رسانه‌ها، سیاستمداران و منابع باز درباره احتمال مجدد جنگ چه می‌گویند؟
سرگیری حملات نظامی آمریکا و اسراییل، دامنه حملات خود را گسترش خواهد داد و علاوه بر پایگاه‌ها و ناوهای جنگی آمریکا، زیرساخت‌های اقتصادی و غیرنظامی کشورهای حاشیه خلیج فارس را نیز هدف قرار خواهد داد.
این همه در حالی است که در هفته گذشته، «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسراییل دست‌کم دو بار موضوع لزوم سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی را مطرح کرده است؛ ادبیاتی که یادآور روزها و هفتههای پیش از شروع جنگ ۳۹روزهای است که در نهم اسفند۱۴۰۴ آغاز شد.
آیا جنگ شروع خواهد شد؟ با اسراییل یا بدون اسراییل؟ قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا یا بعد از آن؟
ترامپ، نتانیاهو و مقامات جمهوری اسلامی چه می‌گویند؟
دست‌کم در روزهای اخیر دونالد ترامپ چندین‌بار در نشست‌های انتخاباتی خود که پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که روز ۱۲آبان برگزار خواهد شد، گفته که جنگ با ایران طول نخواهد کشید و قیمت بنزین و نفت به قیمت قبل باز خواهد گشت. او البته در تقریبا نُه‌ماه گذشته بارها این موضوع را مطرح کرده است. ترامپ در یکی از آخرین اظهارنظرهای خود شامگاه چهارشنبه ۲۹ام مهرماه به وقت آمریکا مقامات ایران را «دیوانه» خواند و در پاسخ به پرسش خبرنگاران گفت: «نه، ما مذاکره نمی‌کنیم.»
او درباره زمان تحولات احتمالی در رویارویی با ایران افزود که بیشتر مردم تصور می‌کنند این اتفاق پس از انتخابات رخ خواهد داد و باید دید چه پیش می‌آید.
همزمان با ترامپ، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی هم توقف مذاکرات را تایید کرده و گفته است در صورت وقوع جنگ، کابل‌های ارتباطی، مراکز داده و تاسیسات مرتبط با هوش مصنوعی می‌توانند به اهداف حملات تبدیل شوند.
موضع‌گیری همزمان مقام‌های آمریکایی و ایرانی در حالی بوده که طی روزهای گذشته گزارش‌هایی درباره احتمال از سرگیری حملات آمریکا و اسراییل به ایران منتشر شده است.
ترامپ روز سه‌شنبه ۲۸مهر نیز گفته بود باید درباره چگونگی دستیابی به پیروزی در جنگ با ایران تصمیم نهایی گرفته شود؛ از مسیری که او «خوب» توصیف کرد یا از راهی دیگر.
در همین حال، گزارش‌هایی از رایزنی‌های ترامپ و «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسراییل، درباره زمان احتمالی حملات تازه، پیش یا پس از انتخابات آمریکا و اسراییل، منتشر شده است. انتخابات اسراییل قرار است روز سه‌شنبه، ۲۷اکتبر مصادف با ۵آبان۱۴۰۵ برگزار شود.
بنیامین نتانیاهو نیز روز ۵شنبه ۳۰مهرماه در حساب اینستاگرامش به زبان فارسی و خطاب به مردم ایران نوشت: «من همچنان با صدایی روشن از آزادی و حقوق مردم ایران دفاع خواهم کرد. رییس‌جمهور ترامپ و من هر کاری از دست‌مان برمی‌آید انجام می‌دهیم تا آینده‌ای بهتر برای ملت‌هایمان رقم بخورد؛ آینده‌ای سرشار از امنیت، آزادی و صلح، که در آن فرزندان‌مان بتوانند بدون ترس بزرگ شوند و بدون محدودیت رویاپردازی کنند.»
