Oylarıyla dengeleri değiştirdiler: Tarihi hamle! Hangi planlar bozuldu? ‘Bir istisna dışında her şeyi yapacağız’

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Gelişmelerden anında haberdar olun.

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

Haberin Devamı

İsrail’de seçim sonuçlarının netleşmeye başlamasıyla birlikte, ülkenin merkezinde bulunan ve ağırlıklı olarak Arap vatandaşların yaşadığı Taibe kasabasında hareketli saatler yaşandı.

Salı günü geç saatlerde sonuçların açıklanmaya başlaması üzerine kasabada havai fişekler patlatılırken, çok sayıda kişi kutlamalar için sokaklara çıktı. İsrail siyasetinde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendirilen seçim sonuçları, özellikle Arap toplumunun siyasi temsil gücü açısından dikkat çekti.

New York Times’ta yer alan habere göre İsrail’in iki önemli Arap liderliğindeki siyasi oluşumu Raam ve Ortak Liste’nin Knesset’te bugüne kadarki en yüksek sandalye sayısına ulaşması, Arap seçmenler arasında büyük heyecan yarattı. Uzun yıllardır ülkenin siyasi karar alma süreçlerinde yeterince temsil edilmediklerini düşünen Arap vatandaşlar, seçim sonuçlarını değişim için önemli bir fırsat olarak değerlendiriyor. Yaklaşık 47 bin 500 kişinin yaşadığı Taibe’de seçmenlerin yüzde 80’inden fazlasının sandığa gitmesi de siyasi katılımın ulaştığı seviyeyi gözler önüne serdi.

Haberin Devamı

NETANYAHU’NUN SİYASİ HESABINI NASIL BOZDULAR?

Seçim sonuçlarını değerlendiren İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Dış Politika Uzmanı Yeliz Albayrak, Arap partilerinin meclisteki sandalye sayısını artırmasının ve seçime katılım oranının yüzde 70'in üzerine çıkmasının İsrail siyasetindeaki değişen dengelere işaret ettiğini belirtti. Netanyahu’nun önceki seçime kıyasla sandalye ve oy kaybettiğine dikkat çeken Albayrak, Arap seçmenlerin siyasi temsile daha fazla önem vermeye başladığını belirterek şu yorumda bulundu:

“Netanyahu şu anda sandalye sayısı bakımından daha önde görünse de bir önceki seçime oranla desteğinin ve oylarının düştüğünü görüyoruz. Seçimlerin en dikkat çekici sonuçlarından biri de katılım oranının yüzde 70’in üzerine çıkması. Bunun yanında Arap partilerinin mecliste sahip oldukları sandalye sayısı iki katına çıkmış durumda. Hem Ortak Liste hem de Raam Partisi önemli bir temsil gücüne ulaştı. Bu tablo, Arap seçmenlerin artık siyasi temsile çok daha fazla önem verdiğini ve oylarıyla bir pazarlık gücü oluşturabileceklerinin farkında olduklarını gösteriyor. Artan katılım ve sandalye sayısı, İsrail siyasetinde bir dengenin değişmeye başladığını açıkça ortaya koyuyor.”

Haberin Devamı

BU BAŞARI İSRAİL SİYASETİNDE TARTIŞMA YARATTI

Taibe’de sevinç gösterileri yaşanırken İsrail’in diğer bölgelerinde seçim sonuçlarına yönelik tepkiler oldukça farklı oldu. Muhalefetin bazı temsilcileri, Arap partileriyle birlikte hükümet kurma ihtimaline karşı olduklarını açıklarken, etkili televizyon yorumcuları da Arap siyasi oluşumlarının hükümet politikaları üzerindeki olası etkilerine ilişkin eleştirilerde bulundu.

Özellikle güvenlik ve dış politika gibi İsrail siyasetinin hassas başlıklarında Arap partilerinin belirleyici olabileceği ihtimali tartışma konusu haline geldi. Bu açıklamalar, Arap vatandaşlar arasında seçim sonuçlarının siyasi karşılığının ne olacağına ilişkin soru işaretlerini artırdı. 

