OTIV en de automatisering van het spoor: “Dit is een van de enige technologische sectoren waarin de Amerikanen naar Europa kijken”

De ontwikkelaar achter de grootste automatisatietrajecten voor treinen (in Europa) en trams (wereldwijd)? Het Gentse OTIV, is tweemaal het antwoord. Deze innovatieve scale-up bestaat nog maar een goede vijf jaar, maar mag – mede dankzij de ruggensteun van KBC – nu al zonder schroom voorspellingen doen over globale dominantie.

In 2016 gingen ze samen op rallyavontuur in Marokko – “na die twee weken wisten we wat we aan elkaar hadden” – en nog geen vier jaar later volgde de oprichting van een van de meest veelbelovende technologiespelers die ons land vandaag rijk is. Sam De Smet (CEO) en Niels Van Damme (tech lead) hebben hun groeiambities op de rails.

Modal shift via baanbrekende technologie

“Met autonome wagens werk je het fileprobleem op de Antwerpse ring niet weg”, stelt OTIV-CEO Sam De Smet. “Als drie van de vijf rijstroken gevuld zijn met trucks uit de haven, is een modal shift het enige correcte antwoord.” Toen Niels Van Damme na een jaartje Amerika terugkeerde met een autonomiseringsdroom en voormalig studiegenoot – en intussen mobiliteitsexpert – Sam de plannen mee scherpstelde, was het gauw duidelijk welk pad het nieuwe bedrijf zou inslaan.

De Gentenaars haalden de mosterd dicht bij huis. “Wat rijdt er rond in Gent? Trams en treinen. Die transportmodi aan belang doen winnen is een gigantische duurzame opportuniteit. Het spoornetwerk ligt tenslotte al klaar en de capaciteit is enorm.” Tegelijk is er nog veel ruimte voor efficiëntiewinst. “Treinen opereren nog altijd volgens 20^e-eeuwse concepten. Onze uitdaging: ze naar de 21^e eeuw begeleiden.”

OTIV is gevestigd in WATT The Firms, in het westen van Gent. De modulaire indeling van dat gebouw sluit uitbreidingen niet uit en dat bleek al nodig, want het bedrijf groeide snel uit van een start-up tot een scale-up en weet veel talent te overtuigen. “De plekken in Europa waar je kan meebouwen aan baanbrekende voertuigautonomisering die ook nog eens een duurzame stempel drukt, zijn op één hand te tellen”, verklaart Van Damme de aantrekkingskracht. “We kunnen intussen rekenen op elf nationaliteiten aan technici.”

Een financieel duwtje in de rug, van bij de start

Ook kon OTIV als (toen nog) start-up rekenen op een bankpartner die de uitdagende financiële realiteit van de innovatieve pionier niet uit de weg gaat. De jonge ondernemers kwamen via het Start it-programma bij KBC terecht en konden vervolgens gebruikmaken van het unieke Innovation Banking-aanbod waarmee de Belgische grootbank groeiparels ondersteunt. “Bedrijven als OTIV zetten een markt in beweging, maar hebben het nooit gemakkelijk qua financiering”, duidt Thomas Smet (KBC) het belang van dat aanbod. “Wij kiezen ervoor om hen wél te helpen.”

“We willen uitgroeien tot een dominante wereldspeler”, schuwt De Smet de ambitieuze uitspraken niet. “Maar technologie ontwikkelt zichzelf niet. Je hebt middelen nodig en dan is het geweldig om al in een zeer vroeg stadium de nodige kredieten te kunnen verkrijgen. In combinatie met de juiste investeerders zwengelen die een positieve spiraal aan.”

Tweemaal drie sporen

De transitie naar autonome treinen is geen werk van korte adem. OTIV gaat uit van drie fases, legt De Smet uit. “De eerste stap zijn de rijhulpsystemen, net als in automotive. In de tweede stap vervangen we de chauffeur door een besturing vanop afstand. De derde stap is dan volledige autonomie.” De pioniers geloven sterk in een stelselmatig traject, zo benadrukt Van Damme, met fases die ook technisch op elkaar verderbouwen. “In één keer van nul naar volautomatisch, dat is niet realistisch. Enkele Amerikaanse bedrijven hebben dat geprobeerd en haalden honderden miljoenen op, maar zonder succes.”

Parallel onderscheiden ze drie implementatieniveaus, waarbij de private terreinen van industriële spelers een prima startpunt vormen. “Omdat die sites al grotendeels geautomatiseerd zijn, is de openheid voor onze oplossingen er groot. Het juridische kader is er bovendien iets eenvoudiger dan bij goederenvervoer tussen steden of landen en bij passagiersvervoer.” Toch zijn ook daar de homologatieprocessen niet onoverkomelijk. “We voelen bij alle partijen, van regelgever tot infrastructuurbeheerder, de wil om samen te werken. En technisch is er eigenlijk geen verschil.” 