او در روزهای گذشته چندین‌بار موضوع سرنگونی حکومت ایران را پیش کشیده است. در یکی از این اظهارات، نتانیاهو روز چهارشنبه، ۲۹مهرماه با متهم کردن جمهوری اسلامی به تلاش دوباره برای توسعه سلاح هسته‌ای، گفت تنها راه از بین بردن این تهدید «برای همیشه»، سرنگونی حکومت ایران است. همزمان، «یسرائیل کاتس»، وزیر دفاع اسراییل هم در تهدیدی تازه در همان روز گفته اگر جمهوری اسلامی به اسراییل حمله کند، «ایران خواهد سوخت.»
اما نتانیاهو، روز دوشنبه ۲۷مهرماه در ویدیویی از تماس تلفنی با ترامپ، در حالی که مقابل یک جنگنده نشسته بود، گفت: «دونالد، ما کاری داریم که باید تمامش کنیم.» او همچنین تاکید کرد آمریکا و اسراییل اجازه دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هسته‌ای را نخواهند داد.
در ادامه این تحرکات، «پیت هگست»، وزیر جنگ آمریکا، شامگاه دوشنبه ۲۷مهرماه در سفری اعلام‌نشده به اسراییل رفت و با نتانیاهو دیدار کرد. شبکه «کان» اسراییل گزارش داده این دیدار ۹۰دقیقه‌ای عمدتا بر موضوع ایران متمرکز بوده و یک مقام امنیتی اسراییلی نیز ازسرگیری درگیری را «اجتناب‌ناپذیر» توصیف کرده است.
با وجود توقف مذاکرات، «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفته است تهران پیشنهادهای خود را به واشنگتن ارایه کرده و اکنون آمریکا باید به شروط ایران عمل کند.
عراقچی پیشرفت مذاکرات و بازگشایی تنگه هرمز را به پذیرش این شروط مرتبط دانسته و تاکید کرده است جمهوری اسلامی «تسلیم نخواهد شد.»
رسانه‌ها چه می‌گویند؟
روزهای پنج‌شنبه و جمعه سی‌ام مهر و اول آبان‌ماه، چندین رسانه بین‌المللی از جمله «ای‌بی‌سی نیوز» و «آتلانتیک» درباره ازسرگیری درگیری‌های نظامی صحبت کرده‌اند.
ای‌بی‌سی نیوز به نقل از دو منبع اسراییلی از برنامه‌ریزی‌های نظامی گزارش داده است که ارتش آمریکا و اسراییل طرح‌هایی برای حملات احتمالی مشترک در هفتههای آینده تهیه کرده‌اند. کاخ سفید در واکنش به این گزارش اعلام کرد که آمریکا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده، حمله‌ای به ایران انجام نخواهد داد. همزمان، «ایال زمیر» رییس ستاد ارتش هم گفته است که تا پیش از برگزاری انتخابات اسراییل، حمله به ایران را ضروری نمی‌داند.
منابع اسراییلی به ای‌بی‌سی گفته‌اند که طرح‌های جدید در جریان سفر اخیر «پیت هگست» وزیر جنگ آمریکا به اسراییل، بررسی شده‌اند. اهداف احتمالی شامل تاسیسات پتروشیمی، مراکز مرتبط به صنعت نفت و تاسیسات هسته‌ای عنوان شده‌اند. به گفته یکی از منابع ای‌بی‌سی، حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی مانند نیرگاه‌های برق، در برنامه‌های کنونی مورد ادعای آن‌ها، قرار ندارند.
نشریه آتلانتیک هم گزارش داده است که ترامپ در حال بررسی حملات تازه‌ای‌ست که ممکن است چندین روز ادامه داشته باشد و پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آغاز شود. در این گزارش، تاسیسات هسته‌ای، زرادخانه‌های موشکی و زیرساخت‌های انرژی ایران از جمله اهداف احتمالی معرفی شده‌اند. به گزارش آتلانتیک، اثربخشی حملات جدید در دولت آمریکا محل اختلاف‌نظر است. برخی بر تشدید فشار نظامی و اقتصادی تاکید دارند و معتقدند که این فشارها می‌تواند جمهوری‌اسلامی را به عقب‌نشینی وادار کند. برخی دیگر نسبت به پیامدهای احتمالی تشدید درگیری‌ها و واکنش ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.
