Burgemeester Halsema vroeg rapper Ye in brief direct na concert te vertrekken

De Amsterdamse burgemeester Halsema stuurde in juni een persoonlijke brief aan de Amerikaanse rapper Ye met daarin het verzoek om na zijn laatste concert direct de stad te verlaten. Het stadsbestuur heeft de brief nu gedeeld nadat een journalist een verzoek wilde indienen om de brief openbaar te maken.

In de brief schrijft Halsema dat ze niet de wettelijke bevoegdheid heeft iets aan zijn aanwezigheid in Amsterdam te doen, maar het wel als haar verantwoordelijkheid ziet om duidelijk te zijn over de morele en maatschappelijke grenzen in de stad.

De rapper, die voorheen muziek uitbracht onder de naam Kanye West, verbleef begin juni een aantal dagen in het Conservatorium Hotel in de hoofdstad, toen hij twee concerten gaf in de Gelredome in Arnhem.

Aan het bezoek van Ye ging veel vooraf. Nadat bekend was geworden dat hij naar Arnhem kwam voor de concertreeks, steunde een ruime meerderheid van de Tweede Kamer een motie om hem te weren vanwege zijn antisemitische uitlatingen. Minister Van Weel van Justitie zocht toentertijd tevergeefs naar aanknopingspunten om de rapper te weigeren.

Ook minister Van den Brink van Asiel en Migratie stelde dat er geen reden was om Ye de toegang tot Nederland te ontzeggen, zoals in Polen, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk wel gebeurde. En ook een kort geding dat het Centraal Joods Overleg had aangespannen kon niet verhinderen dat Ye naar Nederland kwam voor zijn concertreeks.

De artiest is omstreden vanwege antisemitische en nazi-verheerlijkende uitspraken die hij meer dan eens deed. Zo zei Ye in een interview in 2022 dat hij van Hitler hield, bracht hij het nummer Heil Hitler uit, verkocht hij T-shirts met hakenkruizen en noemde hij zichzelf een nazi. Ook had hij in 2018 gezegd dat slavernij volgens hem een keuze was.

Zelf schreef de artiest zijn antisemitische uitspraken toe aan zijn bipolaire stoornis en zei hij er spijt van te hebben. Zo bood hij in 2023 op X in het Hebreeuws zijn excuses aan voor zijn uitspraken. Begin dit jaar excuseerde hij zich voor zijn uitlatingen in The Wall Street Journal. In die open brief stelde hij "van Joodse mensen te houden".

In de vertrouwelijke brief die Halsema op de dag van Ye's eerste concert in Arnhem verstuurde, zegt ze dat Amsterdam een vrije stad is en dat die vrijheid ook betekent dat denkbeelden die beledigend zijn of ongemak veroorzaken, beschermd worden. "Maar die vrijheid is niet hetzelfde als wegkijken", stelde de burgemeester.

"Deze stad is gebouwd op tolerantie en de bescherming van minderheden. Tegen die achtergrond hebben veel Amsterdammers, onder wie ikzelf, met afschuw kennisgenomen van de antisemitische, pro-nazi en haatvolle uitlatingen die u de laatste jaren heeft gedaan."

Die uitspraken dragen bij aan de normalisering van haat, vernedering en uitsluiting, schrijft Halsema. Ze noemt dit soort uitlatingen "heel pijnlijk voor Amsterdam, een stad die nog steeds de littekens draagt van de vervolging en vernietiging van de Joodse gemeenschap tijdens de Tweede Wereldoorlog".

"Ik zou u het liefst de toegang tot onze stad ontzeggen, maar volgens de Nederlandse wet moet daar een juridische basis voor zijn, zoals een gevaar voor de openbare orde, de nationale veiligheid of een bewezen risico voor strafbare delicten."

Halsema schrijft dat ze hem wil vragen om direct weg te gaan na zijn laatste concert. Ook vraagt de burgemeester hem om gedurende de dagen dat hij "helaas" in de stad is, zich met het grootst mogelijke respect richting Amsterdammers, en met name Joodse Amsterdammers, te gedragen. "Antisemitisme, in welke vorm dan ook, is niet welkom in Amsterdam."

Op de vraag waarom de brief nu openbaar is gemaakt, zegt een woordvoerder van Halsema dat een journalist had aangekondigd een zogeheten WOO-verzoek in te dienen om de brief te openbaren. Daarom is het schrijven nu onder journalisten verspreid. "Het was sneller en makkelijker om het gewoon te delen zonder het juridische proces", aldus de woordvoerder.