'Kannibalistische' bidsprinkhaan in opmars in Brussel

Voor dit jaar stonden er op het platform waarnemingen.be maar twee geïsoleerde observaties van Europese bidsprinkhanen in Brussel, maar deze zomer kwamen er in een klap een tiental waarnemingen bij. Ze werden bovendien op verschillende plekken opgemerkt, van Vorst tot Schaarbeek. Is dit dan het jaar van de doorbraak voor deze insectensoort in Brussel?

“Het moet de komende jaren nog blijken of er zich een stabiele populatie gevestigd heeft, maar hun komst past alleszins in een bredere verspreidingsgolf over heel België”, zegt expert Xavier Vermeersch van Leefmilieu Brussel. Lange tijd moest je naar het uiterste zuiden van België om de indrukwekkende insecten – die zo'n 7 à 8 cm groot kunnen worden – te zien, tot ze in 2019 ook opdoken in Limburgs natuurgebied, en de voorbije jaren op steeds meer plaatsen in het land te spotten vielen.

“Het is een soort die soms meelift met auto's, onder meer vanuit Zuid-Europa, maar die hier vroeger moeilijk kon aarden omdat het voldoende warme zomers nodig heeft”, zegt Vermeersch. “Deze hete zomer was perfect voor de dieren en door de klimaatverandering zijn de omstandigheden voor hen in het algemeen sterk verbeterd. In een stad als Brussel is het ook warmer dan op het platteland, wat ideaal is voor de Europese bidsprinkhaan. Het is bovendien een plantrekker: hij eet veel verschillende andere insecten en heeft in zijn habitat enkel enige beschutting nodig tegen andere predatoren, zoals vogels.”

Specialist Annelies Jacobs van Natuurpunt stipt aan dat de winters in de stad milder zijn, wat de overlevingskansen van de eitjes verhoogt, en dat de beestjes op warme dagen gemakkelijker grotere afstanden kunnen afleggen. “Bovendien worden ze 's nachts ook aangetrokken door lichtbronnen, in steden uiteraard sterker aanwezig”, zegt ze.

Vermeersch benadrukt dat de Europese bidsprinkhaan geen negatieve impact heeft op de lokale biodiversiteit en integendeel een nieuwe voedselbron vormt voor andere dieren. “We mogen enthousiast zijn over de komst van een inheemse zeldzame soort die zo tot de verbeelding spreekt”, stelt hij. Het beestje is het meest bekend door het feit dat het vrouwtje soms het mannetje tijdens het paren opeet. Het ziet er ook merkwaardig uit, met voorpoten die in rust een gebedshouding aannemen en een driehoekige kop die 180 graden kan draaien.

“Met zijn grote poten en alienachtige ogen jaagt het insect sommigen angst aan, maar mensen hoeven zich geen zorgen te maken”, zegt Jacobs. Wat haar als natuurexpert wel zorgen baart, is dat de oprukkende Europese bidsprinkhaan een teken is dat ons klimaat in sneltempo aan het veranderen is. “Wat positief is voor dit beestje, is catastrofaal voor veel andere insecten. Dagvlinders zoals de komma- en heivlinders krijgen bijvoorbeeld door de droogte stevige klappen.”

Wie zelf op zoek wil naar Europese bidsprinkhanen, heeft de komende weken nog voldoende kansen. De beestjes zijn nu volwassen geworden en blijven nog actief tot de echte koude zijn intrede doet in de herfst. Ze zitten vaak goed gecamoufleerd in ruigten met grassen, kruiden en lage struiken, maar ze vallen ook weleens te spotten in bomen of op gevels en muren. “De komende jaren zullen ze steeds meer gewoon in de tuin te vinden zijn”, voorspelt Jacobs nog.