Dzień Nauczyciela w cieniu dramatów. „Szkoła nie może zostać sama z problemem”

Początek października upłynął w polskich szkołach pod znakiem dramatycznych wydarzeń. W października w Leszczydole-Nowinach w powiecie wyszkowskim 15-latek zranił trzy osoby. Jedna z nich - 37-letnia pracowniczka placówki - zmarła. 

Dzień wcześniej w Ostrołęce 19-latek zaatakował nożem 9 osób: 5 uczniów, 2 nauczycieli i 2 osoby postronne. Miał również plecak z materiałem wybuchowym domowej roboty. Tego samego dnia w Sierpcu policja zatrzymała 17-latka, który planował atak w szkole.

W kolejnych dniach policja prowadziła intensywne działania wobec osób, które publikowały w sieci materiały nawołujące do przemocy lub sugerujące możliwość ataku w szkole. Funkcjonariusze zaczęli również patrolować nie tylko okolice szkół, ale też zaglądać do tych placówek. 

Mamy 110 zabezpieczonych niebezpiecznych przedmiotów. To są noże, maczety, pistolety na kulki, butelki z benzyną, zaostrzone przedmioty, śrubokręty, młotki. Takie przedmioty młodzież próbowała wnosić do szkoły - mówił w niedzielę szef policji nadinsp. Marek Boroń.

Po atakach z użyciem noży na terenie szkół Związek Nauczycielstwa Polskiego zaapelował do władz o pilne działania na rzecz bezpieczeństwa wszystkich osób, które pracują w edukacji. 

Szkoła musi być miejscem bezpiecznym dla dziecka, nauczyciela, dyrektora, woźnej, pracownika administracji – dla każdego, kto przekracza jej próg. Nauczyciele, dyrektorzy i pracownicy szkół każdego dnia biorą odpowiedzialność za bezpieczeństwo dzieci. Reagują na kryzysy, konflikty i zachowania agresywne, podejmują działania wychowawcze i profilaktyczne, stosują obowiązujące procedury bezpieczeństwa. Ostatnie wydarzenia pokazują, że szkoła nie może zostać sama z problemem przemocy - podkreślono. 

ZNP zwrócił w swoim apelu uwagę, że rozwiązaniem trudnej sytuacji nie jest przerzucanie kolejnych obowiązków na nauczycieli. 

„Wykonywanie funkcji opiekuńczej przez szkołę nie może być realizowane kosztem osobistego bezpieczeństwa nauczycieli i innych pracowników szkoły, jak to ma miejsce obecnie” - oceniono w komunikacie. 

Czego konkretnie oczekuje ZNP od rządzących? Związek wskazał m.in. na "ustawowe instrumenty uprawniające do przeprowadzania kontroli osobistej uczniów, możliwości wprowadzenia do szkoły urządzeń kontrolnych, jak i przede wszystkim zabezpieczenia środków finansowych na dodatkową ochronę".

„Istnieje pilna konieczność wypracowania propozycji legislacyjnych zmian w prawie, wprowadzenie monitoringu agresji, standardów postępowania z agresywnymi osobami na terenie szkoły, standardów zabezpieczeń placówek, szkoleń, jak również usprawnienia współpracy z organami ścigania” - wyliczono. Zdaniem ZNP nad takimi przepisami miałby pracować specjalny zespół, do którego oprócz przedstawicieli resortów edukacji i sprawiedliwości powinni też wejść reprezentanci MSWiA, Policji, prokuratury oraz związków zawodowych zrzeszających nauczycieli.

ZNP w swoim apelu zwrócił też uwagę na fakt, że nauczyciele i pracownicy szkół coraz częściej mierzą się z agresją słowną i hejtem.

Wieloletnia polityka państwa odbierania szkole i nauczycielom kompetencji wychowawczych i sprowadzenie roli szkoły do wykonawcy usług edukacyjnych, naruszyło w konsekwencji podstawową funkcję szkoły, wskazaną w preambule ustawy – Prawo oświatowe. Należy przywrócić szkole i nauczycielom kompetencje wychowawcze. Pracownik szkoły musi mieć możliwość reagowania, stawiania wymagań i dbania o bezpieczeństwo bez obawy, że każda próba egzekwowania reguł stanie się powodem agresji czy nagonki - czytamy w komunikacie. 

Dzień Nauczyciela. Jaka jest geneza tego święta?

14 października 1773 r. Sejm Rozbiorowy przyjął opracowany przez Hugona Kołłątaja projekt „Komissyi nad edukacją młodzi szlacheckiej dozór mającej”. To właśnie w rocznicę tego dnia obchodzony jest w Polsce Dzień Nauczyciela. Komisja Edukacji Narodowej o wiele lat wyprzedziła podobne rozwiązania w innych państwach. 

Powołanie Komisji Edukacji Narodowej było - obok uchwalenia Konstytucji Trzeciego Maja - jednym z najważniejszych wydarzeń u schyłku Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wpisywało się w ducha reform, który miał zaradzić jej upadkowi.

Podstawowym celem komisji było takie zreformowania nauczania „aby młódź nabyła na wiek dalszy potrzebne światła, które by ją kierowały w życiu prywatnym i w życiu publicznym do zupełnego wykonania, co powinien człowiek, chrześcijanin i obywatel, aby i sobie u drugim stał się pożytecznym”. Choć w nazwie komisji wskazano na „młodzież szlachecką”, zakładała ona dostęp do edukacji także dla zdolnych przedstawicieli innych stanów. Przepisy Komisji Edukacji Narodowej obejmowały również kształcenie kobiet.

W artykule 74. ustawy Karta nauczyciela zapisano: „W dniu rocznicy utworzenia Komisji Edukacji Narodowej, 14 października każdego roku, obchodzony będzie Dzień Edukacji Narodowej. Dzień ten uznaje się za święto wszystkich pracowników oświaty i jest wolny od zajęć lekcyjnych".

Dzień Nauczyciela na świecie

5 października obchodzony jest Światowy Dzień Nauczyciela (World Teacher's Day). Międzynarodowe święto zostało proklamowane przez UNESCO w 1994 r. Dzień obchodzony jest dla upamiętnienia rocznicy podpisania 5 października w 1966 r. przez UNESCO i Światową Organizację Pracy „Rekomendacji w sprawie statusu nauczycieli”. Rekomendacja jest podstawowym dokumentem określającym zakres praw i obowiązków nauczycieli w skali globalnej.

Nauczyciele z różnych stron świata mają też swoje krajowe święta. Na Tajwanie obchodzone jest ono 28 września w dniu urodzin Konfucjusza, a w Czechach i na Słowacji – 28 marca, czyli w dniu urodzin Jana Amosa Komeńskiego - XVII-wiecznego pedagoga, filozofa, reformatora i myśliciela protestanckiego, twórcy i propagatora jednolitego systemu powszechnego nauczania, który zalecał objęcie nauczaniem wszystkich, niezależnie od płci i stanu.