Haberin Devamı

Taibe’de yaşayan 34 yaşındaki kamyon şoförü Shadi Hajj Yahya, New York Times’a verdiği demeçte Arap partilerinin elde ettiği başarıya rağmen ortaya çıkan tepkilerin toplumdaki ayrımcı yaklaşımı gösterdiğini savundu. Yahya, “Bu tepki, karşı karşıya olduğumuz ırkçı tutumların kanıtıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Kasabada yaşayan 52 yaşındaki avukat Noreen al-Nashef de yüksek seçmen katılımının tek başına siyasi nüfuz anlamına gelmediğine dikkat çekti. Arap vatandaşların sandığa giderek demokratik sürece katıldığını ancak bunun hükümetin kurulması ve ülkenin yönetilmesinde etkili olup olmayacağının belirsiz olduğunu ifade eden al-Nashef, diğer siyasi çevrelerden gelen açıklamaların hayal kırıklığı yarattığını belirterek, “Benim oyumun ne değeri var ki?” sözleriyle endişesini dile getirdi.

Haberin Devamı

NETANYAHU’DAN ARAP SEÇMENİN YÜKSELİŞİNİ DURDURMA HAMLESİ

Arap partilerinin seçimde elde ettiği başarı, Netanyahu'nun seçim sürecindeki söylemlerini de yeniden gündeme taşıdı. Yeliz Albayrak, Netanyahu'nun seçim kampanyası boyunca Arap partilerinin güç kazanmasını engellemeye yönelik bir yaklaşım benimsediğini ve bu tutumun seçim sonrasında da devam ettiğini belirtti.

Netanyahu’nun sağ seçmeni sandığa yönlendirmek amacıyla Arap vatandaşları hedef alan açıklamalar yaptığını söyleyen Albayrak, seçim sürecinde güvenlik ve siyasi kontrol söylemlerinin öne çıkarıldığını ifade etti:

“Netanyahu, sağ seçmeni sandığa çağırırken ‘çoğunluğu Arap partilerine mi bırakacağız’, ‘İsrail elimizden gidiyor’, ‘güvenliğimiz tehlikeye giriyor’ şeklinde söylemler kullandı. Arap nüfusun yoğun yaşadığı bölgelerde kullanılan oyların güvenilirliğini sorgulayan açıklamalar da yaptı. Seçim sonrasında da beklediği yüksek sonuca ulaşamadığı için suçlamalarını sürdürdü. Buna rağmen Arap partilerinin sandalye sayısını artırması, İsrail siyasetinde artık göz ardı edilemeyecek bir siyasi temsil gücünün ortaya çıktığını gösteriyor.” 

Haberin Devamı

TAİBE, ARAP VATANDAŞLARININ SORUNLARINI YANSITIYOR

Arap seçmenlerin siyasi temsil talebinin arkasında yalnızca seçim sonuçları değil, uzun yıllardır çözüme kavuşmayan toplumsal ve ekonomik sorunlar da bulunuyor. İsrail'deki Arap toplumunun karşı karşıya olduğu bu sorunlar, Taibe'de günlük yaşamın önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.

İşçi sınıfının yoğun olduğu kasabada silahlı şiddet, konut sorunları ve yerel yönetimlerin karşılaştığı bürokratik engeller, halkın temel şikâyetleri arasında bulunuyor. Kasaba sakinleri, özellikle ruhsat ve imar süreçlerinde yaşanan sorunlara dikkat çekiyor. Yerel yetkililerin yapı ruhsatı almanın oldukça zor olduğunu belirttiği bölgede, izinsiz inşa edildiği gerekçesiyle bazı evlerin İsrail makamlarınca yıkılması da toplumsal huzursuzluğu artıran gelişmeler arasında yer alıyor.

