MEN zmienia katalog kar dla nauczycieli. Nowe przepisy mają wejść w 2027

1. MEN zmienia kary dla nauczycieli

2. Po co zmiany? MEN o powodach

3. Nowe kary dla nauczycieli - jak będą wyglądać od 2027 roku?

4. Mediacje - nowy sposób na rozwiązywanie spraw

5. Konkretne terminy na przeprowadzenie postępowania

6. Inne zmiany, które wprowadza projekt MEN

Nowy projekt MEN w sprawie zmian w Karcie Nauczyciela dotyczy przede wszystkim uporządkowania kar dla nauczycieli i przepisów mających na celu przyspieszenie spraw dyscyplinarnych.

MEN zmienia kary dla nauczycieli

Obecnie nauczyciel za naruszenie swoich obowiązków może dostać naganę z ostrzeżeniem, zwolnienie z pracy, zwolnienie z trzyletnim zakazem wykonywania zawodu lub wydalenie z zawodu nauczyciela.

Dzięki nowej drabince kar dla nauczycieli komisja dyscyplinarna będzie mogła lepiej różnicować kary i dostosować ją do rodzaju wykroczenia. Projekt zakłada następującą drabinę kar dla nauczycieli od najłagodniejszej po najsurowszą:

• upomnienie,

• nagana,

• zwolnienie z pracy,

• zwolnienie z pracy z zakazem podjęcia zatrudnienia w zawodzie nauczyciela przez okres od 6 miesięcy do 3 lat,

• wydalenie z zawodu nauczyciela.

Po co zmiany? MEN o powodach

MEN argumentuje zmiany przede wszystkim długością postępowań. Jak donosi "Dziennik Gazeta Prawna" obecnie zawieszonych jest 250 nauczycieli, w tym dyrektorów szkół, wobec których toczy się postępowanie dyscyplinarne. W 2025 roku postępowanie drugiej instancji trwało średnio 13 miesięcy, a na rozprawę nauczyciele mogli czekać nawet 24 miesiące.

Zmiany dotyczące kar i procedur związanych z postępowaniem dyscyplinarnym są w fazie projektu. Choć zakłada on wprowadzenie ich w życie 1 września 2027 roku, sam projekt może jeszcze ulec zmianom w toku dalszych prac legislacyjnych.

Nowe kary dla nauczycieli - jak będą wyglądać od 2027 roku?

Jedną z kluczowych zmian dotyczących kar dla nauczycieli jest oddzielenie upomnienia od nagany. Nowy projekt zakłada dwie osobne kary, co pozwala na udzielenie upomnienia w przypadku najłagodniejszych wykroczeń.

Zmienia się również okresowy zakaz zatrudnienia w zawodzie nauczyciela przy zwolnieniu dyscyplinarnym. Do tej pory obowiązywał sztywny okres wynoszący trzy lata. Teraz komisja może różnicować karę i orzekać zakaz zatrudnienia na okres od 6 miesięcy do 3 lat.

Zmianom ulegają także terminy zatarć kar dyscyplinarnych. Najłagodniejsza kara, czyli upomnienie, ma zacierać się po roku, nagana i zwolnienie z pracy po trzech latach, a zwolnienie z pracy z okresowym zakazem zatrudnienia po pięciu latach. Terminy te są zawsze liczone od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o karze.

Mediacje - nowy sposób na rozwiązywanie spraw

Nowy projekt przewiduje również mediację w sprawach o łagodnym charakterze. Nie będą one możliwe, jeśli wykroczenie nauczyciela nosiło znamiona przestępstwa.

Jak miałyby przebiegać tego typu mediacje? Dyrektor szkoły lub organ prowadzący może skierować do mediacji sprawę, aby zakończyć konflikt, ograniczyć skutki lub odbudować relacje. Udział w niej jest dobrowolny.

Jeśli sprawa dotyczy osoby niepełnoletniej, stroną mediacji może być rodzic, opiekun prawny lub osoba sprawująca pieczę. Mediacja nie powinna trwać dłużej niż 30 dni. W tym czasie strony powinny zaakceptować mediatora, a kiedy dojdzie do ugody, sprawozdanie z jej przebiegu zostanie dołączone do dokumentacji.

Pozytywnie zakończona mediacja pozwala na umorzenie postępowania wyjaśniającego.

Konkretne terminy na przeprowadzenie postępowania

Projekt ustawy zakłada również konkretne terminy, które mają pomóc w przyspieszeniu postępowania wyjaśniającego. Rzecznik ma siedem dni na wszczęcie postępowania wyjaśniającego po otrzymaniu polecenia od organu.

Obecnie obowiązująca ustawa takiego terminu nie zakłada, co znacznie opóźnia tok spraw. Ponadto określono maksymalny czas na przeprowadzenie rozprawy - do dwóch miesięcy w I instancji i do pięciu miesięcy w II instancji.

W sprawach, w których mogło dojść do naruszenia praw dziecka dyrektor lub organ prowadzący ma 14 dni na powiadomienie rzecznika dyscyplinarnego od otrzymania informacji o wykroczeniu.

Ponadto w zgłoszeniu mają znaleźć się: dane nauczyciela i dziecka, opis zdarzenia, czas, miejsce, sposób i okoliczności czynu, informacja o tym, skąd pochodzi wiedza o zdarzeniu, wskazanie ewentualnych dowodów, informacja, czy sprawę skierowano do mediacji.

Inne zmiany, które wprowadza projekt MEN

Projekt MEN zmienia nie tylko kary i sposób prowadzenia spraw dyscyplinarnych dotyczących nauczycieli. Można w nim znaleźć również nowe wymagania względem rzeczników w postępowaniu dyscyplinarnym. Po wejściu ustawy, rzecznik musi spełnić warunek wykształcenia wyższego prawniczego. MEN argumentuje ten zapis obowiązkiem odnoszenia się do Kodeksu karnego podczas wielu spraw dyscyplinarnych.

Nauczyciele zawieszeni w pracy z powodu postępowania dyscyplinarnego po uniewinnieniu lub umorzeniu sprawy otrzymają zwrot nie tylko części wstrzymanego wynagrodzenia zasadniczego, ale też dodatki i wynagrodzenie za nadgodziny.

Kolejną zmianą jest sposób zatrudniania nowych nauczycieli. Po wejściu ustawy, kandydaci będą musieli dostarczyć oświadczenie, że nie toczy się przeciwko nim postępowanie karne czy dyscyplinarne. Obecnie informacje takie dyrektorzy mogą samodzielnie sprawdzić w Centralnym Rejestrze Orzeczeń Dyscyplinarnych na podstawie numeru PESEL kandydata.