl pisaliśmy o problemach z włączaniem nowych pacjentów, a także o tym, jak mogą się na to przekładać kłopoty z utrzymaniem płynności finansowej szpitali. W TVN24+ opisywaliśmy w sierpniu przypadek pacjentki z łuszczycą, która na leczenie biologiczne czekała od marca.
Wcześniej, w lutym, donosiliśmy, że z jednej z terapii stosowanych w leczeniu stwardnienia rozsianego ma zamiar zrezygnować szpital w Skarżysku-Kamiennej. Zmagająca się z wielomilionowym zadłużeniem skarżyska lecznica miała problemy z otrzymaniem od dostawców leków kredytu kupieckiego z odległym terminem płatności. Chodzi o to, że szpital najpierw kupuje lek i podaje go pacjentowi, a NFZ rozlicza ten zakup dopiero po kilku miesiącach.
Wojciech Wiśniewski, ekspert ochrony zdrowia w Polskim Towarzystwie Gospodarczym, w rozmowie z dziennikarką TVN24+ podkreślał w sierpniu, że to, jak długie są kolejki oczekujących na włączenie do programu lekowego, jest w Polsce niewiadomą.
- Problemów z programami lekowymi absolutnie nikt nie mierzy, przez co skala problemu nie jest znana. To utajony kryzys. Nie ma listy pacjentów oczekujących na włączenie do programu lekowego - komentował.
Problem kolejek do innowacyjnego leczenia prowadzonych poza oficjalnym systemem, w zeszytach leżących w szpitalnej rejestracji, był sygnalizowany również w kwietniu, podczas konferencji towarzyszącej prezentacji raportu "Zdrowie ponad długi - o finansach szpitali i dostępie do leków".
Jak poprawić dostęp do programów lekowych? Rekomendacje ekspertów
Prawnicy z kancelarii Rymarz Zdort Maruta w zestawie rekomendacji służących krótkoterminowej poprawie sytuacji w ochronie zdrowia postulowali m.in. przejście na nielimitowane rozliczanie programów lekowych (obecnie programy lekowe są świadczeniem limitowanym), co wyeliminowałoby ryzyko wstrzymywania leczenia z powodu wyczerpania kontraktów oraz wprowadzenie zasady refundacji pełnych kosztów zakupu leków, a nie tylko podanych dawek, tak jak to jest obecnie.
Problemem jest dla szpitali także to, że NFZ płaci w całości za leki, ale za obsługę programów już nie. - Mówimy tu o pracy pielęgniarek czy sprzęcie jednorazowym, za które fundusz po przekroczeniu kontraktu proponuje nam zapłatę w wysokości 50 procent. Czy to jest uczciwe? - pytał w kwietniu Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych.
Czym są programy lekowe i kto może skorzystać z bezpłatnego leczenia?
Programy lekowe to specjalna forma finansowania terapii dla pacjentów z konkretnymi chorobami. Każdy program ma szczegółowo określone kryteria kwalifikacji, zasady stosowania leków, wymagane badania i sposób monitorowania leczenia.
Pacjent musi spełnić warunki medyczne wskazane w programie lekowym. O kwalifikacji decyduje lekarz w ośrodku realizującym dany program, na podstawie dokumentacji medycznej, wyników badań i stanu zdrowia pacjenta. Samo rozpoznanie choroby nie oznacza automatycznego zakwalifikowania do terapii.
Po rozpoczęciu leczenia pacjent pozostaje pod opieką specjalistów. Zespół medyczny monitoruje skuteczność terapii i bezpieczeństwo jej stosowania, a dalsze leczenie odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w programie. Leczenie w programach lekowych jest dla pacjenta bezpłatne. Koszty leków oraz świadczeń związanych z realizacją programu finansuje Narodowy Fundusz Zdrowia.
Niektóre terapie stosowane w programach lekowych należą do najdroższych świadczeń finansowanych ze środków publicznych. W I półroczu 2026 roku koszt leczenia jednego pacjenta w wybranych programach przekraczał milion złotych, a w przypadku jednej z terapii wyniósł ponad 6,2 mln zł.
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.