بارش‌های «ال‌نینو» هم به معنای پایان خشکسالی در ایران نیست
بارش گسترده باران و برف و تگرگ، و جاری شدن سیلاب بر اثر موج بارندگی ناشی از «ال‌نینو» در ایران ادامه دارد. در حالی که ده‌ها و شهر و روستا در استان‌های مختلف با سیل و آبگرفتگی روبرو شده‌اند، هشدار بارندگی‌های سیل‌آسا برای دست‌کم هفت استان ادامه دارد. بارندگی‌ها خسارت‌هایی به بخش کشاورزی و زیرساخت‌ها از جمله جاده‌ها و پل‌ها وارد کرده است. کارشناسان تأکید دارند این بارندگی‌های شدید و پرحجم، اگرچه سبب آبگرفتگی مخازن چند سد شده اما به معنای پایان خشکسالی در ایران نیست و بحران کم‌آبی همچنان سراسر کشور را تهدید می‌کند.
صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات کشور، روز پنجشنبه ۲۱ آبان ۱۴۰۵ در آخرین به‌روزرسانی وضعیت بارش‌های «ال‌نینو» اعلام کرده بارندگی‌ها در خراسان جنوبی در شرق کشور، دامنه‌های زاگرس مرکزی واقع در غرب، جنوب غرب و دامنه‌های جنوبی البرز واقع در زنجان، قزوین، البرز، تهران، گیلان و غرب مازندران ادامه خواهد داشت.
صادق ضیاییان همچنین اعلام کرده در دو روز آینده، جمعه و شنبه ۲۲ و ۲۳ آبان، در نیمه شرقی کشور وزش باد در برخی ساعات شدید خواهد بود و در نقاط مستعد گرد و خاک پیش‌بینی می‌شود همچنین طی سه روز آینده در منطقه خلیج فارس و تنگه هرمز و دریای کاسپین بسیار مواج پیش‌بینی می‌شود.
در هفته‌ای که گذشت ۲۵ استان کشور درگیر بارندگی‌های شدید باران و برف و جاری شدن سیلاب و آبگرفتگی معابر بودند. برق و گاز در برخی روستاها، از جمله در استان لرستان، برای ساعت‌ها قطع شد. به گزارش مجتبی لشگری، سخنگوی سازمان اورژانس کشور، در اوج بارندگی‌ها که ۱۵ تا ۱۷ آبان رخ داد دست‌کم چهار نفر جان باختند و ۱۱ نفر مصدوم شدند.
سخنگوی سازمان اورژانس کشور همچنین اعلام کرده طی روزهای گذشته حوادثی مانند سقوط درخت، گازگرفتگی، تصادف، انسداد راه، ریزش نمای ساختمان، سقوط تیربرق، آسیب به ماشین‌ها، و قطع موقت آب و برق و تلفن در برخی نقاط کشور رخ داد.
از سوی دیگر بارندگی‌ها در برخی از استان‌ها خسارت زیادی به کشاورزان وارد آورده. از جمله در استان چهارمحال و بختیاری ۱۲۰ میلیارد و ۶۹۸ میلیون تومان به بخش کشاورزی وارد شده است. سعید داوودی‌نیا، معاون برنامه ریزی و امور اقتصادی سازمان جهاد کشاورزی این استان گفته: «خسارت‌ها بخش‌های مختلف تولیدی، زیربنایی و زیرساختی کشاورزی را تحت تأثیر قرار داده و قسمت‌هایی از تأسیسات و امکانات مورد استفاده بهره‌برداران و تولیدکنندگان بخش کشاورزی دچار آسیب شده‌اند.»
