Te napoje mogą mieć związek z rakiem żołądka. Badanie trwało dekady

Już wcześniejsze badania wskazywały na istnienie związku między spożywaniem napojów słodzonych cukrem a wyższym ryzykiem wystąpienia raka jelita grubego, piersi oraz wątroby.

Niepokojąca zależność

Aby sprawdzić, czy podobna zależność dotyczy również raka żołądka, naukowcy Massachusetts General Hospital w Bostonie (USA) przeanalizowali dane dotyczące ponad 112 tysięcy uczestników długofalowych badań "Nurses Health Study oraz Health Professionals Follow-Up Study". W ramach tych projektów przez kilkadziesiąt lat gromadzono szczegółowe informacje na temat diety, stylu życia i stanu zdrowia uczestników. W okresie obserwacji u 278 osób rozwinął się rak żołądka.

Po uwzględnieniu przez badaczy innych czynników, mogących wpływać na ryzyko zachorowania na ten nowotwór, stwierdzono wyraźną różnicę między osobami, które często spożywały napoje słodzone cukrami prostymi a osobami, które sięgały po nie rzadko. Do kategorii napojów słodzonych cukrem zaliczono napoje gazowane, lemoniady oraz napoje dla sportowców. Napoje słodzone sztucznie (które zamiast cukru zawierają inne substancje słodzące) zdefiniowano jako niskokaloryczne napoje gazowane.

U uczestników wypijających dziennie co najmniej jeden napój (ok. 240 ml) słodzony cukrem ryzyko zachorowania na raka żołądka było 2,45 raza wyższe niż u osób spożywających mniej niż jeden napój miesięcznie. Zależność tę zaobserwowano zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

W grupie kobiet biorących udział w badaniu Nurses Health Study spożywanie więcej niż jednego słodzonego cukrem napoju dziennie wiązało się z nieco ponad trzykrotnie wyższym ryzykiem raka żołądka w porównaniu z paniami, które bardzo rzadko sięgały po takie napoje.

W przypadku napojów słodzonych sztucznie nie stwierdzono związku z ryzykiem raka żołądka.

Rak żołądka. Wciąż wiemy o nim niewiele

Wyższe całkowite spożycie fruktozy (jednego z głównych składników słodzących używanych w tych napojach) również wiązało się z częstszym występowaniem raka żołądka.

- Jest to pierwsze badanie, które wskazuje na istnienie związku między spożywaniem napojów słodzonych cukrem a rakiem żołądka w populacji amerykańskiej - komentuje współautor pracy, dr Andrew T. Chan, gastroenterolog i epidemiolog. Jak przypomina, rak żołądka jest piątą najczęstszą przyczyną zgonów z przyczyn nowotworowych na świecie, a mimo to wiedza na temat wpływu diety na rozwój tego nowotworu wciąż jest dość ograniczona.

Warto dodać, że jak podaje portal onkologia.gov.pl, rak żołądka to drugi pod względem częstości nowotwór układu pokarmowego w Polsce, tuż po raku jelita grubego.

"Rak żołądka jest najczęściej rozpoznawany u osób starszych - średni wiek zachorowania wynosi 69 lat. Zaledwie około 2 proc. zachorowań dotyczy osób poniżej 40. roku życia, a niemal 80 proc. nowych przypadków diagnozuje się u pacjentów w wieku 60 lat i starszych" - czytamy w portalu.

Badacze zweryfikowali również, czy zakażenie bakterią Helicobacter pylori (H. pylori) może odpowiadać za stwierdzoną w badaniu zależność. Zakażenie tą bakterią jest znanym czynnikiem ryzyka raka żołądka.

Czy napoje słodzone mają związek z helicobacter pylori?

Dane na temat zakażenia H. pylori uzyskano dla podgrupy liczącej 940 osób. U nieco ponad jednej trzeciej z nich stwierdzono obecność zakażenia, jednak naukowcy nie wykazali związku między spożywaniem napojów słodzonych cukrem a zakażeniem H. pylori.

Naukowcy zastrzegli, że było to badanie obserwacyjne, dlatego pozwala ono jedynie na wskazanie pewnych zależności. Nie dowodzi jednak, iż napoje słodzone cukrem bezpośrednio powodują raka żołądka.

Również inne czynniki mogły przyczynić się do obserwowanej zależności między piciem większych ilości napojów słodzonych a częstszym występowaniem raka żołądka. Naukowcy zwrócili też uwagę, że informacje nt. zakażenia bakterią H. pylori były ograniczone, podobnie, jak informacje nt. historii zachorowań na raka żołądka w rodzinach uczestników badania.

Z drugiej strony analiza objęła dużą liczbę uczestników i wykorzystano w niej szczegółowe dane dotyczące stanu zdrowia, diety oraz stylu życia, które gromadzono na przestrzeni dekad. Pozwoliło to badaczom uwzględnić wiele innych potencjalnych czynników ryzyka raka żołądka. Dlatego konieczne będą dalsze badania, aby zweryfikować uzyskane wyniki i ustalić, dlaczego napoje słodzone cukrem mogą wiązać się z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka żołądka.

Napoje słodzone w Polsce. Spożycie jest duże, resort chroni dzieci

A jak wygląda spożycie napojów słodzonych w Polsce? Z danych Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej, zebranych od około tysiąca osób wynika, że 61 proc. badanej grupy pije napoje słodzone. Nieco większy odsetek spożywających te produkty stanowili mężczyźni (32 proc.), niż kobiety (29 proc.) Blisko 20 proc. ankietowanych spożywa napoje słodzone co najmniej raz dziennie, z czego prawie połowa tych osób pija je kilka razy w ciągu dnia. Do konsumpcji 4-5 razy w tygodniu tych wyrobów przyznało się około 11 proc. respondentów, 2-3 razy w tygodniu - około 16 proc., a raz w tygodniu blisko 7 proc.

Głównie z uwagi na to, że kształtowanie niezdrowych nawyków żywieniowych zaczyna się już w dzieciństwie, Ministerstwo Zdrowia dokonało od września istotnych zmian w jadłospisach szkolnych stołówek. Nowe regulacje objęły również sklepiki działające w szkołach. Z ich asortymentu zniknęły słodzone napoje, słodycze (batoniki, cukierki, drożdżówki) i słone przekąski, takie jak chipsy czy paluszki.

W sklepikach można sprzedawać natomiast m.in. pieczywo, kanapki, sałatki, mleko i produkty mleczne, produkty zbożowe, warzywa i owoce, także suszone, soki owocowe i warzywne, przeciery, koktajle, wodę, bezcukrowe gumy do życia czy czekoladę gorzką o zawartości min. 70 proc. masy kakaowej. Dopuszczona jest też sprzedaż napojów roślinnych oraz roślinnych alternatyw produktów mlecznych, pod warunkiem że będą one wzbogacone w wapń i witaminę B12.