Emek-emekçi mezarlığı!

İzmir-Aliağa’daki demir çelik fabrikasında meydana gelen patlamada, 18 emekçimizi yitirdik. Çok sayıda işçi de yaralandı. Bu son olay yüreklerimize ateş düşürdü! İSİG, yalnızca ekim ayında 193 işçinin iş cinayetlerinde yaşamını yitirdiğini açıkladı. Yılın ilk on ayında bu sayı 2 bine yaklaştı. 

Yine bölgemizde, özellikle de Soma’da daha önce yaşanan maden faciaları da hatırlanınca; yaşananları “emek-emekçi mezarlığı” olarak tanımlamanın anlamı daha iyi anlaşılıyor. Soma’dan Aliağa’ya uzanan ihmaller zincirinin sonuçları çok ağır oluyor. Bunların araştırılmasını isteyen muhalefet önergelerinin, iktidarca engellenmesi de yürekleri acıtıyor! 

İŞÇİ CANI, İŞ GÜVENLİĞİ 

Bilindiği gibi iş yaşamında “işçi sağlığı, iş güvenliği” kavramı vardır. Ama artık bu kavramı “işçi canı, iş güvenliği” olarak değiştirmek gerekiyor. Çünkü bırakın işçinin sağlığını, işçinin canı bile tehlikede! Bu durum, sıkça yaşanan ve çokça can kaybına yol açan olaylarla çarpıcı biçimde görülüyor. 

Yaşanan olayları “kaza” olarak nitelendirip, zamanın unutmasına bırakmak da hiç doğru değil. Çünkü bu iş cinayetlerinin ve katliamlarının temelinde; sermayenin kâr hırsı ile yeterli önlemlerin alınmaması ve emekçilerin kaderlerine terk edilmesi gerçekleri var.

KATLİAMLAR VE HABAŞ ÖRNEĞİ 

Geçmişte Soma’da meydana gelen ve çok sayıda emekçinin yeraltına gömülmesine neden olan olaylarda da benzeri nedenler görüldü. Aliağa’da yaşanan bu son olayda da emeğin, emekçinin can güvenliğine yeterince önem verilmemesi ve özen gösterilmemesi dikkat çekiyor. Kısacası, sömürü çarkının dişlileri, emeği ve emekçiyi öğütüyor! 

Örneğin patlamanın yaşandığı HABAŞ, çok sık meydana gelen iş facialarıyla biliniyor. Onlarca işçiye mezar olan tesiste, benzeri olaylar çok sık yaşanmış. Yoğun bir vukuat raporu var. Aliağa’da yıllarca gazetecilik yapan ve geçmişte Cumhuriyet’in muhabiri olan Şahap Avcı dostumuz; bize gönderdiği notta, bu işyerinde yıllarca çok sık iş kazası olduğunu vurguluyor. Avcı’nın verdiği bilgiye göre, kurucusu Hamdi Başaran da 1987’de işyeri açılırken vinçten düşerek vefat etmiş. 

YAŞAMAK İÇİN ÖRGÜTLENMEK 

Patlamanın meydana geldiği çevreyi çok iyi biliyoruz. Demir çekme ve gemi söküm tesislerinin en yoğun olduğu bölge. Müthiş bir çevre kirliliği var. Bu kirlilik, yalnızca tesislerde çalışan emekçileri değil, yöredeki köyleri, çevre halkını ve doğayı da zehirliyor. Aslında bu tesislerde çalışan emekçilerin can güvenliğinin sağlanmasının ve çevre halkının daha fazla zehirlenmemesinin yolu, örgütlenmekten, mücadeleden geçiyor. Sanayi tesislerinde çalışan emekçiler de, bu tesislerin çevre kirliliğinden olumsuz etkilenen köylüler de örgütlenmeli. Sağlıklı ve güvenli bir yaşam, temiz bir doğa ve çevre için, ortaklaşa mücadele edilmeli.

‘Önde zeytin ağaçları...’

Ege’de zeytin ve zeytinyağı hasat dönemini yaşıyoruz. Bu yıl zeytinde “var” yılı. Bu nedenle de Ege’nin zeytinci yörelerinde yoğun bir devinim var. Zeytin üreticileri zeytinliklerde çullarını yerlere serip, ağaçları ve dallarını silkeleyerek zeytinleri toplamaya çalışıyorlar. 

Zeytin zamanı, ünlü düşün ve kültür insanımız Bedri Rahni Eyüboğlu’nun dizeleri, belleğimizde canlanır ve yüreğimizde çiçeğe durur: “Önde zeytin ağaçları arkasında yar/ Sene dokuzyuzkırkaltı mevsim sonbahar/ Yar Yar,/ Seni kara saplı bir bıçak gibi sineme sapladılar/ Değirmen misali döner başım sevda değil bu bir hışım, gel gör beni darmadağın, tel tel çözülüp kalmışım./ Önde zeytin ağaçları neyleyim neyleyim / Yar yoluna dökülmedik dilleri neyleyim...” 

SENE 2026, MEVSİM SONBAHAR 

Değerli şairimiz şiirinde 1946 yılındaki zeytinlikleri ve yaşamdaki etkileşimlerini, izdüşümlerini anlatıyor. Biz de şiirden ve dizelerden hareketle, sizi günümüze, bugünlere getirmek istiyoruz. Günümüzde zeytin ve zeytinyağı sektöründe, önemli sıkıntılar ve ağır sorunlar görülüyor. 