OTIV boekt in sneltreinvaart vooruitgang, op elk van de sporen. De Smet: “In het kader van een groot project met DB Cargo, de vrachttak van Deutsche Bahn, hebben we op een recent event gedemonstreerd dat we het traject tussen de haven van Rotterdam en de Duitse grens kunnen bedienen vanuit Antwerpen. Dat is best revolutionair.”

Per definitie globaal

Het Duitse voorbeeld is lang geen uitzondering. Aangezien elk land slechts een handvol potentiële klanten telt, kon OTIV van bij het prille begin geen lokaal verhaal zijn. “Kmo’s rijden niet met de trein. We moesten onmiddellijk over de grens kijken – ook omdat de problematieken overal dezelfde zijn – en zijn op drie continenten actief. In Europa rijden we van Lissabon tot Oslo, in Azië werken we samen met de grootste Zuid-Koreaanse treinbouwer en ook in Noord-Amerika lopen al een aantal mooie projecten.”

Het potentieel in de Verenigde Staten is bijzonder groot. Dat het personenvervoer per trein er nog altijd niet is doorgebroken, doet niets af aan de enorme cargovolumes die er wél via het spoor op hun bestemming terechtkomen. “Daar liggen grote kansen, ook voor ons. Meer nog: dit is een van de enige technologische sectoren waarin de Amerikanen naar Europa kijken. Wij zijn de voorloper.”

Advies op maat

Die veroveringstocht hoeven Sam De Smet, Niels Van Damme en hun circa veertig collega’s niet alleen af te leggen. KBC – dat natuurlijk over een solide internationaal kantorennetwerk beschikt – neemt naast die van kredietverlener namelijk ook de rol van klankbord en adviseur op. “De wederzijdse transparantie is groot”, vindt De Smet. “De lijn met relatiebeheerder Filip Van Damme, onze vaste contactpersoon bij KBC, is kort. Er komt veel goede raad onze richting uit.”

“Zeker bij dit type klanten is het erg belangrijk om continu de vinger aan de pols te houden en de uitdagingen die zich voordoen samen aan te pakken”, pikt Head of Innovation Banking Thomas Smet in. “Onze grote troef is dat we intussen honderden start-ups en scale-ups begeleiden. Hoewel we telkens op maat werken, blijken heel wat lessen of inzichten die we uit zulke trajecten halen ook elders relevant.”

Gewikt, gewogen en matuur genoeg bevonden

Het stadium van de demo’s is OTIV intussen voorbij. De technologie werkt – zoals toonaangevende spelers als Deutsche Bahn en ook het Franse SNCF onderschrijven – en dus is het nu zaak om het aanbod op te schalen. “Dat is al het geval voor de eerste stap, de rijhulpsystemen”, zegt Van Damme. “Die zijn commercieel volledig beschikbaar en dat is ook financieel belangrijk, want naast de financieringsbronnen heb je recurrente inkomsten nodig.”

Maar ook wat de meer gevorderde oplossingen betreft, volgen de referentieprojecten elkaar in sneltempo op. “We zijn vandaag betrokken bij het grootste automatisatieproject voor trams wereldwijd én bij het grootste Europese automatisatieproject voor vrachttreinen.” Zo ontstaat een sneeuwbaleffect waarbij steeds meer klanten bereid zijn te betalen naarmate OTIV bepaalde technische vereisten afvinkt, waardoor beide partijen als het ware samen groeien.

OTIV is kortom goed op weg naar wereldmarktleiderschap. In een sector waar een voorsprong zeer moeilijk te overbruggen is – technologisch, maar zeker ook qua netwerk – lijkt die ambitie alleszins niet uit de lucht gegrepen. “Tegelijk beseffen we heel goed dat dit een langetermijnverhaal is”, zegt De Smet, en zijn kompaan volgt hem daarin, mét een persoonlijke toets. “Ik ben vorige week voor het eerst vader geworden. Als mijn zoon op zijn achttiende verjaardag in een trein zit die dankzij OTIV helemaal autonoom rijdt, dan denk ik dat we geslaagd zijn in onze missie.”

KBC Innovation Banking

• Ondersteuning door een relatiebeheerder die jouw taal spreekt
• Kredietmogelijkheden op maat van jouw groeiproces
• Directe toegang tot ons netwerk van internationale kantoren

KBC Innovation Banking ondersteunt als onderdeel van Commercial Banking innovatieve scale-ups met slimme financieringsoplossingen en internationale begeleiding. Wij combineren specifieke marktexpertise met een ondernemende mindset, zodat ambitieuze innovatieve bedrijven kunnen versnellen en opschalen.