Miłość Kuroniów przeciw całemu światu. O czym jest "Nasza rewolucja"?

Jest lato 1976 roku. Gaja i Jacek są już małżeństwem od 17 lat. Właśnie próbują wyrwać się z Warszawy, gdzie nieustannie są inwigilowani. Ona pracuje w poradni dziecięcej, on lada moment zostanie jednym ze współtwórców Komitetu Obrony Robotników i po raz kolejny zostanie aresztowany.

Tak zaczyna się film "Nasza rewolucja" w reżyserii Piotra Domalewskiego. Piąta pełnometrażowa fabuła w jego filmowym dorobku nie jest jednak lekcją historii. Trudno bowiem oczekiwać od Domalewskiego pomnikowego filmu biograficznego, który stawiałby Kuronia na piedestale. To nie ten reżyser.  

Domalewski wielokrotnie udowadniał, że jak mało kto potrafi przyglądać się rodzinie i zwykłym ludziom. Tym, których bardzo często mijamy na ulicach, chociaż nie zawsze zwracamy na nich uwagę. Tak też potraktował małżeństwo Kuroniów - dwoje ludzi będących dla siebie całym światem, którym "przy okazji" zdarzyło się być pierwszą parą opozycji demokratycznej w czasach PRL-u. Przyglądamy się ich wyjątkowej zażyłości, miłości i lojalności. Śledzimy ich w chwilach rozłąki, w momentach przytłoczenia i zwątpienia. W ten sposób Domalewski zabiera nas za kulisy wielkiej polityki czy wielkiej historii w przełomowym dla Polaków okresie. 

Przywrócona pamięć o Gai Kuroń

Warstwę historyczną potraktowano z dystansem i uczciwością. Domalewski ani nie tłumaczy, ani nie ocenia historii. Mało tego, nie wyjaśnia przesadnie tego, kim są poszczególne postaci z drugiego planu, inspirując część widowni do zgłębienia historii na własną rękę. A jest się w co wczytywać. Akcja filmu koncentruje się na czterech kluczowych momentach z życia Kuroniów i historii Polski. Obejmuje lata 1976-1982.

Jednocześnie "Nasza rewolucja" (koprodukcja TVN, firmy należącej do Skydance, właściciela między innymi tvn24.pl) przywraca Elżbiecie Grażynie Kuroń - znanej jako Gajka bądź Gaja - należyte jej miejsce w historii. Chociaż formalnie Gaja nigdy nie należała do żadnej z organizacji opozycyjnych, jej rola pozostawała dotychczas nie tylko niedoceniana, ale przede wszystkim szerzej nieznana. Jako żona opozycjonisty, który był wielokrotnie zatrzymywany i aresztowany, musiała szybko nauczyć się, jak w tych realiach funkcjonować, jak dostarczać mu jedzenie czy chociażby papierosy.

Po powstaniu KOR-u na swój sposób zarządzała pomocą dla internowanych, aresztowanych czy ich bliskich. W końcu to ich mieszkanie na warszawskim Żoliborzu było miejscem spotkań opozycjonistów. A sama Gaja była łączniczką między więzionym mężem a środowiskami demokratycznymi. Dla bliskich innych więzionych robotników była między innymi wsparciem prawnym, ucząc ich, jak zdobyć na przykład pozwolenie na widzenie, jak pisać dokumenty i wnioski do urzędów. 

Gaja Kuroń - mimo chwil zmęczenia i osamotnienia - nigdy nie zwątpiła w to, że dzięki wysiłkom i poświęceniu Jacka uda się odzyskać wolną Polskę. Sama tego nie doczekała. Zmarła w 1982 roku.

Opowieść o pięknej i tragicznej miłości Kuroniów

Zgodnie z przewidywaniami, "Nasza rewolucja" została świetnie zagrana. W końcu w główne role wcielili się Magdalena Popławska oraz Arkadiusz Jakubik. Na szczęście - to ogromny atut tego filmu - Domalewski nie próbował tworzyć ekranowych sobowtórów Gai i Jacka ani innych postaci historycznych. Widać pewne fizyczne podobieństwo, ale nie ma przesadnej charakteryzacji, która miałaby uwiarygadniać te postaci. To ryzykowny, ale trafny zabieg, który pomaga uwierzyć w głębię i szczerość tych postaci. Widz, zamiast bazować na archiwalnym wspomnieniu czy wyobrażeniu o danej osobie, może poznać ją na nowo bądź spojrzeć z innej perspektywy.

A perspektywa jest wciągająca i do głębi poruszająca, bo to czuła opowieść o ludziach, którym rzeczywistość i wielka historia stały na drodze do szczęścia. Po seansie długo zastanawiałem się: czy ta fabuła działałaby na emocje, gdyby nie opowiadała o Kuroniach? Okazuje się, że tak. Nadal byłaby to opowieść o ludziach, którzy mają swoje zalety i wady. Wzajemnie się wspierają, kochają na zabój, kłócą i mają chwile zwątpienia.

Z zachwytem patrzy się na ludzi, którzy nawet po dwudziestu latach wciąż darzą się młodzieńczą miłością i czułością. Opowieść o prywatnym życiu Kuroniów jest tak piękna i tragiczna zarazem, że od dawna zasługiwała na odsłonę filmową, niezależnie od kontekstów historyczno-politycznych, w jakich była zanurzona.

"Nasza rewolucja" w reżyserii Piotra Domalewskiego w kinach od środy, 11 listopada.