Litwa buduje system na wypadek sabotażu. Siedem niezależnych stref

​​Zgodnie z planem litewski system elektroenergetyczny zostanie podzielony na siedem wysp, które razem obejmą cały kraj. Podział oparto na strukturze sieci przesyłowej i lokalizacji jej głównych węzłów. Gdy zawiedzie główna sieć 330 kV, każda wyspa będzie mogła działać niezależnie od pozostałych i zapewnić odbiorcom co najmniej minimalne dostawy prądu. 

Nowe moce i neutralne technologicznie aukcje 

​​Jak poinformowała agencja Reuters, do 2033 roku w pobliżu węzłów sieci ma powstać 10 nowych elektrowni o mocy od 50 do 100 megawatów każda, łącznie 800 megawatów.​ Litgrid szacuje koszt inwestycji na ok. 880 mln euro netto (blisko 3,9 mld zł). Wcześniej, do 2028 roku, zmodernizowane zostaną cztery istniejące elektrownie w regionach Wilna, Kowna, Poniewieża i Kłajpedy. Dzięki temu cztery wyspy będą mogły pracować w izolacji, choć z mniejszą mocą.  

ZOBACZ: BBC szykuje się na wielki blackout. Ma tajny plan awaryjny

Wykonawców nowych elektrowni Litwa wyłoni po zmianach w przepisach. Według Litgrid nastąpi to w 2027 lub 2028 roku. 

​​

- Aukcja usług będzie neutralna technologicznie, ale będą to musiały być elektrownie, które będą w stanie zapewnić elastyczną produkcję energii elektrycznej przez długi czas i w dowolnym momencie - komentuje Andrius Šemeškevičius, prezes Litgrid. 

Odpowiedź na realne zagrożenie 

​​Decyzja o budowie niezależnych stref energetycznych nie jest przypadkowa. Decyzja o budowie niezależnych stref energetycznych nie jest przypadkowa. Według prezesa Litgrid impulsem są zarówno coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, które powodują przerwy w dostawach, jak i rosnące zagrożenia geopolityczne.  

​​Litewski Departament Bezpieczeństwa Państwowego (VSD) 4 listopada poinformował o wydaleniu trzech obywateli Ukrainy, którzy za wynagrodzenie zbierali informacje o obiektach strategicznych na rzecz wrogich państw. 

ZOBACZ: Nadchodzą zmiany w systemie kaucyjnym. Radykalnie wzrosną opłaty producentów

​​

W regionie dochodziło też do bezpośrednich aktów sabotażu, jak podpalenie obiektu Milrem Robotics w Tallinnie w sierpniu 2026 roku czy wcześniej, w maju 2024 roku, IKEA w Wilnie.  

Według litewskich służb rosyjski wywiad wojskowy werbuje wykonawców m.in. przez Telegram. Łotewski kontrwywiad ocenia, że Moskwa chce w ten sposób wpłynąć na poczucie bezpieczeństwa mieszkańców regionu. 

Wzorce z Ukrainy  

Litgrid, przygotowując swój model, analizował doświadczenia Ukrainy w zapewnianiu odporności systemu elektroenergetycznego. Ukraina od lat mierzy się z rosyjskimi atakami na sieć energetyczną, dlatego wypracowała metody pozwalające szybko przywracać dostawy prądu mimo zniszczeń.