Odnowili słynną "Ełkę", stanie przy dawnej Cepelii

Przejazd nocnymi autobusami

Źródło wideo: tvn

Źródło zdj. gł.: Narodowe Archiwum Cyfrowe

W poniedziałek, 21 września, o godzinie 13 odbędzie się uroczysta prezentacja odnowionej wiaty przystankowej typu "Ł". Stanie ona w samym sercu Warszawy, na przystanku Centrum 01.

Symbol lat 70. i 80., nie będzie tylko rekwizytem

"Każdego, kto chce poczuć klimat dawnej komunikacji miejskiej Zarząd Transportu Publicznego zaprasza na uroczystość z okazji uruchomienia przystanku. W programie m.in. słodki poczęstunek, pamiątkowe bilety dla pasażerów i specjalny przejazd autobusem Jelcz Berliet (z przewodniczką warszawską) na trasie: Marszałkowska – Trasa Łazienkowska – Wał Miedzeszyński – Trasa Łazienkowska – Aleje Ujazdowskie – Aleje Jerozolimskie – Domy Towarowe Centrum" - zaprasza na wydarzenie Zarząd Transportu Miejskiego.

Udział w wycieczce jest bezpłatny.

Zdaniem ZTM, stara-nowa wiata idealnie wpasuje się w nową lokalizację. Oprócz pieczołowicie odnowionego budynku dawnej Cepelii (dziś to flagowy salon Empiku), są tu jeszcze Domy Towarowe Centrum i Hotel Forum (obecnie Novotel Centrum Warszawa). "To symbole nowoczesności w Polsce czasów Edwarda Gierka. Dlatego tego dnia na tym przystanku zatrzyma się także autobus Berliet – również z lat 70" - zaznaczają urzędnicy ZTM.

Wiata nie będzie tylko dekoracją, ma normalnie służyć pasażerom.

Gomułka jej nie chciał, Gierek zbudował

Urzędnicy zwrócili uwagę, że ten model wiaty stał się jednym z symboli Warszawy lat 70. i 80., podobnie Trasa Łazienkowska, która na zawsze zmieniła oblicze miasta. Za rządów I sekretarza PZPR Edwarda Gierka Polska próbowała gonić tak zwany Zachód za pożyczone tam pieniądze. Jednym z symboli pojawiającej się nowoczesności, obok pierwszych telewizorów kolorowych i małych Fiatów 126p, była właśnie Trasa Łazienkowska.

Nowoczesna arteria spięła oba brzegi Wisły i ułatwiła komunikację w południowej części miasta. Warszawiacy byli nią zachwyceni, bo długo na taką trasę czekali. Pierwsze plany trasy pojawiły się jeszcze przed wybuchem II wojny światowej, a potem starano się wrócić do nich w latach 50. i 60. Na przeszkodzie stał jednak upór Władysława Gomułki, który nie widział takiej potrzeby.

"Przykład dobrego designu"

Razem z Trasą Łazienkowską na warszawskich ulicach pojawiły się nowe wiaty autobusowe, które miały zapewnić lepszą ochronę przed deszczem, słońcem, śniegiem i wiatrem. Nowa konstrukcja tak mocno wpisała się w stołeczny krajobraz i tak dobrze się wszystkim kojarzyła, że obrosła legendą. Mówi się, że zaprojektował ją Ryszard Bojar, legenda PRL-owskiego wzornictwa, autor logo CPN, a już w wolnej Polsce - systemu informacji wizualnej dla pierwszej linii metra.

"To był przykład dobrego designu tamtego czasu: srebrzyste aluminium i duże przeszklenia tworzyły wrażenie nowoczesności, drewniane ławki dawały poczucie przytulności, a duży dach gwarantował sporo cienia i zapewniał wygodę" - opisuje w komunikacie ZTM.

W latach 70. XX wieku wiatom towarzyszyły charakterystyczne żółte pylony z podświetlaną tablicą z dużą literą "A" lub "T" (na przystankach tramwajowych), wyposażone w gabloty z rozkładami jazdy oraz numerami linii. W latach 80., kiedy zapanował kryzys gospodarczy, wiaty popadały w ruinę - straszyły w nich wybite szyby albo zniszczone ławki a gabloty rozkładowe zapełniały potłuczone świetlówki.

Posiłkowali się starymi zdjęciami

Potem, już we współczesnych czasach, aluminiowe konstrukcje wiat zaczęły znikać z ulic, zastępowane przez nowsze modele. W końcu zostały tylko dwa egzemplarze, jeden przy ulicy Grzybowskiej, a drugi przy Alei gen. Stanisława Maczka.

Teraz wraca wiata, wyremontowana przez firmę Tejbrant, dostarczającą na co dzień nowoczesne wiaty na ulice Warszawy.

Rekonstrukcja nie była łatwa, bo brakowało rysunków technicznych i projektów, dlatego trzeba było się posiłkować m.in. starymi zdjęciami. Niektóre elementy trzeba było wymienić, albo nawet dociąć od nowa z blachy aluminiowej. Najwięcej pracy było przy remoncie zadaszenia, które oryginalnie miało także elementy drewniane.