Myślisz, że bary mleczne to wymysł PRL-u? Będziesz zaskoczony, kiedy naprawdę powstały

Wielu z nas kojarzy je z aluminiowymi sztućcami, ceratą na stołach i czasami PRL-u. Tymczasem historia polskich barów mlecznych jest znacznie starsza i wiąże się z niezwykłą inicjatywą pewnego ziemianina. 130 lata temu otworzył on w Warszawie „Mleczarnię Nadświdrzańską”.

Warszawa 1973. Bar mleczny Pod Barbakanem na Starym Mieście (Foto arch: Afa Pixx/Zenon Żyburtowicz) /PAP

Genialny pomysł hodowcy krów. Tak powstał pierwszy bar mleczny

Historia barów mlecznych w Polsce rozpoczęła się w 1896 roku w Warszawie. Właśnie wtedy hodowca krów, ziemianin Stanisław Dłużewski, otworzył przy ulicy Nowy Świat pierwszą tego typu jadłodajnię – „Mleczarnię Nadświdrzańską”. Cel? Sprzedać jak najwięcej produktów na bazie nabiału. Lokal wyróżniał się prostym, ale przemyślanym menu, opartym na mleku, mące i jajkach.

Dłużewski chciał stworzyć miejsce, w którym każdy mógłby zjeść smacznie i tanio. „Mleczarnia Nadświdrzańska” szybko zdobyła popularność, a jej sukces zachęcił innych przedsiębiorców do otwierania podobnych lokali nie tylko w Warszawie, ale także w innych miastach Polski.

Od kryzysu gospodarczego do Polski Ludowej. Złote lata tanich jadłodajni 

Idea barów mlecznych rozprzestrzeniła się po całym kraju już po 1918 roku. W okresie kryzysu gospodarczego lat 20. i 30. XX wieku bary tego typu zyskały jeszcze większe znaczenie – stały się miejscem, gdzie można było zjeść sycący i niedrogi posiłek. Władze państwowe wprowadzały specjalne rozporządzenia regulujące wielkość i skład potraw, aby zapewnić dostępność dań nawet dla najuboższych mieszkańców.

Największy rozkwit barów mlecznych przypadł jednak na okres Polski Ludowej. W czasach PRL-u tanie jadłodajnie wpisywały się w oficjalną ideologię – miały być miejscami dostępnymi dla każdego, z szybką obsługą i tradycyjnym menu. 

Łańcuchy, laminat i Bareja. Kultowy klimat, który przeszedł do legendy 

Bary mleczne z okresu PRL-u miały swój niepowtarzalny klimat. Wnętrza były urządzone prosto i funkcjonalnie. Na stołach nie było obrusów, a zamiast tego dominowały blaty z laminatu. Krzesła ze stalowych prętów, ciężkie, grube talerze i kubki z niebieskimi obwódkami oraz aluminiowe sztućce były na porządku dziennym. Niepowtarzalną atmosferę dopełnił unoszący się intensywny i dość specyficzny zapach z kuchni.

Bary mleczne stały się też częścią polskiej popkultury. Ich ironiczny i przerysowany wizerunek na zawsze utrwalił w naszej świadomości film „Miś” Stanisława Barei, gdzie aluminiowe talerze były łańcuchami przymocowane do stolików.

Ratunek dla portfela. Jak bary mleczne radzą sobie w XXI wieku? 

Współcześnie bary mleczne nadal funkcjonują w wielu polskich miastach. Choć ich liczba znacząco się zmniejszyła, a wystrój bywa znacznie nowocześniejszy, niezmiennie przyciągają klientów przystępnymi cenami i domowym smakiem potraw. 

W porównaniu z restauracjami, ceny w barach mlecznych często są niższe. Dlatego chętnie odwieszane są przez studentów, seniorów i coraz częściej także przez... zagranicznych turystów.