این بارندگی‌ها اما نتواسته بر بهبود شرایط خشکسالی و تأمین منابع آبخوان‌ها کمک پایدار کند. در این رابطه محسن موسوی، کارشناس آب و محیط زیست، گفته است: «این تصور که با بارش‌های چند روز گذشته سدهای کشور پر شده‌اند و وضعیت منابع آب بهبود اساسی پیدا کرده، درست نیست. بر اساس آمارهای اعلام‌شده از سوی وزارت نیرو، بارندگی‌های اخیر حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون مترمکعب به حجم ذخایر سدهای کشور اضافه کرده است که این میزان کمتر از یک درصد ظرفیت ذخایر سدهاست.»
این کارشناس آب با اشاره به شرایط اقلیمی ایران گفته است: «کشور ما ذاتاً در منطقه‌ای خشک قرار گرفته و میزان بارندگی آن حدود یک‌سوم متوسط جهانی است، در حالی که میزان تبخیر نیز حدود سه برابر متوسط جهانی برآورد می‌شود. بنابراین محدودیت منابع آب در کنار مصرف بالا، مسئله‌ای ساختاری است و با چند روز بارندگی برطرف نخواهد شد.»
محسن موسوی افزوده: «فلات مرکزی یکی از مهم‌ترین و در عین حال آسیب‌پذیرترین حوزه‌های آبریز کشور است. بیش از ۷۰ درصد جمعیت کشور و بخش عمده صنایع در این محدوده مستقر هستند، در حالی که میزان بارندگی در این منطقه بسیار پایین است و متوسط بارندگی آن به حدود یک‌چهارم متوسط جهانی می‌رسد. شهرهای مهمی مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز، قم، قزوین، کرمان و یزد در این پهنه قرار گرفته‌اند و تمرکز جمعیت و فعالیت‌های صنعتی در کنار محدودیت منابع آب، فشار مضاعفی بر محیط‌زیست این منطقه وارد کرده است.»
خبرگزاری «رکنا» نیز با اشاره به بارش‌های پایتخت گزارش داده، بارندگی‌های سنگین آبان، تهران را برای دو روز زیر آب برد، اما سهم آبخوان‌های پایتخت از این بارش‌ها همچنان ناچیز ماند.
مهدی زارع، کارشناس ارشد زمین‌شناسی، در گفتگو با «رکنا»، از ذخیره حدود ۳۴۰ میلیون مترمکعبی سدهای تهران و پرشدن حدود ۱۸ درصدی آنها خبر داد اما گفت: «برای عبور پایدار از سال آبی به ۸۰۰ تا ۸۵۰ میلیون مترمکعب ذخیره نیاز است.»
به گفته مهدی زارع، بارندگی‌های آبان‌ماه می‌توانند ورودی سدها را موقتاً افزایش دهند، اما کسری منابع آب پایتخت با یک سامانه بارشی جبران نمی‌شود. او افزوده، بارندگی‌های اخیر اگرچه توانسته‌اند بخشی از کمبود بارش ابتدای فصل را جبران کنند، اما نه ذخایر سدهای تهران را به سطح مطمئن می‌رسانند و نه می‌توانند روند فرونشست زمین را متوقف کنند. از نظر او، تهران برای عبور از بحران آب به تغییر جدی در شیوه شهرسازی، مدیریت روان‌آب، تغذیه آبخوان‌ها و کنترل مصرف نیاز دارد.
علی پوراحمد، معاون فنی و بهره‌برداری شرکت مدیریت منابع آب ایران، نیز با اشاره به اینکه با وجود بارش‌های روزهای گذشته همچنان استان‌های خراسان «رضوی»، یزد و سیستان و بلوچستان بارشی کمتر از میزان نرمال دارند، گفته است: «افزایش مقطعی بارش‌ها به معنای برطرف شدن مشکلات آب کشور نیست؛ چراکه ما همچنان با ناترازی [کمبود] انباشته و افت مستمر سطح آبخوان‌ها مواجه هستیم و برخی آبخوان‌ها حتی با وقوع چندین سال ترسالی مناسب نیز به شرایط گذشته بازنمی‌گردند.»
KioskNews shows a cleaned-up reading view extracted from the publisher’s page — the original always lives on their site, not ours.