Oto najsłodszy symbol Poznania. Niezwykła historia rogala świętomarcińskiego

Opracowanie: Renata Gaweł Publikacja: Dzisiaj, 11 listopada (09:58)

Rogale świętomarcińskie to nie tylko słodki przysmak, ale także jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli Poznania. Każdego roku 11 listopada, w dzień św. Marcina, miasto zamienia się w pachnącą cukiernię. Skąd wzięła się ta wyjątkowa tradycja i jak wygląda współczesna produkcja tych słynnych wypieków?

Zdj. ilustracyjne /Shutterstock

Najsłodszy symbol Poznania

Tradycja wypieku rogali świętomarcińskich sięga drugiej połowy XIX wieku. Te wyjątkowe słodkości przygotowywane są z ciasta półfrancuskiego i wypełnione bogatym nadzieniem z białego maku, wanilii, cukru, orzechów, rodzynek, margaryny oraz skórki pomarańczowej. 

Każdy rogal nie powinien ważyć więcej niż 250 gramów. Od 2008 roku wypiek ten jest chroniony jako „Produkt o Chronionej Nazwie Pochodzenia w Unii Europejskiej”.

Legenda i dobroczynność

Według legendy kształt rogala nawiązuje do podkowy zgubionej przez konia św. Marcina. Jednak tradycja dzielenia się tym wypiekiem ma głębsze znaczenie. 

Ta tradycja powstała tak naprawdę z myślą o tym, żeby się tymi rogalami dzielić, żeby - za św. Marcinem - po prostu czynić dobro - podkreśla Mateusz Kril z Rogalowego Muzeum Poznania. 

Święty Marcin, patron jednej z głównych ulic miasta, od wieków uchodzi za symbol dobroczynności, a jego postać była częstym tematem listopadowych kazań w poznańskich kościołach.

Od legendy do faktów

Pierwsze wzmianki o rogalach świętomarcińskich pojawiły się już w połowie XIX wieku. W 1891 roku, zainspirowany kazaniem księdza Jana Lewickiego, cukiernik Józef Melzer upiekł pierwsze blachy rogali, które rozdawał biednym, a sprzedawał zamożnym mieszkańcom. 

Z czasem do akcji dołączyli kolejni cukiernicy i piekarze, a tradycja rozprzestrzeniła się na całe miasto.

Co ciekawe, historia rogali sięga jeszcze dalej – pierwsza wzmianka o wypieku rogali na dzień św. Marcina pochodzi z 1852 roku. Z kolei nazwa „rogal świętomarciński” pojawiła się w prasie już w 1860 roku.

Rogale w liczbach

Po II wojnie światowej tradycja wypieku rogali była kontynuowana przez prywatne cukiernie i piekarnie. W latach 60. XX wieku Poznaniacy zjadali kilkanaście ton rogali rocznie, a w 1969 roku liczba ta wzrosła do ponad 42 ton. 

Dziś, tylko 11 listopada, sprzedaje się w Poznaniu około 250 ton tych słodkości, a przez cały rok – aż 500 ton, co daje około 2,5 miliona sztuk!

Certyfikaty i autentyczność

Produkcja oryginalnych rogali świętomarcińskich jest ściśle kontrolowana. Najlepsi cukiernicy i piekarze otrzymują specjalne certyfikaty, które potwierdzają autentyczność wypieku. 

Procedura obejmuje formalny wniosek, kontrolę jakości oraz coroczne potwierdzenie wydawane przez Cech Cukierników i Piekarzy w Poznaniu.

Pogańskie korzenie i królewskie inspiracje

Choć rogale kojarzone są ze św. Marcinem, niektórzy badacze wskazują na ich pogańskie korzenie – w dawnych czasach wypiekano ciasta w kształcie rogów jako ofiary dla bogów. Inna teoria głosi, że kształt rogali nawiązuje do półksiężyca z tureckich chorągwi zdobytych przez Jana III Sobieskiego w 1683 roku. Wzmianki o podobnych wypiekach pojawiają się nawet w „Słowniku niemieckim” Braci Grimm.