تقدیر پادشاه بریتانیا از نقش عمان در تنگه‌ هرمز؛ گسترش همکاری‌های اقتصادی و امنیتی لندن و مسقط

چارلز سوم، پادشاه بریتانیا، در جریان سفر دولتی سلطان هیثم بن طارق، سلطان عمان، از تلاش‌های این کشور برای باز نگه داشتن تنگه‌ی هرمز و کمک به گفتگو میان طرف‌های درگیر در خاورمیانه تقدیر کرد. هم‌زمان، دولت بریتانیا از برنامه‌هایی برای گسترش همکاری‌های اقتصادی، دفاعی و امنیتی با عمان و سرمایه‌گذاری تازه‌ای به ارزش بیش از یک میلیارد پوند خبر داد.

سلطان عمان از ۲۰ تا ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، به دعوت چارلز سوم و به میزبانی او و ملکه کامیلا در کاخ ویندزور به بریتانیا سفر کرده است. این نخستین سفر دولتی یک سلطان عمان به بریتانیا از سال ۱۹۸۲ است؛ زمانی که ملکه الیزابت دوم میزبان سلطان قابوس بن سعید بود.

پادشاه بریتانیا در ضیافت رسمی شام در کاخ ویندزور، شامگاه ۲۰ اکتبر، عمان را یکی از قدیمی‌ترین متحدان و نزدیک‌ترین دوستان بریتانیا توصیف کرد.

به گزارش تلگراف، چارلز سوم با اشاره به بازگشت دردناک جنگ به منطقه، خطاب به سلطان عمان گفت: «مایلم بویژه در زمانی که جنگ بار دیگر چنین دردناک به منطقه بازگشته است، از تعهد پایدار عمان به ایفای نقش طرف گفتگویی مورد اعتماد برای همه‌ی طرف‌ها قدردانی کنم.»

او افزود: «تلاش‌های ارزشمند عمان برای باز نگه داشتن یکی از مهمترین مسیرهای کشتیرانی جهان، خدمت بزرگی به کل جامعه‌ی بین‌المللی و بویژه آسیب‌پذیرترین کسانی بوده است که از این وضعیت تأثیر پذیرفته‌اند.»

چارلز سوم همچنین گفت: «نقش عمان در سراسر خلیج فارس و، به تعبیر شما، “بی‌طرفی سازنده‌ی” آن، اهمیتی بسیار فراتر از هرمز دارد و شایسته‌ی نهایت احترام ماست.»

پادشاه بریتانیا در بخش‌هایی از سخنانش از عبارت‌های عربی استفاده کرد و با عبارتی شاعرانه به سلطان عمان خوشامد گفت: «خوش آمدی، ای میهمانی که از دیدارت سیر نمی‌شویم.»

او همچنین با اشاره به چالش‌های پیش‌بینی‌ناپذیری که بریتانیا و عمان با آنها روبرو خواهند شد، تأکید کرد که آنان «دوستان مورد اعتماد» هستند.

در ادامه‌ی این سفر، دولت بریتانیا در بیانیه‌ای به تاریخ ۲۱ اکتبر اعلام کرد که اندی برنهام، نخست‌وزیر، قرار است همان روز در دفتر نخست‌وزیری در داونینگ‌استریت میزبان سلطان عمان باشد. بر اساس این بیانیه، قرار است توافقی برای تسریع سرمایه‌گذاری دوجانبه نیز امضا شود.

این توافق بر چارچوب موجود مشارکت سرمایه‌گذاری دولتی دو کشور استوار خواهد بود و حوزه‌هایی چون انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری، مواد معدنی حیاتی، صنایع فضایی، خدمات درمانی و خدمات مالی را دربرمی‌گیرد.

یکی از طرح‌های اصلی اعلام‌شده، ساخت یک مرکز بزرگ داده برای هوش مصنوعی در شهر صلاله، در جنوب عمان، است. شرکت «یامنا» که در بریتانیا تأسیس شده و از حمایت صندوق‌های سرمایه‌گذاری بریتانیایی برخوردار است، قرار است توافق اجرای این پروژه را با عمان امضا کند.

