Illegale donaties, nazileuzen en zorgen om extremisme: dit staat in gehackte AfD-mails

Chiem Baldukcorrespondent Duitsland

Weinig Duitse onderzoeksjournalisten hebben dit weekend vrij gehad. Sinds de hack van meerdere mailboxen van de AfD spitten zij het enorme databestand van 281 gigabyte door. Maar liefst 421.326 mails liggen op straat, onder meer van partijleider Alice Weidel. Een deel is inmiddels uitgeplozen en waar mogelijk door Duitse pers geverifieerd.

Het berichtverkeer laat zien hoe de partij, die door de veiligheidsdienst als mogelijk extreemrechts wordt gezien, intern functioneert. Ook zijn er onthullingen die kunnen leiden tot strafvervolging of heropening van strafrechtelijk onderzoek.

Zo wordt AfD-leider Weidel in verlegenheid gebracht door illegale donaties uit 2017. Destijds doneerde een Zwitserse farmaceut in tranches 132.000 euro, via een tussenpersoon en van buiten de EU, wat niet mag. Weidel beweerde niet op de hoogte te zijn van de illegale donaties.

Uit meerdere mails van Weidel lijkt ze wel degelijk op de hoogte, melden Tagesschau(opent in nieuw venster) en SZ(opent in nieuw venster). In meerdere mails schreef ze over aanstaande donaties, bedoeld voor socialemediacampagnes. Het Duitse Openbare Ministerie schortte in 2021 onderzoek hiernaar op vanwege gebrek aan bewijs. Mogelijk kan dit onderzoek nu worden hervat.

Extremisme

In diezelfde periode klonk Weidel bezorgd over extremisme binnen de partij, blijkt uit mails die door Duitse media Welt(opent in nieuw venster) en Focus(opent in nieuw venster) naar boven zijn gehaald. "We verliezen de middenkiezer in het westen door de banden met Pegida en de NPD (een extreemrechtse partij, red.) in het oosten", schreef ze in 2015. Een jaar later schreef ze dat "onze grootvaders zich in hun graf omdraaien", omdat de AfD "geen afstand neemt van gestoorde leden".

Uitspraken van de AfD-leider in deelstaat Thüringen, Björn Höcke, over "Afrikaanse voorplanters" die "Europese zelfverloochenaars" vervangen, noemde Weidel zeer problematisch en racistisch. "Kom niet aan met 'zo-was-dat-niet-bedoeld', dat kan ik niet meer horen." Ook hekelde zij Höckes kritiek op het Holocaustmonument en gebruik van nazi-terminologie.

Inmiddels staat Weidel juist op goede voet met AfD'ers als Höcke. De radicale vleugel rond hem krijgt al jaren steeds meer macht binnen de partij.

In het partijbestuur zit sinds vorig jaar bovendien een AfD'er, die Weidel volgens gelekte mails(opent in nieuw venster) juist uit de partij wilde zetten. Deze Maximilian Kneller had Weidel eerder een "slet" genoemd, die eens door een man als hij geneukt moest worden. "Raus, sofort", mailde Weidel naar toenmalige partijleider Petry. Opnieuw tevergeefs.

De mails bieden een inkijkje hoe de partij soms wel en vaak niet optreedt tegen extreemrechtse en neonazistische leden. Zo worden klachten besproken over een AfD-lid dat in 2025 nazivlaggen bij een partijkraam wil verkopen. Deze persoon werd uiteindelijk uit de partij gezet, niet vanwege dit incident maar vanwege achterstallige lidmaatschapsbetalingen, meldt omroep ZDF(opent in nieuw venster).

Een AfD-lid dat in 2019 het aantal slachtoffers van de Holocaust onrealistisch noemde, werd hierom berispt. De uitzettingsprocedure werd kort daarna opgeschort. Uiteindelijk overleed hij in 2023 en is hij dus nooit uit de partij gezet.

In andere mailwisselingen wordt racistisch en antisemitisch taalgebruik gebezigd, het naziverleden ontkend of worden complottheorieën verspreid. Vaak is de context niet direct duidelijk.

Verbod

Door de hack is de discussie over een AfD-verbod weer opgelaaid. De veiligheidsdienst mag zelf niet zulke mails hacken, maar volgens juristen(opent in nieuw venster) wel gebruik maken van deze (door anderen) gehackte mails.

In een eventuele verbodsprocedure kunnen de mails als bewijs dienen dat de partijtop op de hoogte was van extremisme binnen de partij, maar die niet voldoende bestreed. Bij de vraag of de AfD een gevaar voor de democratie vormt, gaat het onder meer in hoeverre ongrondwettelijk gedachtegoed breed in de partij is verspreid.

De mails zouden de partij ook juist kunnen ontlasten, omdat het ook bewijzen oplevert dat de partijtop juist wel probeert op te treden tegen extremistische figuren. Vaak tevergeefs.

Achter de hack schuilt een anoniem Amerikaans collectief. Een van hen is geboren in Oekraïne, vertelt deze persoon in een interview met de krant Die Zeit(opent in nieuw venster). Het doel zou zijn om corruptie aan de kaak te stellen. Volgens de hacker heeft de Duitse staat te veel angst voor de AfD om een verbodsprocedure in gang te zetten.

Ledenlijsten

De AfD heeft de hackaanval bevestigd, maar gaat niet in op inhoudelijke vragen. Iedereen die gebruik maakt van het datalek, praat een misdaad goed, aldus de partij. Ook zouden niet alle gelekte mails authentiek zijn.

Over de hack an sich gaat de partij niet in. Het datalek kan echter voor eigen partijleden grote consequenties hebben. Naast paspoortkopieën van AfD'ers bevat het lek ook ledenlijsten. Wie in het geheim lid is van de omstreden partij, wordt hiermee geopenbaard als AfD'er.

Na een week is nog maar een fractie van de mails uitgeplozen. Het volledig uitspitten en beoordelen van alle mails zal vermoedelijk nog maanden duren.