Pokojowy Nobel wywołał burzę. Izrael ostro protestuje

W piątek Norweski Komitet Noblowski ogłosił, że Pokojowa Nagroda Nobla trafia w ręce 85-letniej Navi Pillay w uznaniu jej wieloletniej działalności na rzecz pokoju oraz prawa międzynarodowego. Południowoafrykańska prawniczka ma za sobą dekady aktywności: w przeszłości walczyła z apartheidem w RPA, orzekała jako sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy i Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK), a także piastowała urząd Wysokiej Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka.

W ostatnich latach stanęła na czele Komisji Śledczej ONZ ds. Okupowanych Terytoriów Palestyńskich, która w ubiegłym roku opublikowała raport uznający działania Izraela w Strefie Gazy za ludobójstwo.

DLA CIEBIE

Biznes od środka: Czy złoto wciąż się opłaca? Dyrektor Mennicy Apart Bartosz Rączyński o inwestowaniu w złoto

Ostra reakcja Jerozolimy

Decyzja z Oslo spotkała się z natychmiastowym i gwałtownym potępieniem ze strony najwyższych władz Izraela. Premier Binjamin Netanjahu w oświadczeniu na platformie X nazwał laureatkę "bigotką, która zbudowała karierę na rozpowszechnianiu oszczerstw" wobec jego kraju. Szef rządu zarzucił Pillay również dostarczanie sfałszowanych dowodów prokuratorowi MTK Karimowi Khanowi na potrzeby postępowań prowadzonych przeciwko izraelskim przywódcom.

Jeszcze ostrzejsze stanowisko opublikowało izraelskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Resort stwierdził, że prawniczka szerzy antysemickie kłamstwa i demonizuje państwo żydowskie.

"Gdyby istniała nagroda za kłamstwa, nienawiść i antysemickie oszczerstwa, Pillay byłaby faworytką takiego konkursu" – napisała izraelska dyplomacja w serwisie X, dodając, że werdykt z Oslo to "nie uznanie sprawiedliwości, ale groteskowe wykorzystanie nagrody do legitymizacji nienawiści i uprzedzeń wobec Izraela".

"Teraz, kiedy Komitet Noblowski nagrodził największe kłamstwo XXI wieku, Joseph Goebbels z pewnością oklaskuje to z piekieł" – oświadczyło MSZ Izraela, przywołując postać głównego architekta nazistowskiej propagandy III Rzeszy.

Raporty, procesy i spór o ludobójstwo

Raport komisji pod przewodnictwem Pillay, który strona izraelska od początku określała mianem "skandalicznego", wpisuje się w szerszy ciąg postępowań międzynarodowych. Przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości (MTS) od 2024 r. toczy się proces z wniosku m.in. RPA, w którym Izrael został formalnie oskarżony o zbrodnię ludobójstwa.

Podobne wnioski co do charakteru działań w Gazie formułowały również czołowe organizacje praw człowieka, w tym Amnesty International, Human Rights Watch, Lekarze bez Granic (MSF), a także izraelskie grupy obrońców praw człowieka – B’Tselem oraz Lekarze dla Praw Człowieka–Izrael.

Dodatkowo w 2024 r. prokuratura MTK wydała nakazy aresztowania premiera Binjamina Netanjahu oraz ówczesnego ministra obrony Joawa Galanta, stawiając im zarzuty zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, w tym celowego wykorzystywania głodu cywilów jako metody walki.

Stanowisko Izraela i tło wojny

Władze w Jerozolimie kategorycznie odrzucają oskarżenia o łamanie prawa międzynarodowego. Podkreślają, że operacja w Strefie Gazy jest prowadzona przeciwko formacjom terrorystycznym, które używają cywilów jako żywych tarcz, a szpitale, szkoły i domy mieszkalne przekształcają w infrastrukturę bojową. Według danych izraelskiej armii w walkach zginęło około 22 tys. bojowników Hamasu i powiązanych ugrupowań.

Obecny konflikt wybuchł po zmasowanym ataku Hamasu na południowy Izrael z 7 października 2023 r., podczas którego zamordowano około 1200 osób (w większości cywilów), a 251 porwano w charakterze zakładników. Działania palestyńskich bojowników zostały wówczas jednoznacznie potępione przez kierowaną przez Pillay komisję ONZ, która uznała je w swoim raporcie z 2024 r. za zbrodnie wojenne obejmujące tortury, branie zakładników i celowe zabijanie ludności cywilnej.

Według danych lokalnych służb medycznych w toku trwających od 2023 r. izraelskich operacji w Strefie Gazy śmierć poniosło dotąd ponad 74,2 tys. Palestyńczyków, z czego znaczną część zidentyfikowanych ofiar stanowią kobiety, dzieci oraz osoby starsze.