Arap vatandaşlar, yalnızca yerel yönetim hizmetlerinde değil, ülke genelindeki siyasi söylemde de kendilerine yönelik dışlayıcı bir yaklaşım bulunduğunu düşünüyor. Netanyahu ve aşırı sağcı koalisyon ortaklarının açıklamaları, bu endişeleri daha da güçlendiriyor.

Netanyahu’nun, herhangi bir kanıt ortaya koymadan İsrail'in Arap vatandaşlarının “seçimi çalmaya çalıştığı” yönündeki uyarısı da tartışma yaratan açıklamalar arasında yer aldı. Taibe sakinleri, bu tür söylemlerin Arap vatandaşların demokratik sürece katılımını sorgulayan bir yaklaşımı beslediğini savunuyor.

SİYASİ BAŞARIYA RAĞMEN ARAP TOPLUMUNUN SORUNLARI NEDEN ÇÖZÜLEMİYOR?

Arap toplumunun yaşadığı sorunların yalnızca siyasi temsil eksikliğiyle sınırlı olmadığını belirten Yeliz Albayrak, özellikle güvenlik, bütçe dağılımı, kamu hizmetleri ve vatandaşlık hakları konusunda uzun yıllardır devam eden eşitsizliklere işaret etti. Arap nüfusun yoğun olduğu bölgelerde suç oranlarının yükseldiğini, vatandaşların yerleşimcilerin tacizleriyle karşı karşıya kaldığını ve kendilerini güvende hissetmediklerini kaydeden Albayrak, bu sorunların seçim sonuçlarıyla kısa sürede ortadan kalkmasının beklenemeyeceğini söyledi.

Albayrak, “İsrail içerisinde yaşayan Arap nüfusun sorunları uzun yıllardır devam ediyor. Özellikle Arapların yoğun yaşadığı bölgelerde ciddi eşitsizlikler bulunuyor. İnsanlar güvenlik konusunda kendilerini güvende hissetmiyor, yerleşimcilerin tacizleriyle karşı karşıya kalıyor. Bunun yanında bütçe dağılımı, kamu hizmetlerine erişim ve vatandaşlık hakları konusunda da önemli eşitsizlikler söz konusu. Daha önce bu alanlarda bazı bütçe düzenlemeleri yapılmıştı ancak 2025-2026 döneminde bu kaynakların kesildiğini görüyoruz. Dolayısıyla Arap toplumunun sorunları yalnızca siyasi temsil meselesinden ibaret değil; ekonomik, toplumsal ve güvenlik boyutları da bulunuyor" şeklinde konuştu.

"YAHUDİLİĞE GEÇMEK DIŞINDA HER ŞEYİ YAPACAĞIZ"

Arap partilerinin seçimlerde elde ettiği temsil gücünün nasıl kullanılacağı, İsrail'de hükümet kurma sürecinin en önemli başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. Taibe'deki seçmenlerin önemli bir bölümünün desteğini alan Ortak Liste, farklı siyasi eğilimlere sahip üç küçük partinin ittifakından oluşuyor.

Yahudi-Arap solcu bir fraksiyon ile Filistin milliyetçisi bir siyasi çizgiyi de bünyesinde barındıran ittifak, diğer büyük Arap partisi Raam'a kıyasla daha güçlü bir Siyonizm karşıtı tutumla tanınıyor.

Ortak Liste’nin milletvekilleri uzun yıllardır İsrail siyasetinin ana karar alma mekanizmalarının dışında kalırken, son seçim sonuçları partinin siyasi ağırlığını artırma potansiyeli taşıyor. Parti, Netanyahu hükümetini iktidardan uzaklaştırmayı hedefleyen ana muhalefet bloğuyla iş birliğine açık mesajlar verdi.

1999 yılından bu yana Knesset'te görev yapan ve Ortak Liste'nin önde gelen isimlerinden olan 67 yaşındaki milletvekili Ahmad Tibi, Netanyahu hükümetini devirmek amacıyla daha önce düşünmedikleri siyasi tavizleri vermeye hazır olduklarını söyledi.

