Nowy podział świata? Rosną obawy przed spotkaniem Trump-Putin-Xi

• Spotkanie odbędzie się na zakończenie szczytu Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku.
• Donald Trump chce wykorzystać rozmowy do osiągnięcia sukcesu dyplomatycznego i porozumienia w sprawie kontroli zbrojeń nuklearnych.
• Ukraina, państwa Europy Wschodniej i Tajwan obawiają się decyzji podejmowanych ponad głowami mniejszych państw.

Trzej przywódcy największych mocarstw nuklearnych mają spotkać się na koniec szczytu Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). Będzie to pierwsze tego typu spotkanie w historii.

Cele Rosji, USA i Chin

Reuters ocenia, że szanse na przełom są ograniczone, ponieważ każdy z polityków przyjeżdża z innym celem. Władimir Putin chce zakończenia wojny w Ukrainie na warunkach korzystnych dla Moskwy. Donald Trump, osłabiony porażką republikanów w wyborach do Kongresu, szuka historycznego osiągnięcia w polityce zagranicznej. Dla Xi spotkanie jest natomiast pełne ryzyka – twierdzi Reuters.

Chiny nie chcą bowiem negocjować ograniczenia swojego arsenału jądrowego, znacznie mniejszego niż amerykański i rosyjski. Chińczycy nienawidzą tego tematu – powiedział Reutersowi Edgard Kagan z ośrodka Center for Strategic and International Studies.

Associated Press zwraca uwagę, że dla Putina samo spotkanie jest sukcesem, ponieważ pozwala mu zaprezentować Rosję jako supermocarstwo równorzędne USA i Chinom. Z kolei Xi może wykorzystać je do pokazania rosnącej potęgi Chin, choć udział w rozmowach trzech mocarstw stoi w sprzeczności z chińską narracją o obronie multilateralizmu i interesów mniejszych państw.

AP przytacza przy tym wypowiedź kremlowskiego propagandysty Aleksandra Dugina, który twierdzi, że obecność w tym gronie Moskwy pokazuje "kto jest ważny na świecie: my, Chiny i Zachód".

Zdaniem Ryana Hassa z amerykańskiego Brookings Institution Putin odniesie sukces już przez sam udział w spotkaniu, ale dla Trumpa ryzyko jest znacznie większe – może zostać przechytrzony przez lepiej przygotowanych rozmówców, a samo spotkanie wzbudzi niepokój amerykańskich sojuszników.

Jonathan Czin z Brookings Institution zwraca natomiast uwagę na to, że Trump, jedyny z tej trójki, ma przed sobą jedynie dwa lata władzy.

"Nowa Jałta"

"Guardian" z kolei zauważa, że Putin od dawna marzy o powtórzeniu konferencji jałtańskiej z 1945 r., podczas której przywódcy USA, Wielkiej Brytanii i ZSRR decydowali o powojennym porządku w Europie. Według dziennika rosyjski prezydent chciałby, by spotkanie w Shenzhen zapoczątkowało serię rozmów, podczas których mocarstwa ustanowią nowy porządek bezpieczeństwa oparty na strefach wpływów, a nie liberalnych wartościach.

Brytyjski dziennik podkreśla jednak, że Chiny niekoniecznie podzielają rosyjskie ambicje. Pekin nie chce ani zdradzić Putina, ani poprzeć rozwiązania dotyczącego Ukrainy bez zgody Europy, z którą próbuje poprawić stosunki. Może natomiast pomóc Trumpowi w zakończeniu wojny z Iranem, ponieważ zależy mu na bezpieczeństwie szlaków transportu ropy.

"Wojna Rosji z Ukrainą jest strategicznym błędem rosyjskiego prezydenta. Wojna z Iranem jest strategicznym błędem prezydenta Trumpa. Chiny zajmują się konsekwencjami tych konfliktów" – ocenił cytowany przez "Guardiana" profesor Minghao Zhao z Uniwersytetu Fudan.

Japoński Nikkei Asia uważa, że Xi może być największym beneficjentem spotkania, nawet jeśli nie przyniesie ono żadnego porozumienia. Zdaniem portalu chiński przywódca chce utrzymać dobre i stabilne relacje z Trumpem przed przyszłorocznym zjazdem partii komunistycznej, na którym będzie ubiegał się o kolejną kadencję.

Obawy przed "nową Jałtą" wyrażają tymczasem Ukraina, państwa Europy Wschodniej i Tajwan. Prezydent Wołodymyr Zełenski ostrzegł, że nie chce kolejnego podziału stref wpływów dokonanego ponad głowami mniejszych państw.