اما گزارش روز جمعه فایننشال تایمز از آماده شدن ایالات متحده برای درگیری نظامی طولانی‌مدت خبر داده است. «مایک والتز»، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد، در گفت‌وگو با این نشریه احتمال داده که بن‌بست میان واشنگتن و تهران ممکن است تا یک‌سال دیگر ادامه داشته باشد؛ بدون آن‌که توافقی درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی حاصل شده یا تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز به سطح پیش از جنگ بازگشته باشد.
«جنگ دیر و زود دارد، سوخت و سوز ندارد»
«شاهین مدرس»، تحلیل‌گر امنیت بین‌الملل به ایران‌وایر می‌گوید که شواهد نشان می‌دهد شروع جنگی دوباره، ناگزیر است و تنها بحث، بر سر زمان آغاز آن است: «به‌عنوان یک ایرانی باید با تاسف تمام این مساله را بگویم که بله به جایی رسیدیم که دیگر به‌قول عامیانه دیر و زود دارد، سوخت و سوز ندارد. بحث بحث احتمال وقوع جنگ نیست، جنگ متاسفانه رخ خواهد داد. بحث زمانش است و بسیار بسیار متاسفم که این را بگویم که جنگ این دوره بسیار گسترده و علیه اهداف گسترده‌تری در ایران خواهد بود.»
او به گزارش‌های رسانه‌های معتبر و اطلاعات منابع باز نیز اشاره کرده و می‌گوید: «طبق گزارش‌ها و جابه‌جایی‌های نظامی که در منطقه از طریق منابع باز دیده می‌شود، آمریکا و اسراییل احتمالا به سمت زیرساخت‌ها، مراکز اقتصادی و بقایای برنامه هسته‌ای و موشکی جمهوری اسلامی بروند.»
او تاکید دارد که این به‌معنای «حجم دهشتناک‌تری از بمب‌ها و مواد منفجره» و افزایش یافتن شمار تلفات و کشته‌های غیرنظامی خواهد بود و با اشاره به «عواقب و اثرات ثانویه» محیط زیستی به‌خصوص در شرایط ورشکستگی آبی ایران، می‌گوید: «در جنگ ۴۰روزه مساحت قابل توجهی از ایران به‌دلیل مواد شیمیایی و خاکستر و مواد منفجره‌ای که استفاده شده بود دچار آلودگی محیط زیستی و آبی شد. یعنی این مواد می‌توانند به آب‌های زیر زمینی در کشوری که همین‌طوری با وضعیت ورشکستگی آبی روبه‌روست، نفوذ کنند. آلودگی هوایی که ایجاد خواهد کرد فاجعه‌آفرین خواهد بود. جمهوری اسلامی ۹۳ میلیون ایرانی را جوری گروگان گرفته و جنگی را به آن‌ها تحمیل کرده که مردم هیچ راهی پیش روی خودشان نمی‌بینند.»
آقای مدرس به وضعیت بسیار دشوار معیشتی مردم ایران و «پیچیده‌تر» شدن آن با شروع یک جنگ دوباره نیز اشاره کرده و می‌گوید: «بالغ بر هفت دهک جامعه در فقر سیاه زندگی می‌کنند و کارد از استخوان‌شان گذشته است.»
به گفته او در این شرایط راه خروجی برای مردم ایران نیست و «شاید تنها امید مردم داخل ایران به این باشد که جنگ بتواند جمهوری اسلامی را ساقط کند تا آینده بهتری را برایشان به ارمغان بیاورد. من حداقل امیدوارم که جمهوری اسلامی در نتیجه این حملات ساقط شود.»
حجم و تعداد هواپیماهای ترابری نشان از گستردگی جنگ آتی دارد
آقای مدرس در پاسخ به این سوال ایران‌وایر که چه اطلاعاتی در منابع باز در دسترس و قابل‌اتکاست، می‌گوید: «ما واقعیتی داریم. وقتی منابع باز را بررسی می‌کنید یک بخشی از آن هدفمند نشر داده می‌شود بخشی که هدفمند نشر داده می‌شود به‌دنبال جنگ روانی و ادراکی است به‌عنوان مثال مانوری که جنگنده‌های اسراییلی داشتند که تا مرز ایران آمدند و بازگشتند.»