Taibe’deki ofisinde açıklamalarda bulunan Tibi, “Netanyahu hükümetini devirmek için kurbağaları bile yutmaya hazırız” ifadesini kullandı. Arap seçmenlerin kendilerine güçlü bir destek verdiğini belirten Tibi, muhalefetteki diğer siyasi partilerle anlaşma sağlamak için esnek davranabileceklerini kaydetti.Hangi tavizlerin gündeme gelebileceğine ilişkin ayrıntı vermekten kaçınan Tibi, “Yahudiliğe geçmek” dışında neredeyse her şeyi yapabileceklerini söyleyerek siyasi uzlaşma konusunda dikkat çekici bir mesaj verdi.

ARAP PARTİLERİ HÜKÜMET PAZARLIĞINDA HANGİ TAVİZLERİ İSTEYECEK?

Tibi'nin açıklamalarını değerlendiren Yeliz Albayrak, Arap partilerinin elde ettiği sandalye sayısının hükümet kurma sürecinde önemli bir pazarlık gücü yarattığını ancak bu gücün nasıl kullanılacağının henüz netleşmediğini ifade etti. İsrail'de hükümet kurulabilmesi için 61 sandalyeye ihtiyaç duyulduğunu hatırlatan Albayrak, ne Netanyahu'nun ne de muhalefet cephesinin mevcut tabloyla bu sayıya kolaylıkla ulaşabildiğini belirtti.

Albayrak, “Şu anda hükümet kurma noktasında oldukça karmaşık bir durum var. Çünkü Netanyahu ve daha önce birlikte koalisyon kurduğu partiler Arap partileriyle hükümet oluşturmak istemiyor. Ancak hükümet kurabilmek için gerekli olan 61 sandalyeye ulaşmaları gerekiyor. Muhalefet tarafında da Arap partileriyle birlikte hareket etme konusunda ortak bir yaklaşım bulunmuyor. Dolayısıyla Arap partilerinin desteği, hükümetin kurulması sürecinde önemli hale geliyor. Ortak Liste dışarıdan destek vermeyi tercih edebilirken Raam’ın doğrudan koalisyonda yer alma isteği olabilir. Bu nedenle Arap partilerinin hangi koşullarda destek vereceği, hükümet kurma müzakerelerinin önemli başlıklarından biri olacak” dedi.

Bununla birlikte Albayrak, olası bir hükümet değişikliğinin Filistin meselesinde köklü bir politika değişikliği yaratmasının beklenmemesi gerektiğini vurguladı. Arap partilerinin öncelikli olarak İsrail içerisinde yaşayan Arap vatandaşların güvenlik, bütçe, hizmet ve hak eşitsizliklerine ilişkin taleplerini gündeme taşıyabileceğini belirten Albayrak, seçim sonuçlarının bu sorunların çözümünü hemen sağlamayacağını ancak siyasi müzakere alanını genişletebileceğini ifade etti. Uzman isim şöyle devam etti:

“Arap partilerinin sandalye sayısının artması, bütün sorunların kısa sürede çözüleceği anlamına gelmiyor. Filistin meselesinde çok büyük bir politika değişikliği beklemek de gerçekçi değil. Ancak İsrail içerisindeki Arap toplumunun yaşadığı sorunlar konusunda yeni bir müzakere zemini oluşabilir. Arap partilerinin artık hükümetin kurulması için gerekli aritmetiği etkileyebilecek bir konumda olması, taleplerini gündeme getirebilmeleri açısından önemli. Arap seçmenler yalnızca mecliste temsil edilmek değil, verdikleri oyun karşılığını yaşadıkları bölgelerde ve günlük hayatlarında görmek istiyor. Bu nedenle seçimlerdeki katılım artışı ve sandalye sayısındaki yükseliş, İsrail siyasetindeki bütün aktörlerin bundan sonraki hesaplarında dikkate almak zorunda kalacağı yeni bir siyasi tablo ortaya koyuyor.”