Gênant of transparant? Docuserie over CDU maakt tongen los in Duitsland

Chiem Baldukcorrespondent Duitsland

Bij de aankondiging werd de kijker een uniek kijkje achter de schermen van de 'grootste volkspartij van Europa' beloofd. Uniek werd het zeker, maar het is de vraag of de CDU van bondskanselier Merz tevreden terugkijkt op de serie Inside CDU. De nieuwe docureeks wordt in Duitsland met kritiek en hoon ontvangen.

De serie van omroep ZDF volgt CDU-kopstukken tijdens de campagnes voor de afgelopen deelstaatverkiezingen. Wat een succesvol politiek jaar had moeten worden, liep uit op een reeks nederlagen en interne onrust. De conservatieve CDU behaalde historisch slechte resultaten, de rechts-radicale AfD monsterzeges.

De kijker krijgt een opeenstapeling van misstappen te zien: een premierskandidaat die te begeerlijk over een jong meisje sprak, het aftreden van fractievoorzitter Spahn vanwege het omzeilen van eigen wetten, het stoppen van de Berlijnse burgemeester na een reeks leugens, een rommelige herschikking van het kabinet. Met die tegenwind verloopt de campagne in het Superwahljahr moeizaam.

In de documentairereeks worden deze verhalen verteld aan de hand van een aantal hoofdpersonen, die tot de grootste loyalisten van Merz behoren. Hun vertrouwen in de partij is groot; des te groter is het verdriet zodra de CDU weer een verkiezing verliest.

Kijkers hebben echter het meeste medelijden met lokale CDU'ers die in beeld komen. Een kandidaat die broodjes vis uitdeelt ("het midden is het beste") wordt door voorbijgangers overladen met beledigingen. Te zien is hoe campagnevoerders wanhopig proberen uit te leggen dat zij anders zijn dan de politici aan de top.

Het contrast is groot met de CDU-prominenten, die strak in pak en vanuit een rit in de dienstwagen de opkomst van de AfD becommentariëren. Kijkers en commentatoren hekelen de 'arrogantie' en 'wereldvreemde' houding die hier uit zou spreken.

Symbool hiervoor is een scène waarin de nieuw aangetreden minister Philipp Amthor een strandstoel op het balkon van zijn kantoor laat plaatsen. "Voor het onwaarschijnlijke geval dat ik hem gebruik om even te ontspannen", valt te horen. Na verwijten van decadentie heeft Amthor de stoel inmiddels weer laten verwijderen.

"De CDU kan gewoon niets meer goed doen", vat commentator Anna Mayr van Die Zeit de verontwaardigde reacties samen. "Wanneer de lijsttrekker in Saksen-Anhalt zijn vrouw de campagneposters laat uitzoeken, is het gênant en onprofessioneel. Als de CDU 'professioneel' is met Amthor in een strak pak, dan is het weer gênant en arrogant."

De vorm van de documentaire - een open inkijkje - is voor Duitse begrippen ongewoon. De huidige reeks volgt op een eerste seizoen vorig jaar. Toen werd Merz gevolgd bij zijn campagne en benoeming tot bondskanselier. Ook toen was er spot, bijvoorbeeld vanwege de 'discopauze' op het partijkantoor op vrijdagochtend, maar het beeld dat overheerste was een zelfverzekerde partij op weg naar verkiezingswinst.

Met dezelfde openheid laat de partij nu zichzelf in een moeizamere campagnestrijd zien. De documentaire toont transparant de dagelijkse realiteit van de politiek. Zo ziet de kijker hoe socialemediavideo's van politici door een team worden voorgekauwd en de CDU-leider in Saksen-Anhalt, Sven Schulze, in een tv-studio zijn AfD-tegenstander probeert te ontwijken.

Pijnlijker is het als Schulze erachter komt dat slechts één persoon uit zijn socialmediateam uit Saksen-Anhalt blijkt te komen. Of zodra een van de hoofdpersonen haar functie als sportminister verliest en dat zelf goed moet praten. Of wanneer CDU-kopstuk Linnemann op een podium vol kiezers de wind van voren krijgt door een bezoeker, die daarvoor luid applaus krijgt.

De oordelen zijn hard. Politiek commentatoren spreken van een "somber zelfportret" van een "zichzelf beschadigende" en "wereldvreemde" partij. "Het laat zien dat de situatie bij de CDU veel ernstiger is dan gedacht", oordeelt de Süddeutsche Zeitung(opent in nieuw venster). De Frankfurter Allgemeine Zeitung(opent in nieuw venster) spreekt van een zwanenzang, het slotstuk van een stervende partij. "In het ergste geval een timelapse van een rottende appel", aldus Der Spiegel(opent in nieuw venster).

De partij zelf laat zich nauwelijks uit over de uitkomst van de docureeks. De CDU-deelstaatpremier van Sleeswijk-Holstein liet vandaag in subtiele bewoordingen weten dat de partij zich meer op het oplossen van problemen moet richten en minder op documentaires. Een derde seizoen lijkt daarmee onwaarschijnlijk. De gehele serie is online te bekijken(opent in nieuw venster).