اشاره این تحلیل‌گر امنیت بین‌الملل به خبری است که روز چهارشنبه ۲۹مهرماه، وب‌سایت «آکسیوس» منتشر کرد. در این گزارش، به‌نقل از مقام‌های اسراییلی و آمریکایی آمده که ده‌ها جنگنده نیروی هوایی اسراییل روز دوشنبه ۲۷مهر۱۴۰۵، در عملیاتی که تا نزدیکی مرز ایران ادامه یافت، مسیری مشابه مسیر احتمالی حمله به ایران را طی کردند، اما پیش از ورود به حریم هوایی این کشور بازگشتند.
با این‌حال، شاهین مدرس بر این باور است که اخباری مبنی بر ورود حجم بالایی از هواپیماهای ترابری، نشان‌دهنده شروع جنگی دوباره است: «خصوصا تاکید دارم بر هواپیماهای ترابری چون ترافیک بالای هواپیماهای ترابری را قبل از جنگ ۴۰روزه به‌شکل کاملا مشخصی شاهد بودیم.»
او به ورود ناو «جرالد فورد» به منطقه خاورمیانه نیز اشاره کرده و می‌گوید: «ناو جرالد فورد به‌عنوان سومین ناو ایالات متحده تا اواخر نوامبر وارد منطقه خواهد شد و کنار دو ناو مستقر دیگر قرار خواهد گرفت. وقتی می‌بینیم در حدود ده‌هزار تفنگ‌دار ایالات متحده با ناو جرالد فورد به نزدیکی ایران خواهند رسید، کنار هم گذاشتن این‌ها می‌تواند به ما تصویری بدهد. به هیچ عنوان قصدم پیشگویی نیست ولی تصویری می‌دهد از آن‌چه که ممکن است رخ دهد و آن‌چه ممکن است رخ دهد وضعیت بسیار اسفناکی خواهد بود.»
اشاره این تحلیل‌گر امنیت بین‌الملل به اخباری از بازگرداندن ناو هواپیمابر جرالد فورد از دریای کاراییب به خاورمیانه است که در اردیبهشت‌ماه از خاورمیانه به این منطقه در نزدیکی خاک ایالات متحده رفته بود.
آقای مدرس همچنین به نبودن آتش‌بس پایدار بین ایران و آمریکا و لزوم بازسازی سیستم پدافند اسراییل در بازه «تعلیق گرم» نیز اشاره کرده و می‌گوید: «جنگ بین جمهوری اسلامی و ایالات متحده بعد از بازه ۴۰روزه هرگز یک آتش‌بس پایدار نداشت. به‌نوعی وارد یک تعلیق شد، ولی تعلیقی که ما اسمش را می‌گذاریم تعلیق گرم به این مفهوم که همچنان آمد و شد آتش وجود داشت.»
به گفته او، یکی از مهم‌ترین دلایلی که اسراییل از زمان آتش‌بس ناپایدار در اواخر فرودین‌ماه۱۴۰، «استراحت مقطعی» کرده، نفس تازه کردن برای جان‌گرفتن دوباره بوده است: «خصوصا بخش پدافندی اسراییل که برایش خیلی اهمیت دارد. موشک‌باران‌هایی که جمهوری اسلامی علیه مواضع غیرنظامی قرار می‌دهد نیاز به حجم و دقت بالایی از تاسیسات دارد که بتوانند این موشک‌ها و پهپادها را ساقط کنند. این زنجیره تامینی دارد که به‌هر حال محدودیت‌های خودش را دارد. نیروهای دفاعی اسراییل از نظر انسانی و پرسنل به‌نوعی دچار فرسایش می‌شدند و نیاز داشتند که یک برهه‌ای را از شرایط جنگی و اولتیماتوم خارج شوند. بنابراین بین اسراییل و ایالات متحده یک هماهنگی وجود داشت برای این‌که ایالات متحده این تعلیق گرم را حفظ کند تا اسراییل بتواند کمی به بازآرایی نیروها و یک استراحت کوتاه و نسبی در این مدت بپردازد.»
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.