Czeski rząd uderza w państwowe media. Na ulice wyszło 400 tys. ludzi

Organizatorem gigantycznej demonstracji było stowarzyszenie Million Moments for Democracy. Na ulicach stolicy zebrał się wielotysięczny tłum. Wielu uczestników miało na głowach charakterystyczne, spiczaste kapelusze złożone z gazet – był to hołd dla Večerníčka, kultowej animowanej postaci, która od dziesięcioleci zapowiada wieczorynki w czeskiej telewizji i stała się symbolem tradycji nadawcy publicznego.

– Wiem, że cała nasza czeska telewizja jest gwarancją prawdy i obiektywizmu. Jeśli nie będziemy mieli telewizji publicznej i radia, to niestety nie będziemy już w stanie w nic uwierzyć – mówiła w rozmowie z agencją Reutera jedna z obecnych na proteście emerytek.

"Nigdy więcej 4:36"

Głównym hasłem demonstracji stało się zawołanie "Nigdy więcej 4:36". To bezpośrednie nawiązanie do wydarzeń z połowy października, gdy o godzinie 4:36 nad ranem w sobotę rządząca większość przeforsowała kontrowersyjne zmiany w pierwszym czytaniu w Izbie Deputowanych. Głosowanie poprzedziło drastyczne skrócenie debaty plenarnej, w wyniku czego ponad 60 posłów opozycji zostało pozbawionych możliwości zabrania głosu.

Obecnie czeskie gospodarstwa domowe uiszczają miesięczną opłatę abonamentową w wysokości 205 koron (niecałe 9,5 dolara) na rzecz telewizji i radia. Rządząca koalicja – tworzona przez populistyczną partię ANO premiera Andreja Babiša oraz dwa prawicowe ugrupowania eurosceptyczne – zamierza całkowicie znieść ten system i zastąpić go bezpośrednią dotacją z budżetu państwa.

Choć rządzący przekonują, że reforma nie zagrozi niezależności redakcyjnej, z dostępnych wyliczeń wynika, że przyszła subwencja państwowa będzie znacznie niższa niż dotychczasowe wpływy z abonamentu, co wymusi drastyczne cięcia w mediach.

Widmo węgierskiego scenariusza

Krytycy ustawy alarmują, że uzależnienie budżetów nadawców od corocznych decyzji polityków to prosty krok do stłumienia wolności słowa i podporządkowania sobie dziennikarzy. W debacie publicznej regularnie pojawiają się porównania do Węgier za czasów Viktora Orbána, który po dojściu do władzy podporządkował media państwowe partyjnej kontroli.

Atmosferę wokół reformy zaostrza postawa samego premiera. Andrej Babiš, mianowany na urząd w grudniu 2025 r., od dawna znajduje się pod ostrzałem za konfrontacyjną retorykę wobec dziennikarzy.

– Polityczne ataki na media prywatne i publiczne stały się jednym z wyznaczników premierostwa Andreja Babiša – oceniał już w czerwcu Pavol Szalai, szef praskiego biura międzynarodowej organizacji Reporterzy bez Granic.

Solidarny sprzeciw społeczeństwa

Niedzielny protest pokazał bezprecedensową mobilizację czeskiego społeczeństwa obywatelskiego. Solidarność z publiczną telewizją i radiem zadeklarowały organizacje studenckie z uczelni w całym kraju, dziesiątki teatrów, pisarze, czołowi sportowcy, duchowni różnych wyznań, pracownicy ochrony zdrowia, a także międzynarodowe organizacje dziennikarskie.

Z mównicy wielokrotnie padały apele o obronę fundamentalnych wartości demokratycznych. – Media publiczne nie mogą być własnością polityków, rządu ani państwa. Należą do wszystkich obywateli i muszą odzwierciedlać poglądy całego społeczeństwa – podkreślali prelegenci, wzywając rząd do wycofania się z forsowanych zmian.