Starcie na słowa. Nawrocki o "obcych stolicach", Kosiniak-Kamysz o wetach

• Prezydent przekonywał, że do upadku I Rzeczypospolitej doprowadziła "walka elit", które wypowiadały "wojnę totalną" królowi z wolnej elekcji.
• Kosiniak-Kamysz odpowiedział, że Polskę zgubiło liberum veto, "wykorzystywane na oślep".
• Obie historyczne paralele można odczytywać jako aluzje do obecnego sporu między Pałacem Prezydenckim a rządem.

Prezydent i wicepremier przemawiali w środę na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, podczas centralnych obchodów Narodowego Święta Niepodległości. Obaj sięgnęli po historię upadku I Rzeczypospolitej, ale każdy z nich wskazał innego winnego.

Karol Nawrocki przekonywał, że upadek Rzeczypospolitej zaczął się co najmniej pod koniec XVII wieku, a drogą do niego była "walka elit magnackich" i "walka elit politycznych". Jak mówił, część ówczesnych elit "czuła się właścicielami Rzeczypospolitej" i "jedynymi depozytariuszami polskiej wolności". Gdy wybrany w wolnej elekcji król nie zgadzał się z magnatami, ci wypowiadali mu "wojnę totalną".

- Oglądając się, niestety, także na obce stolice i obce państwa. Na Berlin, na Moskwę - mówił prezydent. Przypominał też, że w 1918 roku naród polski nie chciał uczestniczyć w "projektach Mitteleuropy z Zachodu i z Berlina". Przypomnijmy, że Mitteleuropa to niemiecka koncepcja podporządkowania Europy Środkowej z czasów I wojny światowej.

Kosiniak-Kamysz, który przemawiał po prezydencie, wprost odniósł się do jego słów. - Pan prezydent mówił o magnatach, ich kłótniach, spoglądaniu w obce stolice i to wszystko prawda, ale do rozpadu i upadku Rzeczypospolitej doprowadziło coś, co było zaprzeczeniem wolności, choć wolność miało w nazwie: liberum veto - mówił szef MON. Jak dodał, chodziło o "nadużywanie, przekraczanie tej granicy, wykorzystywanie na oślep". - Niech ta lekcja przeszłości nie będzie przez nas po raz kolejny odrabiana - apelował.

Wicepremier odniósł się też do sporu o Trybunał Konstytucyjny. Przekonywał, że utrata zaufania do TK "nie nastąpiła tydzień czy dwa tygodnie temu", ale wiele lat temu. To nawiązanie do kryzysu z końca października, gdy prezydent był blokowany przy wejściu do siedziby Trybunału.

Obie opowieści o przeszłości trudno oddzielić od bieżącej polityki. W narracji prezydenta wybrany w wolnej elekcji król mierzy się z elitami, które uważają się za jedynych depozytariuszy wolności i oglądają się na Berlin. To motyw, który prawica od lat wykorzystuje w krytyce rządu Donalda Tuska. Odpowiedź szefa MON o liberum veto to z kolei czytelne nawiązanie do prezydenckich wet wobec ustaw uchwalanych przez koalicję rządzącą.

Wystąpienie Kosiniaka-Kamysza od początku zakłócały gwizdy i okrzyki części zgromadzonych. Szef MON nazwał je "rytualnym krzykiem" i odpowiedział słowami Wojciecha Korfantego: "Polskę buduje się pracą, a nie krzykiem".