Humanitaire Hub moet in 2027 wijken voor nieuwe politie- en brandweerschool

In het gebouw aan de Havenlaan waar nu de Humanitaire Hub zit, zal binnenkort het nieuwe opleidingscentrum van Safe.brussels verrijzen, met onder meer de politie- en de brandweerschool. Volgend jaar zal de Humanitaire Hub moeten vertrekken. Een nieuwe plek is er nog niet.

De veiligheidscampus van Safe.brussels, die de politieacademie, de brandweerschool en de ambulanciersopleiding omvat, is nu gevestigd in Haren. Het Brussels Gewest wil het trainingscentrum echter verhuizen naar een site dicht bij de toekomstige hoofdkazerne van de Brusselse brandweer aan Thurn & Taxis.

Daarom kocht de gewestelijke Maatschappij voor Stedenbouwkundige Inrichting (MSI) vier jaar geleden de voormalige Peugeot/Citroën-garage met showroom aan de Havenlaan 94-98, vlak naast het Herman Teirlinckgebouw. Er werd een architectenteam geselecteerd - Elmes-Boidot – dat de plannen tekende voor de verbouwing van de garage tot opleidingscampus met trainingslokalen, simulatieruimten en kantoren.

De verbouwingskosten worden geschat op vijf miljoen euro. In maart van dit jaar werd een stedenbouwkundige vergunning aangevraagd en momenteel loopt het openbaar onderzoek.

Het gebouw wordt sinds 2019 tijdelijk bezet door de Humanitaire Hub, een initiatief van Dokters van de Wereld, het Rode Kruis en het burgerplatform BelRefugees. Dakloze migranten kunnen er terecht voor een rustplek overdag, maaltijden, kleding, juridisch advies en administratieve ondersteuning, bijvoorbeeld bij de registratie voor een plek in een opvangcentrum. Zo’n vierhonderd mensen komen er dagelijks over de vloer.

“We wisten dat ons verblijf hier tijdelijk was", zegt Amélie Deprez, coördinator Brussel bij Dokters van de Wereld. “Maar de datum werd altijd maar opgeschoven. Eerst mochten we blijven tot eind 2025, toen tot eind 2026. Vorige week kregen we te horen dat we tegen september 2027 weg moeten zijn omdat ze in oktober 2027 zouden gaan bouwen. Of het deze keer helemaal definitief is, is de vraag.”

Geen medische consultaties meer

De onzekerheid over de toekomstige locatie komt boven op de andere problemen waarmee de Hub al enige tijd kampt. De buren aan de Havenlaan, met name bedrijven en administraties, klagen steeds meer over overlast veroorzaakt door daklozen die langs de gevel van de Hub in tentjes verblijven. In april liet de Stad Brussel alle tentjes verwijderen.

Bovendien werd het budget van de Hub voor 2026 zowat gehalveerd: van 7,6 miljoen naar 4,3 miljoen euro, waardoor bijna de helft van de medewerkers moest vertrekken. Hierdoor zijn er ook diensten weggevallen. De werking is teruggeschroefd van zeven naar vijf dagen. In het weekend is er alleen nog een voedselbedeling. En Dokters van de Wereld is gestopt met de individuele medische consultaties in de Hub.

"Bij de sluiting van het dagcentrum moeten we vrouwen met kinderen de straat op sturen. En de druk op de opvang zal alleen maar toenemen"

Coördinator Brussel bij Dokters van de Wereld

Voor de overgebleven werknemers is de werkdruk enorm, zegt Mehdi Kassou van BelRefugees. “Ze zijn uitgeput en overbevraagd.” In augustus ging het dagcentrum om die reden zelfs twee dagen dicht.

Want terwijl de Hub het met minder middelen moet doen, blijft de organisatie overstelpt met vragen, met name naar een opvangplek. Kassou: “Het probleem is dat de opvang volledig verzadigd is. Alle bedden zijn full. Samusocial weigert een op de twee van onze verzoeken wegens geen plek.”

Deprez: “Bij de sluiting van het dagcentrum om halfzes moeten we vrouwen met kinderen de straat op sturen. En de druk zal alleen maar toenemen door de beslissing van de federale regering om duizend opvangplaatsen in Brussel te schrappen.”

Nieuwe locatie

Voor het vinden van een nieuwe locatie rekent Deprez op het Brussels Gewest, dat de Humanitaire Hub financiert. “Vorige week hadden we een vergadering met ons toezichtcomité. De kabinetten zijn op de hoogte.”

Een nieuwe plek vinden zal niet simpel zijn, meent Deprez. “Onze huidige stek is ideaal: op de begane grond, ruim, licht en luchtig, en gelegen vlak bij het Noordstation.”

Ook de nieuwe locatie moet volgens haar in de Vijfhoek of bij het Noord- of Zuidstation liggen. “Daar zitten de mensen die wij opvangen.”

Kant-en-klaar draaiboek

Voor wie een nieuwe Humanitaire Hub uit de grond wilt stampen, ligt er alvast een kant-en-klaar draaiboek klaar. Enkele jonge architecten, verenigd in de vzw RuimteVeldWerk, stelden een soort programma van eisen op met daarin de voorwaarden waaraan een permanent, volwaardig onthaal- en oriëntatiecentrum voor dakloze migranten idealerwijze moet voldoen. Ze deden dat op eigen initiatief, met de steun van de Brusselse Bouwmeester.

“Alle noodzakelijke functies, van consultatieruimtes tot rustplekken voor vrouwen, worden opgelijst, met het aantal vierkante meter erbij”, zegt Sander Van Duppen van RuimteVeldWerk. “Maar we gaan verder dan de droge cijfers en de ruimtelijke analyse. We hebben ook gekeken naar de menselijke noden. Het moet een gebouw zijn waar iedereen zich veilig voelt.”

'Op tijd beginnen'

Het plan is beschikbaar, zegt Van Duppen. “Nu te hopen dat de overheid ermee aan de slag gaat. En dat ze op tijd begint met de zoektocht, want een Humanitaire Hub ontwikkelen is een hele uitdaging.”

Op de vraag of er al iets ondernomen is, laten de kabinetten van de bevoegde ministers Ahmed Laaouej (PS) en Dirk De Smedt (Anders) weten dat er voorlopig niets te melden valt. “De kwestie zal worden ingeschreven in de visienota over dakloosheid die de regering moet bekrachtigen”, aldus het kabinet-Laaouej.