Seçim zaferinin ardından ilk mesaj: Sırbistan, Rusya'ya yaptırım uygulamayacak

Sırbistan'da yaklaşık iki yıldır devam eden hükümet karşıtı protestoların ardından yapılan parlamento seçimlerinde, öğrenci öncülüğündeki muhalefet hareketi zafer kazandı.

İlk sonuçlara göre oyların yüzde 52,73'ünü alan Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić'in koalisyonunu geride bıraktı.

Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği'nin baskılarına direnemeyebileceğini ve Sırbistan'ın birkaç ay içinde Rusya'ya yaptırım uygulayabileceğini öne sürdü.

Ancak seçimleri kazanan hareketten gelen ilk açıklamalar, Belgrad'ın Moskova politikasında köklü bir değişikliğe gitmeyeceğine işaret etti.

RT Balkan'a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi temsilcisi Jovo Bakić, Sırbistan'ın Rusya ile tarihi bağlarını koruyacağını söyledi.

Rusya'nın Sırbistan açısından önemli bir ortak olduğunu vurgulayan Bakić, "Rusya'ya hem büyük bir güç hem de tarihsel açıdan önemli ortağımız ve birçok durumda koruyucumuz olarak saygı duyuyoruz" ifadelerini kullandı.

Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceğine ilişkin ise "Bu konuda herhangi bir değişiklik olmayacak" dedi.

AB'NİN YAPTIRIM TALEBİNE RET

Sırbistan'ın Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını belirten Bakić, 1990'lı yıllarda Yugoslavya'ya uygulanan ağır Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.

Sırbistan'ın Rusya'ya uygulayacağı yaptırımların Moskova üzerinde sınırlı bir etkisi olacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından sembolik olarak son derece olumsuz sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Sırbistan, AB üyeliği hedefini sürdürmesine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya'ya uygulanan yaptırımlara katılmayı reddetmişti.

Seçim kampanyasını ağırlıklı olarak iç reformlar üzerine kuran Öğrenci Listesi ise dış politikadaki tartışmalı konuların büyük bölümüne ilişkin ayrıntılı bir program açıklamamıştı.

UKRAYNA'YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR

Reuters'ın aktardığına göre, seçimleri kazanan hareketin önde gelen isimleri, yeni hükümetin çatışma bölgelerine yönelik silah ihracatını durduracağını belirtti.

Bu kapsamda, Sırbistan'dan satın aldıkları silah ve mühimmatı daha sonra Ukrayna'ya gönderen Batılı aracılara yapılan satışların da sonlandırılması planlanıyor.

Vučić daha önce Sırbistan'dan mühimmat satın alan Avrupalı ülkelerin bu ürünleri nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar verebileceğini söylemişti.

Belgrad yönetimi ise Ukrayna'ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki iddiaları reddetmişti.

RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE

Yeni hükümetin karşı karşıya kalacağı önemli başlıklardan biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak.

Sırbistan'ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık dörtte üçü Rusya tarafından karşılanıyor.

Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmenin ardından Moskova'nın Avrupa'nın büyük bölümüne kıyasla çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamayı sürdüreceğini açıklamıştı.

İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik anlaşması daha sonra 2026 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.

AB ise 2022'de Ukrayna savaşının tırmanmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.

PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELİRSİZLİĞİ

Sırbistan'ın enerji alanındaki bir diğer sorunu, ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımları.

Macar enerji şirketi MOL'un NIS'teki Rus hisselerini satın almak için girişimlerde bulunduğu belirtiliyor.

Öte yandan, NIS'in faaliyetlerini sürdürmesine olanak tanıyan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim'de sona ermesi bekleniyor.

Şirket, ülkede akaryakıt tedarikinde aksama yaşanmaması için muafiyet süresinin yeniden uzatılmasını talep etti.

Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara da değinen Bakić, "Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek için buradayız" ifadelerini kullandı.

KREMLİN'DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ

Sırbistan'daki seçim sonuçlarına ilişkin Kremlin'den de açıklama geldi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova'nın Belgrad ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu söyledi.

Vučić'in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yaptığı katkılardan övgüyle söz eden Peskov, yeni döneme ilişkin değerlendirmesinde, "Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir" dedi.

HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ

Sırbistan'da seçimleri kazanan öğrenci hareketi, Kasım 2024'te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu 16 kişinin hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolardan doğdu.

Facianın ardından hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel gösterilere dönüştü.

Yaklaşık iki yıl boyunca devam eden protestolar, öğrenci hareketinin siyasi alanda güç kazanmasını sağladı.