Zeytin ve zeytinyağında rekoltenin yüksekliği kadar, sorunlar da yoğun biçimde yaşanıyor. En başta da üreticinin zeytini ve yağı para etmiyor. Öyle ki zeytinci, diğer birçok üründe olduğu gibi, önceki yılların altındaki fiyatlarla ürününü satmak zorunda kalıyor.

ZEYTİNLİOVA’NIN ZEYTİNCİLERİ 

Gazeteci ve fotoğraf sanatçısı dostumuz Lütfü Dağtaş, bugünlerde Akhisar’ın Zeytinliova beldesinde zeytincilik yapıyor. Hem bir üretici ve hem de eski bir gazeteci olarak yöreden derlediği bilgileri bizimle paylaşıyor. Onun aktardıklarından ve Ege’nin diğer zeytinci yörelerindeki gözlemlerimizden çıkardığımız sonuç; 2026’nın sonbaharında zeytincilikte ağır sorunların yaşandığı gerçeği. 

Sevgili Lütfü’ye göre, bu sezon, zeytincinin adeta idam fermanının çıkartıldığı bir sezon yaşıyoruz. Sofralık zeytine biçilen değer yürekler acısı. Bir ara Zeytinliova’da ürünü yok pahasına vermemek için üreticilerce karar alınmış. Ama bu da uzun sürdürülememiş. Borcu olan çiftçi, malını yok pahasına elden çıkarmak zorunda kalmış. 

ÇİFTÇİNİN YOK EDİLMESİ 

Zeytini sıktırıp yağ olarak değerlendirmek de çok fark etmiyor. Zeytinyağında da benzer sıkıntılar var. Çünkü üreticinin yağını depolama ve bekletme olanakları yok. Ayrıca pazarlama gücü de bulunmuyor. Sonuçta piyasa koşullarına ve kendisine dayatılan fiyatlara teslim oluyor. 

Dağtaş’a göre, tarımda yaşanan asıl mesele çiftçiyi yaşatmamaya dayalı bir politikanın uygulanması. Tarımda artık son nokta konulmak isteniyor. Çiftçiye artık çiftçilikten ekmek yok! Ekmek olmadığını gören üreticiler de tarımsal üretimi terk ediyorlar. Sonuçta zeytinlikler de elden çıkarılıyor. 

ÇÖZÜM KOOPERATİFLEŞME 

Peki bunca olumsuzluk içinde yapılabilecekler hiç mi yok? Lütfü Dağtaş dostumuz zeytin ve zeytinyağı özelinde girdi maliyetlerinin düşürülmesi gerektiğine vurgu yapıyor. Butik üretim yapanların ürünlerini değerlendirmesi için yeni organizasyonlara ihtiyaç var. Bunun yolu da kooperatifleşmeden geçiyor. Ancak üretici mutsuz ve umutsuz. Üretim ve örgütlenme isteği de sönümlenmiş durumda. Bu nedenle, üreticiyi ve tarımımızı daha zorlu günler bekliyor. Biz, notları ve bilgilendirmesi için sevgili dostumuz Lütfü Dağtaş’a teşekkür ediyoruz. Bu konuları köşemizde tartışmayı sürdüreceğiz.

Kozak’ta Atatürk anıtı

Kozak yaylasının Bağyüzü köyünde 2002 yılında açılmış bir Atatürk anıtı var. Bu anıt, eğitimci Sühan Şen’in girişimleri ve Hasan Yücel Koral ailesinin arazi tahsisi ile yapılmış. Prof. Dr. Tankut Öktem’in imzasını taşıyor. Aslında tam bir halk girişimi ve imece örneği. Bu nedenle de çok anlamlı ve kıymetli. 

Biz, Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 88. yıldönümü ve Atatürk haftası nedeniyle, Ege ekimizin önceki sayısında konuyu gündeme taşıdık. Anıtın bakıma ve çevresinin de düzenlenmesine ihtiyaç var. Doğrusu haberimiz çok ses getirdi. 

CUMOK’LAR VE MEHMET GÜLÜMSER 

Geçtiğimiz dönemlerde Nejdet Özer’in öncülüğünde anıtı ve yöreyi ziyaret Ankara Cumhuriyet Okurları (CUMOK) girişimi de, bu konunun yakından takipçisi. Anıtın durumunu ve ihtiyaçlarını en çok hatırlatan da bölgenin turizm elçisi olarak tanımlayabileceğimiz Mehmet Gülümser. 

Emekli eğitimci, yazar ve turizm rehberi Mehmet Gülümser, halen Dikili’de yaşıyor. Kitaplarıyla, yazılarıyla Ayvalık’tan Bergama’ya uzanan yörenin gönüllü tanıtımını yapıyor. CUMOK’lar ve Mehmet Gülümser, bu güzel anıtın korunmasını ve topluma kazandırılmasını istiyorlar. 

BAŞKAN AKIN’A ÇAĞRI 

Anıtın bulunduğu köy Ayvalık’a bağlı ve Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin sınırları içinde. Dolayısıyla, Balıkesir Büyükşehir’in bu anıtı sahiplenmesi ve buraya el atması gerekiyor. 

Biz buradan Balıkesir Büyükşehir Başkanı Ahmet Akın’a, bir kez daha konuyu hatırlatmak ve çağrıda bulunmak istiyoruz. Kozak yaylasındaki Atatürk anıtına sahip çıkılsın. Anıt korunup, çevre düzenlemelerinin yapılmasıyla, bölgeye yaraşır hale getirilsin. Biz de bunları beğeniyle ve sevinçle kamuoyuna duyuralım