Politico: Kreml ukrywa straty w Ukrainie. Za zdjęcie nagrobka do łagru

• We wrześniu sąd w Jarosławiu skazał mężczyznę na 14 lat kolonii karnej za fotografowanie nagrobków żołnierzy zabitych w Ukrainie.
• Rosyjskie Ministerstwo Obrony ostatni raz podało oficjalną liczbę poległych we wrześniu 2022 r.
• Projekt "Russia 200" zweryfikował nazwiska blisko 283 tys. zabitych rosyjskich wojskowych.
• Brytyjski i holenderski wywiad oceniają rosyjskie straty na ponad 500 tys. osób.

Rosja karze za fotografowanie wojskowych grobów

We wrześniu sąd w Jarosławiu (w europejskiej części Rosji, około 280 km na północny wschód od Moskwy) skazał mężczyznę na 14 lat kolonii karnej za fotografowanie nagrobków żołnierzy poległych w Ukrainie. W ostatnich miesiącach rosyjskie władze wielokrotnie ostrzegały, że wykonywanie takich zdjęć może skutkować surowymi wyrokami.

Cmentarze mają patrolować funkcjonariusze Federalnej Służby Bezpieczeństwa. Od lata w zamkniętych postępowaniach aresztowano już kilkadziesiąt osób. Śledczy zarzucali im współpracę z ukraińskim wywiadem - wynika z informacji przytoczonych przez portal Politico.

- Rosnąca liczba grobów musi bardzo niepokoić władze, bo przypomina o porażce wojny Putina - zauważył w rozmowie z Politico Jan C. Behrends z niemieckiego Centrum Historii Współczesnej im. Leibniza.

Oficjalne dane o stratach pozostają niepełne

Jak podkreślił serwis, oficjalne statystyki władz w Moskwie od dawna rozmijają się z rzeczywistością. Ministerstwo obrony Rosji po raz ostatni podało oficjalną liczbę zabitych we wrześniu 2022 r., informując o 5937 poległych.

Od tego czasu Kreml sukcesywnie ogranicza możliwości weryfikacji tych doniesień. W kwietniu 2024 r. przypomniano, że informacje o stratach są "tajemnicą państwową", a później rosyjski urząd statystyczny Rosstat zablokował dostęp do danych na temat poziomu śmiertelności, które wcześniej przez dekady służyły badaczom za kluczowe źródło.

Rosyjskie niezależne media i aktywiści szukają alternatywnych metod. Projekt "Russia 200", prowadzony wspólnie przez niezależny portal Mediazona i rosyjską sekcję BBC, zdołał zweryfikować nazwiska blisko 283 tys. zabitych żołnierzy na podstawie otwartych źródeł.

Szacunki wywiadów są znacznie wyższe

Brytyjski i holenderski wywiad oceniają rosyjskie straty w Ukrainie na ponad pół miliona osób. W lipcu prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski mówił natomiast o 700 tys. rosyjskich wojskowych zabitych podczas wojny. Politico podkreśliło, że nawet najniższe niezależne szacunki wskazują na koszty ludzkie większe niż te, które Związek Radziecki poniósł w trwającej niemal dekadę wojnie w Afganistanie w latach 1979–1989.

Prof. Jeff Jones z Uniwersytetu Karoliny Północnej przypomniał w rozmowie z portalem, że także w czasach wojny afgańskiej władze ZSRR próbowały ukrywać informacje o poległych.

- Nie można było w żaden sposób zaznaczyć na grobie, że dana osoba zginęła na wojnie - podkreślił historyk, przypominając, że bliskim zakazywano umieszczania takich informacji na nagrobkach, a niektórzy byli wręcz zmuszani do organizowania pogrzebów pod osłoną nocy, by nie przyciągać uwagi. Z czasem pozwalano jedynie na ogólne formuły w rodzaju "zginął bohatersko, spełniając obowiązek międzynarodowy", jednak napis "zginął w Afganistanie" pozostawał surowo zakazany.

Ukrywanie strat ma ułatwiać rekrutację

Eksperci wyrażają przypuszczenie, że obsesyjne ukrywanie strat ma kluczowe znaczenie dla rekrutacji wojskowej.

- Gdyby ludzie wiedzieli, jaki odsetek żołnierzy kontraktowych przeżywa na froncie i jak długo żyje nowy rekrut, pozyskanie nawet 30 tys. ludzi miesięcznie byłoby niezwykle trudne - zauważył rosyjski analityk wojskowy Jan Matwiejew, cytowany przez Politico.

Ukrywanie prawdy ma służyć również demonstrowaniu siły wobec odbiorców zewnętrznych, m.in. administracji Donalda Trumpa, aby przekonać ją o rzekomej "nieuchronnej wygranej" Moskwy - ocenił portal.