دولت بریتانیا ارزش مرحله‌ی نخست این پروژه را بیش از یک میلیارد پوند برآورد کرده و گفته است که اجرای آن، از طریق صدور دانش تخصصی بریتانیا، بیش از ۱۰۰ شغل با مهارت بالا در این کشور ایجاد خواهد کرد. همچنین انتظار می‌رود این طرح برای سرمایه‌گذاران مورد حمایت صندوق‌های بریتانیایی بازده اقتصادی داشته باشد.

نهاد دولتی تأمین مالی صادرات بریتانیا، «یوکی اکسپورت فایننس»، نیز ظرفیت تأمین مالی خود برای صادرات به عمان را تا سقف هفت میلیارد پوند افزایش خواهد داد. این رقم، ظرفیت حمایت مالی از صادرات است و با سرمایه‌گذاری بیش از یک میلیارد پوندی اعلام‌شده برای پروژه‌ی مرکز داده، تفاوت دارد.

برنهام در بیانیه‌ی دولت گفت که دوستی بریتانیا و عمان برای مردم دو کشور منافع ملموسی داشته است. او رشد اقتصادی، امنیت، دفاع و آموزش را از اولویت‌های مشترک دو کشور در جهانی توصیف کرد که پیچیدگی‌های آن رو به افزایش است.

نخست‌وزیر بریتانیا افزود: «با همکاری یکدیگر، ارزش‌هایمان را مبنای عمل قرار می‌دهیم و برای مردم هر دو کشور فرصت ایجاد می‌کنیم.»

امنیت دریایی نیز از محورهای اصلی مذاکرات است. بر اساس بیانیه‌ی دولت بریتانیا، انتظار می‌رود دو کشور یادداشت تفاهمی برای تقویت همکاری‌های دریایی امضا کنند که بر گسترش تبادل اطلاعات و دانش تخصصی با مرکز امنیت دریایی عمان متمرکز خواهد بود.

لندن در این بیانیه، عمان را شریکی حیاتی برای ثبات منطقه و حفظ جریان آزاد تجارت جهانی از تنگه‌ی هرمز توصیف کرده است. وزیران خارجه و دفاع و مقام مسئول تجارت بریتانیا نیز قرار است با همتایان عمانی خود دیدار کنند.

اد میلیبند، وزیر خارجه‌ی بریتانیا، در همین بیانیه گفت که روابط دو کشور نزدیک به چهار قرن قدمت دارد و بر اعتماد و همکاری بنا شده است.

او با اشاره به شرایط خاورمیانه افزود: «در این مقطع حساس برای خاورمیانه، همکاری نزدیک ما بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.» میلیبند همچنین نقش دیپلماتیک عمان در حمایت از گفتگو برای دستیابی به صلح و ثبات منطقه‌ای را ارزشمند دانست و آن را برای اقتصاد و امنیت جهانی ضروری خواند.

همکاری‌های آموزشی و فناوری نیز بخش دیگری از برنامه‌ی این سفر را تشکیل می‌دهد. بریتانیا از بازگشت برنامه‌ی بورسیه‌ی تحصیلی «چونینگ» به عمان خبر داده است. پذیرش درخواست‌ها از اوت ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد و به متقاضیان عمانی امکان می‌دهد برای تحصیل در مؤسسات آموزش عالی بریتانیا اقدام کنند.

دو کشور همچنین قرار است درباره‌ی استفاده‌ی مسئولانه از هوش مصنوعی در آموزش، تقویت آموزش زبان انگلیسی و کمک به معلمان برای استفاده‌ی ایمن و مؤثر از این فناوری در کلاس درس، توافق‌هایی امضا کنند.

همکاری میان سازمان فضایی بریتانیا و دولت عمان نیز گسترش خواهد یافت و تبادل تجربه در سیاست‌گذاری فضایی، پژوهش‌های علمی و نوآوری را دربر خواهد گرفت.

دولت بریتانیا این مجموعه‌ی برنامه‌ها را تلاشی برای تبدیل روابط تاریخی دو کشور به همکاری‌هایی متناسب با نیازهای امروز توصیف کرده است؛ همکاری‌هایی که از امنیت مسیرهای دریایی تا سرمایه‌گذاری در فناوری و آموزش نسل‌های آینده امتداد می‌یابد.