Realpolitik berjubah putih: Ilusi himpunan perpaduan ummah sejuta rakyat

Tindakan Umno menyokong cadangan penganjuran bersama Himpunan Perpaduan Ummah dengan PAS membuktikan parti itu sekali lagi menggunakan strategi politik lama yang sudah biasa dilihat.

Namun, ketika dua gergasi politik ini bersiap sedia untuk menggembleng gelombang penyokong yang diharap mencecah sejuta orang, pemerhati mula dihantui rasa déjà vu. Dalam teater politik Malaysia, penyatuan sejati orang Melayu-Islam dilihat seumpama minyak dengan air—sukar untuk benar-benar bercampur.

Bagi penganalisis politik, sekiranya matlamat utama adalah demi memajukan agenda ummah, formula paling logik bukanlah mengadakan satu lagi perhimpunan raksasa.

Sebaliknya, langkah yang betul adalah membubarkan semua parti berasaskan Melayu-Islam dan menyatukannya di bawah satu platform tunggal untuk memperjuangkan nasib kaum dan agama.

Langkah sedemikian rupa baru boleh dianggap sebagai bukti sahih keikhlasan perjuangan.

Persoalannya, adakah pemimpin ini bersedia untuk menurunkan bendera parti masing-masing? Jika sejarah boleh dijadikan iktibar, jawapannya adalah ‘tidak sama sekali’.

Selama berdekad-dekad, budaya ‘warlord’ yang berakar umbi serta jentera politik yang kukuh telah membina tembok tebal di sekeliling setiap parti.

Pembubaran struktur ini menuntut pemimpin berprofil tinggi yang bercita-cita besar untuk berundur dan menyerahkan kuasa kepada bekas musuh mereka. Mengikut sejarah, naluri golongan elit politik Melayu apabila berdepan perselisihan dalaman bukanlah kompromi, melainkan perpecahan—seperti yang disaksikan ketika Bersatu keluar daripada Umno, dan Amanah berpisah daripada PAS.

Malah, gencatan senjata sementara juga sering mendedahkan betapa rapuhnya asas kerjasama ini. Gabungan terdahulu, seperti piagam Muafakat Nasional pada 2019 dan Perikatan Nasional, kerap kali retak menanti belah akibat percaturan sengit pengagihan kerusi pilihan raya.

Memandangkan parti-parti ini menyasarkan kawasan pengundi majoriti Melayu yang sama, penggabungan menyeluruh memerlukan ketua-ketua tempatan menyerahkan kubu kuat tradisional mereka kepada pihak lawan secara sukarela—satu tindakan yang hampir pasti mencetuskan penentangan di peringkat akar umbi.

Natijahnya, perhimpunan bersama ini sekadar berfungsi sebagai kosmetik politik: mempamerkan imej perpaduan ummah kepada pengundi apabila perlu, tanpa memaksa mana-mana parti mengorbankan identiti unik, hierarki dalaman, atau kebebasan mereka.

Situasi ini mendedahkan ironi yang mendalam mengenai naratif ‘perpecahan’. Dari segi doktrin agama, umat Islam di Malaysia pada dasarnya sudah pun bersatu; hampir kesemua orang Melayu-Islam berpegang teguh kepada fahaman Ahli Sunnah Wal Jamaah dan mengikut mazhab Syafi‘i.

Oleh itu, perpecahan yang berlaku bukanlah dari sudut teologi, sebaliknya bersifat politik semata-mata.

Faksi ideologi

Landskap pengundi Melayu-Islam kini berpecah kepada faksi ideologi yang saling bersaing. Umno mengekalkan pendirian nasionalis tradisionalnya, manakala PAS memperjuangkan model tadbir urus Islam yang berakar umbi pada prinsip syariah.

Di satu sudut lain, Bersatu dan Pejuang bergerak sebagai blok pembangkang berteraskan Melayu. Sementara itu, PKR dan Amanah pula membawa pendekatan progresif dan sederhana dengan berhujah bahawa nilai Islam yang syumul seperti keadilan (Adil) dan amanah harus dilaksanakan dalam kerangka pelbagai kaum Pakatan Harapan.

Penyokong perhimpunan ini akan berhujah bahawa perpecahan politik melemahkan kuasa tawar-menawar komuniti dalam isu sosioekonomi, perwakilan institusi, dan hak keistimewaan Bumiputera di bawah Perlembagaan.

Sebaliknya, pengkritik memberi amaran bahawa tindakan memperalatkan agama demi mengukuhkan kuasa etnik secara tidak langsung akan memburukkan lagi polarisasi kaum dalam masyarakat majmuk di Malaysia.

Pada akhirnya, rata-rata penganalisis dan pemerhati melihat perhimpunan yang bakal berlangsung ini tidak lebih daripada agenda taktikal yang berselindung di sebalik kewajipan agama.

Dengan membingkai perhimpunan ini sebagai tuntutan rohani, Umno dan PAS cuba menarik semula pengundi Melayu daripada faksi saingan—terutamanya Bersatu yang sebelum ini dilaporkan renggang dengan PAS pada awal tahun ini.

Skrip drama politik ini pernah kita saksikan sebelum ini. Pada tahun 2019, selepas mengalami kekalahan bersejarah dalam Pilihan Raya Umum ke-14, Umno dan PAS memeterai piagam Muafakat Nasional di bawah semangat solidariti yang serupa.

Namun, “perpaduan” itu berkubur menjelang akhir tahun 2022 apabila Umno mengalihkan keutamaannya untuk menyertai Kerajaan Perpaduan hari ini. Tindakan menghidupkan semula pakatan ini sekarang hanyalah satu anjakan taktikal memandangkan arus politik kini mula beralih arah menjelang PRU16.

Kepentingan peribadi yang tersirat ini tidak terlepas daripada perhatian. Parti pembangkang, Pejuang, dengan pantas menyelar pihak penganjur dan menegaskan bahawa jika perhimpunan itu benar-benar demi kebajikan ummah secara menyeluruh, ia tidak sepatutnya eksklusif kepada dua parti sahaja yang sedang mengatur strategi demi dominasi dan pembahagian kerusi.

Walaupun Himpunan Perpaduan Ummah ini pastinya akan berlangsung meriah dan dipenuhi dengan retorik bersemangat untuk mempertahankan agama dan bangsa, ia tidak akan membuka jalan kepada pembentukan satu entiti politik yang tunggal.

Jurang ideologi yang mendalam serta budaya korporat parti masing-masing kekal utuh secara struktural dan sukar diubah. Apabila tirai perhimpunan berlabuh dan pilihan raya menjelma, faksi-faksi ini akan kembali bertempur hebat demi merebut kerusi yang sama.

Perhimpunan ini, di sebalik segala imej kerohaniannya, kekal sebagai satu manifestasi realpolitik yang tulen.

Moaz Nair adalah pembaca FMT.

Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.

Subscribe to our newsletter and get news delivered to your mailbox.