De Sovjet-Unie en Rusland probeerden ooit een vloot van vliegdekschepen uit te bouwen, maar nu is geen enkel meer in dienst

• De marine van Sovjet-Unie bouwde ooit vier vliegdekschepen van de Kiev-klasse, maar onder de USSR was daar geen geld meer voor.
• Voormalige oorlogsschepen zijn daarna in verschillende landen omgebouwd tot luxe hotels en themaparken.
• Het laatste Russische vliegdekschip bezweek onder systematische verwaarlozing en ongelukken.

In de jaren zeventig begon de Sovjet-Unie met de ontwikkeling van vliegdekschepen. Aanvankelijk aarzelfde de marine wel om grote schepen te bouwen, omdat men de voorkeur gaf aan operaties binnen de eigen kustwateren.

Kiev-klasse

De introductie van de Yak-38, een gevechtsvliegtuig dat verticaal kon opstijgen en landen, maakte dergelijke schepen haalbaarder. Dat leidde tot de bouw van de Kiev-klasse en later de Kuznetsov-klasse. Terwijl de Sovjet-Unie droomde van de bouw van supervliegdekschepen die de Amerikaanse Nimitz-klasse konden evenaren, maakte de plotselinge ineenstorting van het land een einde aan deze ambities. Daarna konden de opvolgers van de Sovjet-Unie het onderhoud van de vier bestaande vliegdekschepen niet meer konden bekostigen.

Het lot van de schepen van de Kiev-klasse liep na de Koude Oorlog sterk uiteen. De Novorossiysk is na een rampzalige motorbrand in 1993 als schroot verkocht. Een ander schip, de Baku, is in 1996 buiten dienst gesteld na een ongeval in de ketelruimte. Het is echter uiteindelijk gerenoveerd en overgedragen aan India, waar het nog steeds dienst doet als de INS Vikramaditya.

Van oorlogsschepen tot toeristische attracties

De overige schepen van de Kiev-klasse kwamen onder ongebruikelijke omstandigheden in China terecht. De Kiev werd aangekocht door het Binhai Aircraft Park in Tianjin, waar het eerst als museum fungeerde voordat het voor ongeveer 12 miljoen euro werd omgebouwd tot een luxe hotel van topklasse.

De Minsk kende een turbulentere geschiedenis. Het schip is oorspronkelijk verkocht aan een Zuid-Koreaans bedrijf om te worden gesloopt, maar door milieuprotesten is het uiteindelijk verkocht aan een Chinees staatsbedrijf. Vervolgens is het voor 3,7 miljoen euro gekocht door een consortium van eigenaren van speelhallen, die het ombouwden tot het middelpunt van een militair themapark in Shenzhen. Nadat het eigenaarsbedrijf failliet ging, wisselde het schip verschillende keren van eigenaar en is het later overgenomen door een vastgoedontwikkelaar in Dalian. Vervolgens is het in 2024 tijdens renovatiewerkzaamheden door een brand beschadigd.

De tragische neergang van de Admiral Kuznetsov

De Admiral Kuznetsov was het enige vliegdekschip dat Rusland in actieve dienst probeerde te houden. Ondanks zijn rol in Syrische gevechtsmissies en regelmatige patrouilles werd het schip geplaagd door mechanische storingen. Zijn neergang versnelde tijdens een grootschalige moderniseringsoperatie die in 2017 van start ging, waarbij een drijvend droogdok instortte en een kraan door het vliegdek heen sloeg.

Een daaropvolgende brand aan boord veroorzaakte nog meer slachtoffers en schade. In 2025, toen de Russische defensiebegroting onder druk stond door het conflict in Oekraïne, werden de werkzaamheden aan het schip officieel stopgezet. Er is nog geen definitief besluit is bekendgemaakt over de toekomst van het schip. Toch wordt algemeen verwacht dat het schip zal worden gesloopt vanwege de onbetaalbare reparatiekosten.

Symbool van de ineenstorting van de marine

De neergang van deze gigantische oorlogsschepen weerspiegelt de bredere ineenstorting van de Sovjet-maritieme infrastructuur. De desintegratie van de USSR leidde tot het verlies van cruciale scheepswerven en bases aan de nieuw onafhankelijke landen. De overgebleven faciliteiten raakten vaak herbestemd voor civiele projecten.

Zonder technische expertise en financiering werd Rusland gedwongen zijn ambities op het gebied van vliegdekschepen op te geven, waardoor de overblijfselen van zijn eens zo machtige vloot werden omgevormd tot hotels, themaparken of schroot. (fc)

Wil je meer defensienieuws ontvangen? Schrijf je in op onze wekelijkse Defensie Insider-nieuwsbrief

Volg Business AM ook op Google Nieuws

Wil je toegang tot alle artikelen, geniet tijdelijk van onze promo en abonneer je hier!